گذر از ريگ جن

در سال 1375 هنگام نقشه برداری و مسیریابی برای یكی از مسابقات رالی بین المللی فكر عبور از ریگ جن در من پیدا شد و به دنبال آن در اولین ملاقاتی كه با آقای میران زاده مسئول وقت پارك ملی كویر داشتم و پاسخ ایشان به پاره ای از ابهامات ذهنی پیرامون منطقه با شدت بیشتری مسئله را دنبال كردم و تاآنجائی كه به خاطر دارم ایشان گفتند كه باید در این سفر تداركات مناسب داشته باشید و حتی اگر با 3 دستگاه جیپ به آنجا می روید بایدآمادگی را داشته باشید. یك جیپ را در صحرا بگذارید به دنبال مجموعه تحقیقات درباره منطقه و پی گیری سفرهای آقای دكتر الفونس گابریل دردهه 20 قرن بیستم و مطالعه خاطرات وی و پی گیری های آقای میران زاده كه بدون شك از موفقترین اشخاص در نفوذ به ریگ جن بوده اند توانستیم اطلاعات جالبی را بدست آوریم .

از سال 80 با توجه به تشكیل كمیته اتومبیلهای دو دیفرانسیل در فدارسیون موتور سواری و اتومبیل رانی و به دنبال آن ادغام كمیته توریسم با كمیته اتومبیل های دو دیفرانسیل و پذیرش مسئولیت دو كمیته در یك نهاد واحد از جانب من ابتدا اقدام به فرا خوان عمومی و جمع آوری كلیه علاقمندان به این خودروها كردم تا از تجربیات ارزنده این اعضا در برگزاری تورهای مختلف و مسابقات رالی و تپه نوردی استفاده كنیم و سپس با بررسی بیشتر از شرایط ویژه مناطق مشرف به ریگ جن و اولین بار از طرف كمیته اتومبیلهای دو دیفرانسیل یكی از گروههای اعزامی به سرپرستی آقای حمید بریری و همراهی آقای میران زاده حدود 70 كیلومتر از منطقه ملك آباد در سال 80 به قسمت شمال غربی ریگ نفوذ کردند كه به دلیل شرایط جوی نامناسب و امكانهای محدود گروه حركت معوق ماند .

در سال 81 باز هم آقای میران زاده به عنوان راهنما و كارشناس منطقه به دعوت آقای علی پارسا كه از جمله شیفتگان منطقه ریگ هستند حركت دیگری را آغاز كردیم كه پس از طی مسافت مورد شناسایی آقای میران زاده حركت متوقف شد و آقای پارسا با استفاده از هواپیما و شتر از مناطق جندق و جنوب شناسایی خوبی را انجام داده و پس از آن با اعلام مجموعه تجربیات ارزشمند خود در سایت ویژه منطقه ریگ جن این منطقه را تبدیل به یك منطقه جذاب بین المللی كردند .

طی بررسی های انجام شده و تجربه های بدست آمده برای برنامه ریزی یك حركت مطمئن به نتایج زیر رسیدیم :

ـ حركت برای عبور از این منطقه باید حركت تیمی و حرفه ای باشد .

ـ بهترین وسیله برای عبور ‌، جیپ های سبك وزن از یك مدل است .

ـ باید از كلیه امكانهای نرم افزاری مثل نقشه های دقیق و پیدا كردن مناطق عبور از روی نقشه ها و پیاده كردن این نقاط بر روی GPS و مطابقت بر روی مناطق حریم منطقه برای اندازه گیری میزان دقت نقشه های مختلف هوایی و زمینی استفاده كرد .

( متاسفانه در نقشه های جامع تهیه شده بوسیله سازمان نقشه برداری ایران هیچ اطلاعاتی از منطقه ریگ وجود ندارد)

ـ بررسی تداركات لازم برای سفر به منطقه حداقل برای مدت 10 روز مثل غذا‌، آب ، بنزین و وسایل فنی ماشینها و غیره .

با بررسیهایی كه به عمل آمد 15 شهریور تا 25 مهر 81 فصل مناسب تشخیص داده شد و از آنجایی كه عبور از قسمت شمال شرقی پارك كویر ( جاده سنگ فرش و ملك آباد ) نیاز به مجوز سازمان محیط زیست داشت زیرا از سال 81 این منطقه در اختیار محیط زیست سمنان قرار گرفت و با كمال تاسف تمام ماههای مرداد و شهریور و مهر سال 81 وقت گروه صرف نامه نگاری با محیط زیست استان سمنان و محیط زیست استان تهران سپری شد و با توجه به بارشهای پائیزی زود هنگام در سال 81 حركت انجام نشد و به سال بعد موكول شد .

در سال 82 مجددا‌ً جهت كسب مجوز از سازمان محیط زیست استان سمنان مكاتبه هایی انجام شد و برای دومین سال مسئولین محیط زیست استان سمنان عدم موافقت خود را برای این گروه از منطقه پارك ملی اعلام كردند. با توجه به پیش بینی گروه از عدم همكاری محیط زیست با شناسایی هایی كه بسیار ارزشمند بود و توسط آقای میران زاده و پارسا در سال 81 انجام شده بود حركت گروه از منطقه جندق جهت نفوذ به ریگ در نظر گرفته شد .

جالب است بدانید كه خط مستقیم از جندق تا تهران در روی GPS حدود 170 كیلومتر است و در این راه با توجه به نقاط ثبت شده بر روی دستگاه GPS آقای پارسا تصمیم گرفتیم كه در نیمه دوم مهر ماه حركت خود را آغاز كنیم و دو هفته قبل از حركت در جلسه ای كه با حضور اعضای موثر گروه تشكیل دادیم و آقای پارسا نیز شركت داشت از ایشان دعوت كردیم كه همراه گروه باشد ولی آقای پارسا به دلیل یك مسافرت غیر منتظره از همراهی ما عذر خواهی كردند.

به دنبال ایشان آقای میران زاده نیز به دلیل مسئولیتی كه در پارك ملی خجیر و سرخه حصار به ایشان محول شد‌، نتوانستند گروه را همراهی كنند.

به هر حال تصمیم گرفته شد پنج اتومبیل جیپ میول به همراه یك دستگاه وانت دو دیفرانسیل جهت حمل تداركات مورد نیاز گروه به منطقه جندق اعزام شوند. طی جلسات متعددی تقسیم كار صورت گرفت و باید بگویم با توجه به تجربه در دورانی كه برگزاری مسابقات رالی را به عهده داشتم و تجربیاتی كه در طی سالها همكاری با فدراسیون همچنین شركت در مسابقات رالی داشتم در این جلسات تقسیم كار خوبی انجام شد و مسئله قابلیتهای رانندگی اعضای تیم و آمادگی اتومبیلها در نظر گرفته شد .

آقای حمید بریری مسئولیت انتخاب داوطلبان و در عین حال آماده سازی خودروها را به عهده گرفت و آقای نصرت لو با توجه به تجربه های ارزشمندشان در زمینه مسائل توریستی برآورد تداركات مورد نیاز سفر و اعلام لیست تمامی اعضای داوطلب حضور در حر كت ، آقای مسعود پور كرامتی و یاشار عباس نژاد مسئولیت تهیه نقشه و امكانهای نرم افزاری برای انتخاب مسیرهای احتمالی و ایجاد نقاط مطمئن بر روی دستگاههای GPS برای سرعت كار و آقایان سعید شفیع زاده و كاوس علی اكبری و جمال بی ربایی مسئولیت تداركات غذا و سایر لوازم مورد نیاز را به عهده گرفتند كه باید گفت كار به خوبی انجام شد كه برای حدود دو هفته غذا‌، آب و امكانات فراهم كرده بودند و آقای رضا ابراهیمیان و آقای حمید ساغرچی مسئولیت تداركات پشتیبانی را با یك دستگاه دوج وانت و حمل دویست لیتر بنزین یدك و نزدیك 180 لیتر آب و لوازم یدكی خودروها را كه همگی جیپ میول بودند نقش ارزنده ای را در موفقیت این سفر ایفا كردند .

دو تن دیگر نیز آقای بابك هروی و آقای محمد رضوی در این سفر شركت داشتند.

در این سفر همچنین یكی دیگر از اعضای موثر كمیته دو دیفرانسیل كه نقش مهمی را در دادن روحیه به اعضای گروه به خصوص هنگامیكه همه ماشینها در گل تپیدند داشت یك میهمان خارجی به نام جف تراورس بود،‌ آقای احسان نادری نیز عكاسی گروه را انجام دادند .

به هر حال با تقسیم كار صورت گرفته حركت گروه از روز 30 مهر روز چهارشنبه آغاز شد. پیش بینی می كردیم كه پس از دو روز به منطقه جندق برسیم كه همینطور شد و روز پنج شنبه شب با اهالی خوب جندق از جمله یكی

از افراد بلد منطقه با تجربیات بسیار ارزشمند به نام آقای حسن نیكوكار تماس گرفتیم و صبح روز جمعه حركت

از غربی ترین نقطه شهر جندق به سمت ریگ آغاز شد .

در ابتدای حركت پس از طی راههای پر پیچ و خم از میان كوههای غربی جندق وارد یك رودخانه خشك شدیم كه نزدیك 15 كیلومتر از حریم ریگ را به قلب منطقه هدایت كرد. با توجه به دقت نقشه ها و نقاط مطمئن GPS كه پیش بینی های ما را قوت می بخشید برای عبور از قسمت كم ریگ 30 درجه به سمت جنوب غربی حركت كردیم تا از قسمت جنوب ارتفاعات بلند كوههای ماسه ای و از كوتاهترین راه مسیر خود را به غرب ریگ برسانیم. پس از حدود 50 كیلومتر از منطقه جندق به منطقه ای خشك و ناهموار بین كوههای ماسه ای رسیدیم و با گذشت از جنوبی ترین ارتفاعات به منطقه بسیار صاف با تپه های كوچك رسیدیم كه در ظاهر عبور از آنها آسان به نظر می رسید ولی با كم شدن ارتفاع منطقه از سطح دریا حدود 710 متر نواحی باتلاقی شروع شد و با این ارتفاع دستگاه GPS تنها راهنمای ما برای پیدا كردن مناطق خشك بود و پس از طی مسافتی كوتاه به این نتیجه رسیدیم كه اصرار بیش از حد برای عبور از مناطق جنوبی فایده ای نداشته و باید نقشه بعدی را به كار گرفت یعنی به سمت شمال غربی ریگ حركت كنیم و در این مرحله به جهت جلوگیری از اتلاف یبش از حد بنزین تعداد دو دستگاه اتومبیل پیشتاز جهت شناسایی مسیر با یك دستگاه موبایل ماهواره ای و بقیه اعضا با اقامت در نقطه ای مطمئن منتظر اعلام پیدا شدن راه از طرف گروه پیشتاز شدند. البته برخی اوقات به دلیل عدم هماهنگی دو دستگاه تلفن ماهواره ای گروه پیشتاز مجبور می شدند با كمك علائم الباقی گروه را مطلع كنند و حتی در یك مورد یاشار جهت اعلام شناسایی مسیر مناسب به جهت صرفه جویی در بنزین نزدیك به 4 كیلومتر در منطقه برای بررسی مسیر صحیح و خبر به گروه دوم پیاده مسیر را طی كرد. با گذشت اولین روز و فرا رسیدن شب اولین شب اقامت ما در ریگ بر روی یكی از تپه های ماسه ای در نظر گرفته شد و اعضای گروه پس از استراحتی كوتاه به منظور تصمیم گیری در ادامه حركت جلسه ای برگزار كردند كه پس از بحثهای متناوب با توجه به اینكه ممكن بود برخی از اعضای گروه تمایل به بازگشت به جندق را داشته باشند سه پیشنهاد به رای گذاشته شد .

بازگشت كلیه اعضای تیم به جندق یا تقسیم تیم به دو گروه ‌، یك گروه با یك گالن بنزین یدك به جندق بازگردند و گروه علاقمند به ادامه حركت با باقی تداركات به سفر ادامه دهند و یا ادامه حركت به شكل روز اول یعنی دو خودرو پیشتاز صبح زود برای پیدا كردن مسیر مناسب به حركت ادامه دهند و در صورت مناسب بودن مسیر گروه دوم را مطلع كنند كه پیشنهاد سوم با اكثریت آرا مورد قبول واقع شد .

ساعت 6 صبح گروه پیشتاز با سر پرستی خودم و آقای حمید بریری و پسرم یاشار در یك خودرو و آقای سعدی شفیع زاده و كاوس علی اكبری و جمال بی ریایی در خودروی دوم حركت كردیم. آنچه برای ما مهم بود حذف مسیرهای مارپیچی روز قبل برای صرفه جویی در مصرف بنزین بود كه نزدیك به 290 لیتر باقی مانده بود. همچنین نزدیك شدن به نقاط بدست آمده گروههایی قبلی اعزامی از طرف پارك ملی كویر و استفاده از مناطق خشك و مطمئن حاشیه كوههای ماسه ای و ثبت نقاط مطمئن بر روی II.GPS پس از گذشت از آخرین كوههای ماسه ای كه ارتفاع آنها 2300 متر از سطح دریا بود به شمالی ترین نقطه ریگ رسیدیم و از این نقطه بود كه با استفاده از نقاط بدست آمده از ناحیه ارتفاعات پارك ملی كویر و كوه گوگرد وضعیت منطقه ای خود را با GPS روشن كردیم نزدیك به 40 كیلومتر تا كوه گوگرد و 58 كیلومتر تا ارتفاعات پارك ملی كویر و ملك آباد فاصله داشتیم. كوه دماوند نیز رویت شد با استفاده از تلفن ماهواره ای با آقای میران زاده تماس گرفتیم و ایشان از اینكه گروه موفق به عبور از منطقه شده بود خوشحالی كردند. با توجه به توصیه ایشان جهت ورود به پارك ملی و انتخاب منطقه ای مطمئن برای نجات از باتلاقهای حریم ریگ در یك تماس تلفنی با اعضای گروه دوم برنامه ادامه حركت به آنان اعلام شد و این گروه پس از سه ساعت به گروه پیشتاز ملحق شدند و حركت آغاز شد ولی در نزدیكی ساعت 5 هنگام رسیدن به اولین منطقه باتلاقی متاسفانه به دلیل سنگینی دو دستگاه خودرو در حاشیه یكی از باتلاقها به گل نشستند. همكاری سایر اعضای گروه برای بیرون آوردن آنها سبب شد در مدت بسیار

كوتاهی همه خودروها به طور كامل در باتلاق فرو روند با توجه به تاریك شدن هوا و خستگی بیش از حد گروه مجبور به اقامت در حاشیه همان منطقه شدیم.

ساعت 7 صبح كار امداد رسانی به خودروها را شروع كردیم و با درآوردن یك دستگاه خودرو و به دنبال آن بیرون آوردن سایر جیپ ها بوسیله وینچ و تعمیر و تعویض گاردان یكی از جبیپ ها گیر كرده توسط آقای بریری كلیه خودروها جهت بیرون كشیدن وانت دوج بسیج شدند. كه تعمیر و بیرون كشیدن این خودروها به طور كامل یك روز ما را گرفت و با تاریك شدن هوا شب را در همان حاشیه ماندیم و تنها كار ما به غیر از بیرون كشیدن خودروها انتخاب مسیر حركت صحیح برای جلوگیری از تكرار تجربه به این روز ما بود كه بوسیله گروه پیشتاز انجام شد .

روز بعد با توجه به شناسایی روز قبل و انتخاب مسیر مناسب خوشبختانه با طی مسافتی نزدیك به 5 كیلومتر به علائم شناسایی مسیر كه بوسیله آقای میران زاده در سالهای قبل گذاشته بودند‌، رسیدیم. دیدن این علائم كه عبارت از میله هایی كه در زمین فرو رفته بودند قوت قلبی به گروه داد و همگی خوشحال شدند .

زیرا پس از چهار روز اولین علائم عبور انسان در منطقه را دیدیم و به ادامه حركت امیدوار شدیم .

با گذشت از رودخانه خشك نخجیر و نزدیك شدن به ارتفاعات پارك ملی كویر و ملك آباد كم كم مشكل جدیدی برای گروه بوجود آمد و آن چیزی نبود جز تمام شدن ذخیره بنزین ‌. با این مسئله كه می دانستیم در ملك آباد نمی توان بنزین به میزان كافی تهیه كرد با استمداد از آقای حسین خداپرست دبیر فدراسیون و مدیر بخش اتومبیل رانی كه از جمله مشوقین گروه ما بودند ایشان طی نامه نگاری با مسئولان محیط زیست استان سمنان برای مجوز كسب ورود به پارك ملی و به موازات آن بسیج امكانهای محلی از ورامین اقدام كرده و متاسفانه با توجه به مجموعه مشكلات ورود خودروی وانت حامل بنزین به پارك ملی مجبور شدیم یك شب دیگر نیز در منطقه و یژه محیط بانی ملك آباد بمانیم و روز بعد قبل از ظهر با اعزام وانت به منطقه از طرف اهالی خوب ورامین به سمت ورامین و سپس تهران حركت كردیم و در ساعات پایانی روز 6 آبان تور جذاب 1235 كیلومتری به پایان رسید .

از جمله دستاوردهای این سفر می توان به موارد زیر اشاره كرد :

1 ـ رفع توهم ها و خرافات درباره منطقه ریگ جن .

2 ـ شناخت مسائل زیست محیطی منطقه در جهت همیاری سازمان محیط زیست .

3 ـ گامی برای شناسایی اولیه و مقدماتی از مسائل اقلیمی منطقه و عوارض طبیعی كه اهمیت بسیار زیادی جهت محققین كویری دارد .

4 ـ برنامه ریزی جهت رفع ابهامهای موجود برای تكمیل نقشه جامع ایران كه شاید در حركتهای بعدی بتوانیم از این حالت بی اطلاعی محض آن محدوده را خارج كنیم.

5 ـ پیدا كردن رد پای حیات وحش فراری از نقاط نا امن حاشیه پارك كویر و پناه بردن به مناطقی كه تا ابد پای هیچ انسانی به آنجا باز نخواهد شد .

6 ـ ایجاد یك سایت فراگیر با مجموعه اطلاعات بدست آمده از منطقه

و از ابتدا برنامه ریزی بر روی این حركت در چهارچوب پروژه تحقیقات علمی پیرامون منطقه بوده است،‌ برنامه آینده پروژه ریگ جن ایجاد شرایط مناسب جهت عبور مطمئن همگانی جهت علاقمندان محیط زیست و گردشگری و محققین و كارشناسان ذیربط بوده و به همین منظور ارتباطات بسیار خوبی با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری‌، محیط زیست ‌، سازمان نقشه برداری كل كشور گرفته شده و طی جلسات ماههای گذشته با رهنمود مسئولین محترم سازمانهای فوق این حركت بطور هماهنگ با كمك و همیاری یك N.G.O فعال در

امور مربوطه در دستور كار قرار گرفته و از نظر تجهیزات رهیابی و نقشه خوانی نیز دو دستگاه GPS با قابلیت های مورد نیاز این پروژه سفارش داده شده كه این سفارشات با توجه به ضعف های سیستم های موجود در بازار ایران كه فاقد دقت و كارآیی لازم هستند‌، بصورت ویژه در نظر گرفته شده است لازم به ذكر است كه در تاریخ 18 مهر ماه سال 83 یك گروه از طرف فدراسیون جهت عبور از ریگ جن بطرف منطقه حركت كرده اند كه از نتایج سفر آنها هنوز اطلاعی در دست نیست .

ضمن آرزوی موفقیت برای گروههای مختلف اعزامی به منطقه امید است كه مجموعه اقدامات تحقیقاتی و علمی پیرامون شناسایی منطقه كه به دور از ماجراجویی صورت می گیرد‌، به ابهامات موجود پیرامون این منطقه ویژه پایان داده و طی سالهای آینده با تهیه مختصات كامل و مستندات از نقشه منطقه بتوانیم مسیرهای متنوع عبور از ریگ جن را تهیه نمائیم ‌، خصوصاً‌ كه یكی از مسیرهای فوق العاده مهم جاده ابریشم در اطراف این منطقه قرار گرفته و چندین قرن نا شناخته باقی مانده است .

در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید تا از آخرین مطالب با خبر شوید.
هر زمان که بخواهید، می‌توانید عضویت‌تان را لغو کنید.
4 نظرات
  1. محسن شالینی می‌گوید

    خوب بود انقدرا که میگفتن وحشتناک نبود لطفا اطلاعات کاملتری از منطقه ریگ جن بگویید

  2. علی می‌گوید

    مطالب و تجربه عالی بود تشکر

  3. علیرضا فاطمی نژاد می‌گوید

    پیشنهاد می کنم که از کویر عشق آباد طبس به معلمان دامغان نیز عبورکنید. تا حالا هیچکس نتوانسته از کویر عشق آباد به معلمان عبور کند.

  4. حسین پالوی می‌گوید

    سلام میشه یه مسیر یا چند مختصات چی پی اس رو از مسیر حرکتتون توسایت بذارید من سالهاست که تو کویر های اطراف معلمان میچرخم و اطلاعات زمینشناسی جمع میکنم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تسلیت