قلعه انوشیروان - آرش نورآقايي

جندق از توابع شهرستان خور استان اصفهان است. از آن روستاهاي كويري كه براي درك كوير، معماري كويري و مردم‌شناسي مردم كوير بسيار قابل توجه است.

به همين دلايل و به لحاظ داشتن آثار باستاني و طبيعي، مي‌تواند يكي از روستاهاي هدف گردشگري باشد.

جندق ادغام شده "جنب دق" و به معني حاشيه کوير و زمين صاف است. يكي از جاذبه‌هاي اين روستا واقع شدن در مسير ريگ جن است و عبور از ريگ جن يكي از برنامه‌هايي است كه مي‌تواند در تورهاي ماجراجويانه مورد هدف باشد.

ريگ جن ناحيه‌اي است در کوير مرکزي ايران. اين منطقه در جنوب سمنان، شرق درياچه نمک، شمال انارک و غرب جندق قرار دارد.اين منطقه به دليل وسعت زياد و نداشتن چشمه و چاه آب و گرماي شديد، ناحيه اي صعب العبور است.

دو کوير شناس اروپايي، سون هدين، کوير شناس سوئدي و آلفونس گابريل اتريشي در شرح سفرهاي خود اشاره‌اي گذرا به اين ناحيه کرده‌اند.

از آثار باقي مانده از دوران گذشته در جندق، دژ اردبيل و يا قلعه انوشيروان ساساني است که از قلعه‌هاي باقي مانده متعلق به دوره پيش از اسلام است.

اين قلعه به دليل عدم رسيدگي در گذشته و همچنين تخريب مقداري از آن در زمان رضاخان رو به نابودي است و شايد تنها قلعه باستاني است که هنوز مردم در آن ساكن هستند و به زندگي روزانه خود ادامه مي‌دهند.

اين‌كه درون اين قلعه هنوز زندگي جريان دارد شايد از جهاتي جالب توجه است ولي جاي تعجب است که تا کنون هيچ اقدامي براي نگهداري، بازسازي و نوسازي آن از طرف مسوولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري انجام نگرفته است، گويي اين قلعه و ساكنانش، جزيره‌اي فراموش شده در دل كويرند.

البته فراموشي و عدم توجه به بناهاي تاريخي و باستاني، داستان تازه‌اي نيست اما بد نيست به دو خبري كه در هفته‌نامه پارسه در تاريخ شنبه اول ارديبهشت 86 درج شده است، توجه كنيم و كمي بنديشيم.

1- طه هاشمي،معاون سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري و رييس پژوهشگاه از اختصاص يك ميليون دلار براي مرمت آثار تاريخي ايران در خارج از مرزها به دستور رييس جمهور خبر داد.

2- بهرام رضايي، كارشناس و مشاور معاونت حفظ و احياي سازمان گفت :"حفظ و نگهداري از ميراث فرهنگي، نيازمند يك عزم ملي و تغيير نگرش مردم نسبت به اين گونه آثار است."

هر دوي اين خبرها حاكي از دغدغه ظاهري براي حفظ و مرمت آثار تاريخي است.

اما بايد به استحضار كارشناس و مشاور معاونت حفظ و احياي سازمان رساند كه قبل از تغيير نگاه مردم، نگاه خود سازمان بايد به اين مقولات تغيير كند.

چرا و به چه دليل قلعه باستاني جندق فراموش شده و چگونه قرار است نگاه اين مردم كه خانه و كاشانه‌‌شان همين جاست تغيير كند.

اختصاص بودجه يك ميليون دلاري براي مرمت آثار تاريخي ايران در خارج از مرزها، در حاليكه وضعيت اسف‌باري در داخل كشور داريم به چه معناست.

اين موضوع وقتي بيشتر نمايان مي‌شود كه در فاصله‌هاي كمي از يكديگر خبري مبني بر دزدي مفاخر و پيشينه فرهنگي ايران در جرايد درج مي‌شود و تاكنون هيچ اقدام موثري در اين مورد انجام نشده كه نتيجه مثبتي به همراه داشته باشد.

آيا اصولا از تعداد آثار تاريخي متعلق به ايران كه در خارج از مرزها وجود دارند، اطلاع دقيقي داريم و آيا كشوري كه اكنون آن آثار در آن‌ها قرار دارند، حقي براي ما نسبت به آن آثار قائل است.

مگر تركيه حقي براي ما نسبت به مولانا قائل است. آيا يونسكو كه سال مولوي را به نام تركيه ثبت كرده (و به نظر ما يك خيانت فرهنگي انجام داده است)، چقدر به ايران براي ثبت آثار تاريخي خارج از كشور و مرمت آن‌ها اجازه مي‌دهد.

كدام يك از مسوولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري تا كنون از "طاق كسري" ديدن كرده‌اند تا برآوردي از هزينه‌هاي لازم براي بازسازي و مرمت آن داشته باشند.

اين‌ها همه داستان‌هايي است كه هر روزه تكرار مي‌‌شود و بايد براي حل مشكلات مشابه در اين داستان‌ها چاره‌اي انديشيد.

آرش نورآقايي