|
اولين
همايش كويرنوردي
و جذابیتهای کویر - احمد رونقی
قسمت
زيادي از كشور ما داراي بافت طبيعي بياباني و كويري است كه عامل اصلي
محروميت در اين مناطق مي باشد .
عنوان طرح :
اولين همايش ملي كويرنوردي و جذابيتهاي گردشگري طبیعت كوير
طرح و اجرا:
شبکه زیست محیطی خراسان جنوبی
توجيه طرح :
قسمت زيادي از كشور ما داراي بافت طبيعي بياباني و كويري است كه عامل
اصلي محروميت در اين مناطق مي باشد . دوري از مراكز بزرگ تجاري و صنعتي
، بيكاري ، خشكسالي و كمبود منابع آبي ، ناامني و ترانزيت قاچاق و مواد
مخدر و .... باعث بروز بسياري مشكلات اجتماعي و رخداد ناهنجاري در
اينگونه مناطق است در حاليكه يكي از مهمترين عوامل رشد و پيشرفت اين
مناطق در كشور ما بنام اكوتوريسم كوير همچنان ناشناخته است .
توريسم (جهانگردي) مي تواند يكي از پايه هاي اصلي توسعه جوامع ، خصوصا
جوامع توسعه يابنده باشد . اطلاق اصطلاح «صنعت بدون دود» به صنعت
توريسم خود گوياي نقش بي ضرر آن در رشد جوامع است . پرواضح است كه
توريسم تمامي شاخص هاي توسعه پايدار از جمله اشتغال ، شاخص هاي توسعه
اقتصادي ، ارتقاء سطح فرهنگي از طريق ميادلات فرهنگي ، حفاظت از ميراث
تاريخي ، فرهنگي و طبيعي ، حفاظت محيط زيست و … جوامع را بدون نياز به
سرمايه گذاري هاي سنگين ، بهبود مي بخشد .
توريسم داراي شاخه هاي گوناگوني است كه از آن ميان مي توان به توزيسم
تاريخي و فرهنگي ، ورزشي ، تفريحي و اكوتوريسم (طبيعت گردي ) اشاره كرد
. از بين شاخه هاي ياد شده اكوتوريسم در جهان كنوني رو به گسترش است .
بر اساس برآورد (World Tourism Organization W.T.O) در حالي كه رشد
عمومي صنعت توريسم براي نخستين دهه آينده (2000-2010) بين 3/4 تا
حداكثر7/6 درصد پيش بيني مي شود ، يافته هاي موجود حاكي از آن است كه
بيشترين سهم اين رشد مربوط به بخش اكوتوريسم بوده و به طور كلي بين 10
تا 30 درصد آن را شامل خواهدشد . بدين ترتيب انتظار مي رود تا يك دهه
ديگر شمار طبيعت گردان ، كه اكنون هفت درصد از كل مسافران جهان را
تشكيل مي دهند ، به بيش از بيست درصد برسد.
به تأكيد W.T.O رشد اكوتوريسم آنچنان شتابناك است كه انتظار مي رودقرن
آينده ، قرن اكوتوريسم باشد . به طور كلي سرمايه گذاري انجام شده در
بخش اكوتوريسم بالغ بر 1 تا 30 درصد رشد خواهد داشت .
در قسمتهاي بياباني و خشك كشورهاي توسعه يافته با بهره گيري از
سيستمهاي كشاورزي و آبياري فوق مدرن ، تأسيس مراكز مهم صنعتي و كارخانه
هاي بزرگ ، اشاعه ورزشهاي بياباني چون كويرنوردي ، رالي ، پيستهاي
موتور سواري و برگزاري تورهاي بيابان گردي ، تحول عظيمي ايجاد شده است
.
در كشور ما نيز چندسالي است كه بحثهاي بيابان زدايي و گردشگري ، گسترش
بيشتري پيدا كرده و حركتهاي خوبي در اين زمينه آغاز شده است و در
صورتيكه مسئولين برنامه ريزيهاي جامعي جهت اين موضوع انجام دهند ،
خواهيم توانست در آينده نزديك شاهد پيشرفت و ترقي مناطق محروم بياباني
در كشور عزيزمان باشيم .
بيان موضوع طرح :
تيم عملياتي – تحقيقاتي شبكه زيست محيطي استان خراسان جنوبي يكي از
حركتهاي مردم نهاد در زمينه كشف و شناسايي استعدادهاي گردشگري كويرهاي
ايران است كه مدتهاست برنامه هاي متعددي را در زمينه برگزاري تورهاي
كويرنوردي ، اجراي برنامه هاي تحقيقاتي – شناسايي مناطق كويري ، برنامه
هاي تحقيقاتي اكوسيستمهاي كويري و عكاسي و فيلم برداري مستند از كوير و
علي الخصوص برپايي سه همايش كويرنوردي و جذابيتهاي كوير با همكاري
سازمانهاي مختلف دولتي و مردم نهاد ، بانجام رسانيده است .
با توجه به استقبال شديد شركت كنندگان در همايشهاي قبلي و اظهار رضايت
از كيفيت و اجراي برنامه ، شبكه زيست محيطي خراسان جنوبي با همكاري
سازمانهاي مختلف دولتي از جمله دفتر سازمان ملل در ايران ، استانداري
خراسان جنوبي ، اداره كل ميراث فرهنگي و گردشگري ، اداره كل حفاظت محيط
زيست ، كميته مبارزه با مواد مخدر ، نيروي انتظامي ، اداره كار و امور
اجتماعي ، اداره كل منابع طبيعي و ... در صدد برپايي چهارمين همايش ملي
كويرنوردي و جذابيتهاي گردشگري كوير در مناطق كويري خراسان جنوبي مي
باشد .
هدف طرح :
بسط و گسترش فعاليتهاي فرهنگي – ورزشي – گردشگري در مناطق مختلف
كويرهاي استان و كشور ، معرفي محروميتها و فقر اقتصادي و فقرفرهنگي اين
مناطق، شناساندن بافت كويري اين نواحي با معرفي جذابيتهاي طبيعت كوير (
شنهاي روان ، ريگزارها ، دقها ، جنگل طاق ، نيزارها ، نمكزارها و ...)
، تاريخ و مردم شناسي كوير ، حيات وحش و گياهان كوير ( هوبره ، زاغ بور
، نبكا ، قيچ و ....) ، مطرح سازي امنيت كويرهاي استان و توانمندي
مسئولين و نيروي محترم انتظامي در كنترل و تأمين امنيت اين مناطق ،
آشنايي مردم محلي با صنعت گردشگري و كسب درآمد و اشتغال زايي براين
اساس ، مبارزه با مواد مخدر و فرهنگ قاچاق با استفاده از پتانسيلهاي
بومي و حركتهاي مردم نهاد و خودجوش براي رسيدن به جامعه عاري از اعتياد
، ارتقاء فرهنگ زيست محيطي علي الخصوص در بين مردم بومي و كويرنشينان
در جهت حفظ و صيانت از مناطق طبيعي و جذابيتهاي كوير ، همچنين جلوگيري
از شكار بي رويه و نابودي حيات وحش و اكولوژي زيباي كوير
شرايط موجود :
دور بودن منطقه از مراكز مهم شهري و پايتخت ، عدم استفاده صحيح و بهينه
از پتانسيلها و توانمنديهاي كوير ، همچنين دورماندن و عدم توجه مسئولين
به مسائل و مشكلات محيط زيست ، كشاورزي و دامپروري ، معيشت و اوضاع
نابسامان اقتصادي ، گسترش بيكاري ، فقر فرهنگي و در نتيجه گرايش مردم
بومي و حاشيه نشين كوير به قاچاق سوخت ، مواد و استعمال مواد مخدر در
بين تعدادي از مردم اين نواحي شده است .
وضعيت در پايان طرح :
انتظار مي رود موارد زير در پايان طرح به عنوان بازده بدست آيد :
- آشنايي با مناطق كويري استان و همچنين شناسايي نيروهاي مردمي كوير به
منظور بسط و گسترش فعاليتها
- شناسايي منابع ، امكانات و استعدادهاي بالقوه مردم كوير در زمينه هاي
مختلف
- تأثير اجراي همايش و بازديد بر مردم منطقه و آشنايي بيشتر آنها در
زمينه هاي مختلف فرهنگي ، اقتصادي ، كشاورزي و...
- استفاده از نظريات ، پيشنهادها و راهكارهاي سازنده نيروهايي كه سابقه
فعاليت در مناطق مشابه كويري را در ساير مناطق كشور داشته اند .
- زمينه سازي و جلب اعتماد براي جذب اعتبار و انجام فعاليتهاي علمي –
تحقيقاتي – فرهنگي – ورزشي و ..... در مناطق بياباني استان
- كم رنگ شدن فعاليت سوداگران مواد مخدر و گرايش به مصرف آنها
- آشنايي مردم و شركت كنندگان در همايش با جذابيتهاي گردشگري كوير لوت
، جذب توريست و برپايي تورهاي مختلف به مقصد استان خراسان جنوبي
- افزايش درك مردم نسبت به مسائل زيست محيطي و هدف از حفاظت محيط زيست
- آشنايي نزديك مسئولين و مردم با مشكلات مردم اين مناطق و برنامه ريزي
دقيقتر در جهت رفع آنها
- ايجاد امنيت بيش از پيش با وجود شركت چند صد نفر شركت كننده در همايش
، اقامت و راهپيمايي در كوير
- اطمينان مردم از توانايي نيروي انتظامي در برقراري امنيت مناطق كويري
مختلف استان و در نتيجه رشد سفر به اين مناطق ( توسعه گردشگري )
چالشها و رهيافت هاي طرح :
چالش 1- دور بودن قسمتي از مناطق اجراي برنامه از مركز استان
رهيافت 1- استفاده و هماهنگي با نهادهايي مانند ( اتوبوسراني ، نقليه
ارگانها و سازمانهاي دولتي )
چالش 2- مشكلات تغذيه در كوير و تفاوت سليقه
رهيافت 2- بخاطر هماهنگي بهتر تيم و تداركات مطابق با شرايط كويري ،
مواد غذايي مورد نياز هر نفر بطور جداگانه و بسته بندي در اختيار فرد
مورد نظر قرار مي گيرد .
چالش 3- ناپايداري امنيت با توجه به ازدحام جمعيت و خطر برخورد با
اشرار
رهيافت 3- با هماهنگي نيروي محترم انتظامي و قرارگاه تاكتيكي سلمان
منطقه از چند روز قبلتر پاكسازي و كنترل شده و در تمام مدت يگان ويژه
محل كمپينگ را ساپورت مي نمايند .
چالش 4- حوادث غير مترقبه و پيش بيني نشده بهنگام پياده روي تيم در
مسيرهاي صعب العبور
رهيافت 4- تيمي متشكل از موتورهاي تريل افراد شركت كننده را در حين
پياده روي در شنزارها ساپورت مي نمايند تا ارتباط بين كمپينگ و نفرات
پايدار بماند .
چالش 5- ناشناخته بودن قسمتهاي زيادي از كويرهاي استان جهت اجراي
برنامه
رهيافت 5- تيم عملياتي - تحقيقاتي شبكه زيست محيطي خراسان جنوبي با
حمايت ارگانهاي دولتي زيربط اقدام به شناسايي و پيمايش مسيرهاي مختلف
نموده و مسير نهايي و مناسب انتخاب مي گردد .
ملاحظات طرح :
1- در پايان همايش ارزشيابي از نحوه برگزاري و افراد شركت كننده صورت
گيرد . اين مهم به منظور حذف ايراد در برگزاري و .... در برنامه هاي
آينده خواهد بود .
2- به لحاظ تدابير امنيتي حضور نيروهاي نظامي و انتظامي در طول برگزاري
همايش كاملاً ضروري مي باشد .
3- انتخاب و تعيين مسير ، محل و چگونگي اجراي برنامه توسط كادر اجرايي
همايش متشكل از باتجربه ترين كويرنوردان كشور صورت مي گيرد .
4- مسئول مستقيم طرح شبكه زيست محيطي خراسان جنوبي مي باشد اما در
بخشهاي مختلف همكاري ، مشورت ، حمايتهاي مالي ، اجرا ، امنيت ، ساپورت
، ترابري ، هماهنگي ، اطلاع رساني و ..... سازمانهاي ذيل شركت خواهند
داشت :
استانداري خراسان جنوبي ، شهرداري بيرجند ، اداره كل ميراث فرهنگي و
گردشگري ، اداره كل حفاظت محيط زيست ، اداره كل منابع طبيعي ، فرماندهي
نيروي انتظامي ، فرماندهي قرارگاه سلمان ، اداره كل راه و ترابري ،
اداره كل تربيت بدني ، هيئت كوهنوردي ، اداره كل كار و امور اجتماعي ،
كميته مبارزه با مواد مخدر ، سايت اينترنتي كويرهاي ايران و دفتر
سازمان ملل متحد در جمهوري اسلامي ايران
5- 350 نفر از علاقمندان به كوير ، پيشكسوتان ، محققين ، تشكلهاي زيست
محيطي كشور ، نمايندگان استانها ، هيئتهاي ورزشي ، اساتيد دانشگاه ،
منتخبين همايشهاي قبلي و .... از سراسر كشور در اين برنامه حضور خواهند
داشت .
نحوه اجرا :
شب اول :
ورود ميهمانان – استقبال و پذيرايي – اقامت ميهمانان
صبح روز دوم :
ورود باقي ميهمانان – استقبال – صرف صبحانه - برپايي جلسه همايش در محل
آمفي تئاتر با حضور مسئولين استان و كليه ميهمانان داخلي و خارجي ،
مطبوعات و خبرگزاري ، كويرنوردان برجسته كشور ، محققين و ... - خوش
آمدگويي و سخنراني – توجيه اهداف برنامه و طرح – اجراي كلاس آموزشي –
توجيهي كويرنوردي
ظهر روز دوم :
حركت با اتوبوس به سمت روستاي كويري خور – پياده روي در صحرا – بازديد
از جنگل طبيعي طاق – بازديد از نيزار طبيعي و سرچشمه رودشور كويرلوت –
صرف نهار و غذاي محلي – استراحت – بازديد از گله شترها و پرندگان كمياب
كوير – بازديد از زندگي كويرنشينان و چادرها – پياده روي در كوير با
حضور فرهيختگان ، صاحبنظران ، اساتيد دانشگاه ، مسئولين و .... با
ساپورت كامل نيروهاي انتظامي و اكيپ امداد
شب دوم :
اقامت كمپينگ در محل آبگرم كويري لوت – صرف شام - برپايي شب شعر و جشن
آتش و كوير – رصد آسمان پرستاره و زيباي لوت - استراحت
روز سوم :
صرف صبحانه - حركت با اتوبوس به سمت جلگه ماژان – بازديد از فعاليتهاي
كشاورزي و زندگي روستانشينان در كوير – آشنايي با مصائب و مشكلات زندگي
در كوير – راهپيمايي در دق زيباي اكبرآباد – مسابقه رالي اتوموبيل در
دق اكبرآباد ماژان – بازديد از شنهاي روان منطقه اكبرآباد – نمايش
زيباي تيم موتورسواران با هدف آشنايي شركت كنندگان با ورزشها و مسابقات
نوين كويري – صرف نهار و استراحت – بازگشت به بيرجند
شب سوم :
بازديد از نمايشگاه عكس كوير و تجهيزات كويرنوردي – اجراي مراسم
اختتاميه – اهداي جوايز و يادبود – تشكر و قدرداني از شركت كنندگان –
بازديد از ابنيه تاريخي ، موزه و بازار بيرجند – نظافت ، صرف شام و
استراحت – پايان برنامه |
