|
قلعه های
تاریخی شهرستان چابهار
قلعه
پيروز گَتْ:
موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمالغربى چابهار - روستاى
تيس
قدمت: اشكانيان و ساسانيان
خصوصيات معمارى:اين اثر بر فراز يك تپه در وسط دره تيس واقع است ارتفاع
تپه از ارتفاع دورشته كوه اطراف تپه بيشتر نيست. بلندى اين محل تقريباً
1/5 تا 2 برابر ارتفاعات اطراف دره در محل روستاى تيس مى باشد. تپه از
تخته سنگهايى از جنس رسوبى و آهكى تشكيل شده است. آثارى از زراعت و
آبادانى در اطراف تپه پيروزگت ديده مى شود راه ورود به تپه سخت و
پرخطر است. در قسمت پايين تپه و در اطراف آن آثارى از ديوارهاى سنگى
بزرگ و قلوه سنگ و ساروج با قدمت خيلى زياد ديده مى شود. قسمتهاى
متفرقى از ديوارها باقى هستند. ضخامت ديوار 2/5 تا 4 متر و ارتفاع آن
در بعضى نقاط به 12 متر مى رسد. بين ديوارهاى اصلى اطراف تپه
ديوارهايى با ضخامت كمتر و به موازات ديوار اصلى ديده مى شود كه از
يكديگر 8 متر فاصله دارند و 200 متر طول دارند.
بين دو ديوار آثارى از برجهاى قلعه نمايان است و هر نقطه از تپه براى
تأسيسات خاصى مانند كشيك خانه، قراولخانه و حفاظت قلعه اختصاص داشته
است و تنها اثرى كه از آنها باقى مانده است سنگ و ديوار شكسته، ملاط،
ساروج، گچ، خرده هاى سفال و پىهاى بنا مىباشند. علاوه بر اين
ديوارهاى بزرگ و ضخيم قلعه اثر خندقى به عرض 3 متر و عمق متفاوت قبل از
ديوار اصلى ديده مى شود. در اطراف دژ آثارى از آب انبارها نمايان است.
زيربناى قلعه در حدود 800 متر طول و عرض آن با توجه به وضع طبيعى زمين
متغير است و تقريباً بيضى شكل مى باشد.
آثارى از برجها در ضلعهاى شمالى و جنوبى ديده مى شود. در قسمت ضلع
شمالى دو اطاق كوچك در اندازه 3*2 متر به منظور ديدهبانى روى يك
گوشواره زمين مانند دو طبقه واقع شده اند و بلندترين قسمت دژ و برج بر
روى همين گوشواره است و بر اطراف اشراف دارد. در گوشه هاى شرقى و غربى
و در مركز حياط قلعه آثارى از سكوهاى بزرگ كه از سنگ تراشيده ساخته شده
اند مشهود است و قسمتهايى كه باقى مانده اند نمايگر محلى براى
اجتماع، عبادت يا نشستن اهل قلعه در يك مجلس بوده است. در اطراف قلعه
اصلى بر روى تپه هاى پراكنده آثارى نيز از تأسيسات سكونتى بصورت جدا
ديده مى شود كه شايد محل سكونت طوايف يا خانواده هاى مأموران قلعه
بوده است. سنگهاى بكار رفته در بناها از نوع غيرآهكى هستند كه از نقاط
ديگرى به اينجا آورده شده اند زيرا جنس خود تپه آهكى و سيليسى
مىباشد. اين بنا با توجه به آثار باقى مانده مشابه بناهاى دوره پارتى
(اشكانى) است اما نام پيروز، ساسانى بودن اين اثر را قوت مى دهد.
قلعه بلوچ گَتْ:
موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى
تيس
خصوصيات معمارى: اين قلعه برروى كوهى بلند قرار دارد از قلعه تنها
ديوار قلعه و يك برج ديده بانى باقى مانده است در اين محل آثار دو
مقبره هرمى شكل كه از سنگ و ساروج ساخته شده اند و از نوع مقابر
اسلامى مى باشند ديده مى شود. آثارى از حصار و باروى قلعه در دور
محوطه اصلى و اطراف دژ فوقانى نيز باقى است، چندين چاه به منظور تأمين
آب موردنياز در صخره حفر شده اند. در روى قلعه آب انبارهايى از سنگ،
ساروج و گچ در درون صخره تعبيه شده است كه با وسايل و ابزارى آب
موردنياز را از پاى قلعه كشيده و به داخل آب انبارهاى بالايى رسانيده
اند . اين آب انبارها در مواقع ضرورى آب موردنياز نيروهاى داخل قلعه
را تأمين مى كرده اند. اين قلعه داراى يك موقعيت ممتازى بوده كه آب
رسانى، ديدكافى به دريا و دوربودن آن از دسترس مهاجمان از خصوصيات آن
بوده اند.
قلعه نوشيروان:
موقعيت جغرافيايى: بخش دشتيارى - دهستان باهوكلات - 2 كيلومترى روستاى
سنگان
قدمت: 300سال
خصوصيات: اين قلعه بر بالاى يك كوه قرار دارد و شخصى به نام نوشيروان
خان از قوم گيجكى ساكن در كيچ مكران (بلوچستان پاكستان) به اين منطقه
مهاجرت نموده و قلعه فوق را بنا كرده است.
قلعه باتِلْ:
موقعيت جغرافيايى: شهرستان چابهار - بخش دشتيارى - دهستان پلان -
روستاى گيتيك
خصوصيات معمارى: اين قلعه بر روى تپه اى خاكى قرار دارد. لايه هاى
سنگى عظيمى در روى تپه نمايان است كه با فرسايش خاك زير آنها خالى شده
اند. آثارى از فسيل حيوانات و صدفهاى دريايى در محل ديده مىشود كه
بيانگر اين است كه در ساليان كهن اين ناحيه جزئى از دريا بوده است. در
قسمت بالاى كوه پاره هايى از ظروف سفالين جلب نظر مى كند. آثارى از
برجها و باروها ديده مى شوند كه به مرور زمان به كلى تخريب شده اند
و تنها خرابه هاى آنها باقى هستند. در محل آثارى از يك چاه با قطر يك
متر و سى سانتى متر به شكل دايره ديده مى شود كه در دل كوه كنده شده
است و از ظرافتهاى چاه ايجاد كنده كاريهايى در بدنه چاه به منظور
پايين رفتن و بالا آمدن افراد است. تقريباً چاه عمقى در حدود 40 تا 50
متر دارد. در بلندترين نقطه كوه آثارى از ديوارهاى عظيم سنگى ديده
مىشود كه قسمت پى آنها باقى مانده است و سفالهايى بصورت قطعه قطعه كه
داراى نقوشى هستند در اين محل نيز ديده مى شوند. بنا به باور مردم،
اين قلعه متعلق به شخصى به نام باتِل بوده است كه چندين سال براين
منطقه حكمرانى كرده است و اين چاهها بدستور ايشان بوسيله جنها ايجاد
شده اند زيرا فرمانبردار او بوده اند. داستانهايى كه مردم نقل مى
كنند بيشتر به افسانه نزديك است. چيزى كه عجيب مى نمايد اين است كه
كوههاى محل احداث قلعه به مرور زمان تخريب شده اند يعنى قدمت اين
قلعه شايد به چند هزاره برسد و اين همه عظمت در اين مكان در اعتقادات
مردم اثر گذاشته و نسل به نسل حقايق مربوط به آن در اثر گذشت زمان به
افسانه تبديل شده اند.
قلعه پيل بَنْدْ:
موقعيت جغرافيايى: بخش مركزى - 5 كيلومترى شمال غربى چابهار - روستاى
تيس
قدمت: پيش از اسلام
مشخصات: اين قلعه برروى كوه پيل بند قرار دارد رشته كوه پيل بند در
دامنه جنوبى دره تيس واقع است. آثار باروئى بزرگ در سطح زمين نزديك به
بلندترين نقطه كوه وجود دارد و به فاصله هاى مختلف تأسيساتى مشاهده مى
شود كه تخريب شده اند و مصالح بكار رفته در آنها سنگ،گچ و ساروج مى
باشند. و بنا به باور مردم در اين محل جايى مخصوص نگهدارى پيلان شاه
بوده و عده اى به عنوان پيلبان مأمور تربيت و نگهدارى اين پيلان بوده
اند در نتيجه به كوه پيلبند معروف شده است.
|
