نقش گيل گمش در اسپيدژ - وبلاگ spedz

باستان شناسان، ظرفى سفالى متعلق به ۴۰۰۰ سال پيش كه نقش اسطوره گيل گمش، قديمى ترين اسطوره جهان كه در بين النهرين در غربى ترين نقطه ايران شكل گرفته است، را در محوطه باستانى اسپيدز در سيستان و بلوچستان و در شرقى ترين نقطه كشور كشف كردند.تا پايان كاوش ها در محوطه اسپيدزباستان شناسان موفق به كشف بيش از ۹۰۰۰ قطعه سفال كامل و شكسته شدند.

گيل گمش روى يكى از اشيا يافت شده از اين محوطه نقش شده است. مطالعات روى اين ظروف سفالى همچنان ادامه دارد. باستان شناس و سرپرست هيات كاوش در محوطه پيش از تاريخ «اسپيدز» گفت: «به نظر مى رسد نقش «گيل گمش» روى اين ظرف سفالى بدوى تر از طرح گيل گمشى است كه در تمدن بين النهرين يافت شده است.» اين ادعا هنوز در حد يك نظريه مطرح شده و مطالعات روى اين نقش همچنان ادامه دارد. وي گفت: «ما تحقيقات خود را در ابعاد گسترده اى روى اين شى باستانى آغاز كرده ايم تا بتوانيم فاصله زمانى اين دو نقش همين نقش اصلى بين النهرين و نقش پهلوان اسپيدز را كشف و شناسايى كنيم.» به گفته اين كارشناس روى اين سفال آجرى رنگ، نقش پهلوان گيل گمش ديده مى شود كه با يك دست بزى را بالا برده و قدرت نمايى مى كند. اندام ورزيده او همانند گيل گمش تمدن بين النهرين است. در گيل گمش بين النهرين، پهلوان را مى بينيم كه با يك دست يك شير را به هوا بلند كرده است. نكته جالب توجه اين جاست كه بينى گيل گمش اسپيدزكاملاً عقابى و اغراق شده طراحى شده است.

همين تفاوت انجام تحقيقات مفصل را ضرورى مى كند. شواهد نشان مى دهد كه فرم طراحى پهلوان اسپيدژى بدوى تر و ابتدايى تر از گيل گمش يافت شده در بين النهرين است. آرايش موهاى مجعد پهلوان بين النهرين در اين نقش ديده نمى شود و همه چيز از نقش بز تا شير و ساير ويژگى ها بسيار ساده تر از نوع طراحى در نقش بين النهرين به نظر مى رسد. تلاش براى يافتن نقوش ديگر درباره اين پهلوان اسپيدزادامه دارد. كاوشگران اسطوره حماسى «گيل گمش» كه پادشاهى انسان و نيمه خدا بوده است را قديمى ترين اسطوره بشرى مى دانند. اين اسطوره در تمدن باستان بين النهرين شكل گرفته و تاكنون محققان، اسطوره اى از گيل گمش قديمى تر نيافته اند. گورستان باستانى اسپيدز كه يكى از شاهكارهاى بشرى در هزاره دوم و سوم قبل از ميلاد محسوب مى شود، در نزديكی شهر بزمان قرار گرفته است.

اين محوطه با تمدن باستانى «جيرفت» در يك دوره بوده و شواهد باستان شناسى نشان مى دهد كه اين محوطه با تمدن جيرفت ارتباط مستقيم داشته و تجارت و مراودات فرهنگى بين اين دو منطقه كاملاً جريان داشته است. گيل گمش داستان حماسى پادشاه اوروك است كه به دليل اعمال ويژه اش، تا به امروز براى جهانيان باقى مانده است. او پادشاه بزرگ و قدرتمندى بود كه آسايش را براى مردمانش فراهم كرد. دور شهر ديوار عظيمى كشيد تا از گزند در امان باشد اما او همه چيز را از آن خود مى دانست. براى همين همه دختران در شب عروسى بايد به نزد او فرستاده مى شدند تا او كام گيرد. او موجودى نيمه انسان و نيمه ايزد بود. قدرتمندترين و زورمندترين مرد. تا اين كه يك روز ايزد آسمان ناله هاى مردمان را شنيد كه از خودسرى هاى او به ستوه آمده بودند.

او به ايزد بانوى پيكرساز و خردمند گله برد. ايزدان به فكر چاره افتادند. به اين نتيجه رسيدند كه براى او رقيبى قدرتمند بيافرينند. ايزد بانوى پيكرساز او را از خاك رس آفريد. او انكيدو است. از دل طبيعت برخاسته است و هيچ چيز از روابط جوامع شهرى نمى داند. لذات انسانى را نمى شناسد و با حيوانات در جنگل انبوه زندگى مى كند.