|
تاریخچه و موقعیت پارک ملی کویر -
پارک ملی کویر
در ميان
قوسهای جنوبی البرز درشرق تهران وبلندیهای آتشفشانی ساوه وتفرش درجنوب
غربی منطقه مثلث مانندی وجود دارد که قاعده آن ازشرق کوههای طبس کشيده
شده است. دوضلع ديگر آن از يک سو به کوههای تفرش، کاشان، انارک، جندق
وازسويی ديگر به ارتفاعات جنوبی البرز، سمنان و کوههای ته رود تا
سبزوار امتداد يافته است. اين منطقه بزرگ را دشت کوير[1][1] مینامند.
درمرکز اين مثلث ارتفاعات خور و جندق ودرغرب آن ارتفاعات دوازده امام،
سياه کوه، سفيدآب و کوشک واقع شده و بين آنها نيز چالهها وحوزههايی
به وجود آمدهاند. حوزه مسيله نیز درغرب و حوزه دشت کوير در شرق است.
منطقه غربی دشت کویر بدلیل شرایط آب و هوایی و جغرافیایی خاصی، دارای
شرایط مختلف کویری و بیابانی است. شنزار، ریگزار، کوهستان، تپههای
شنی، نمکزار، دق، گدار، غدیر و دشت به همراه رودخانههای فصلی و غیر
فصلی، مسیلها و چشمهها شرایط ویژهای را در این منطقه بوجود آورده
است که از زیستگاههای مهم جانداران کویری در ایران است.
در سال 1343 کانون شکار ایران 609438 هکتار از غرب دشت کویر را منطقه
حفاظتشده اعلام کرد و 3 سال بعد سازمان شکاربانی و نظارت بر صید(کانون
شکار سابق) چرای دام را در سرتاسر این منطقه ممنوع اعلام کرد. در سال
1355 این منطقه تبدیل به پارک ملی شد و سرانجام در نیمه اول سال 1357
شورایعالی حفاظت محیط زیست با حذف قسمتهایی از شمال پارک و اضافه کردن
قسمتهایی از جنوب پارک، مساحت پارک ملی کویر را به 670000 کیلومتر
رساند. در سالهای ابتدایی پس از انقلاب بدلیل از همپاشیدگی و
ناهماهنگی تشکیلات محیط زیست کشور این منطقه عرصه تاخت و تاز شکارچیان
سودجویی قرار گرفت که پیش از آن مخفیانه وارد پارک شده و شکار میکردند
اما هماکنون با آزادی کامل بدنبال گونههای در حال انقراضی چون گور
ایرانی میرفتند. در سال 1361 به جهت شرایط گوناگون اقتصادی و اجتماعی،
پارک ملی کویر به دو منطقه تقسیم شد. منطقه شمالی پارک به مساحت 250000
هکتار منطقه حفاظت شده اعلام شد و مناطق مرکزی، شرقی و جنوبی پارک به
مساحت 420000 هکتار پارک ملی کویر اعلام گردید.[2][2] البته هماکنون
مساحت پارک و منطقه حفاظت شده به میزان کمی تغییر کرده و به مساحت پارک
در حدود 25000 هکتار اضافه شده است.
[1][1]اصلاح دشت کویر از لحاظ دستور نگارش غلط است زیرا دشت و کویر با
یکدیگر در منافاتند. اما این اصلاح مدتهای طولانی است که به این منطقه
اطلاق شده است، شاید به این دلیل باشد که این منطقه کویری دارای
دشتهایی نیز است که به هموار معروف است. همچون هموار نسار سیاهکوه و
هموار سینه شکراب.
[2][2] پارک ملی کویر- انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست- اسفند 1363
|
