پدیده گلفشان - امیر توکلی

درباره گلفشانها در بسياري سايتها مطالبي نوشته شده كه به جز موارد كمي، مابقي به درستي به زمين شناسي گلفشانها اشاره كرده است. با اين مقدمه با فرض اينكه شما به هيچكدام از اين سايتها دسترسي نداريد، من اشاره مختصري به زمين شناسي و نحوه تشكيل آنها ميكنم. مطلبي كه در زير مي آيد متن ترجمه شده از سايت ويكي پديا و سازمان زمين شناسي آمريكا است. گلفشانها، مخروطهايي از جنس گل رس هستند كه اغلب بين يك تا دو متر ارتفاع دارند. اين ساختها بطور عمده حالتي موقتي دارند. گلفشانها هم در خشكيها ديده ميشوند و هم در اقيانوسها. اين ساختها در ارتباط با ذخاير هيدروكربني و همينطور مناطق تكتونيكي در حال فرورانش و همينطور كمربندهاي كوهزايي در ارتباط هستند. در موارد خيلي نادر هم با آتشفشانها مرتبط ميشوند. نحوه تشكيل آنها هم بر اثر گازهايي كه بر اثر دلايل اشاره شده در بالا آزاد ميشود، در هنگام صعود از لايه هاي گلي در راستاي زونهاي شكسته شده و يا ضعيف، گل را نيز با خود به بالا ميآورد و به مرور ساختمانهاي مخروطي شكلي را ايجاد ميكنند. گازهايي كه خارج مي شوند در حدود هشتاد و شش درصد متان و مقادير جزئي دي اكسيد كربن و نيتروژن است و مايعات همراه گل بشتر آب و گاه شامل مواد اسيدي و يا آب شور و يا سيالات هيدروكربني است. گلفشانها بر خلاف گفته بعضي از راهنمايان تورهاي طبيعت در ايران كه فقط در ايران ديده مي شوند، در كشورهاي ديگر مانند جنوب شرق اكراين، سيسيل در ايتاليا، آذربايجان، اطراف درياي سياه، پاكستان، منطقه ژينگ جيان در چين، اندونزي و هندوستان، آمريكا، ونزوئلا و منطقه آمريكاي مركزي وجود دارد. ابعاد گلفشانها بسيار متغير است و در موارد تا حدود هفت صد متر ارتفاع نيز ميرسد. در ايران گلفشانها در دو منطقه سيستان و بلوچستان خصوصا در منطقه چابهار و همينطور منطقه گميشان ديده ميشود. علاوه بر اينها درمنطقه خاش نيز يك نمونه گلفشان وجود دارد.