سفر مسوولانه در طبیعت - حامد ذاکری

همه ما سفر را دوست داريم، همه ما دوست داريم به طبيعت برويم و از مناظر زيباي آن استفاده كنيم. همه ما به ديدار آثار باستاني و نقاط ديدني شهرها علاقه‌منديم. اما تفاوت‌ ما به عنوان طبيعت مرد با كساني كه هيچ آگاهي از چند و چون رفتار با طبيعت ندارند در چگونگي سفر كردن است. وقتي به ديدار اماكن زيبا مي‌رويم به يك مسأله مهم دقت كنيم: طبيعي است كه اين مكان زيبا، هر كجاي ايران و يا جهان كه باشد، در كنار يا نزديك شهركي يا روستايي قرار دارد و چنانچه گردشگراني كه براي ديدن اين منطقه مي‌روند تا روز تعطيل خود را به خوشي و خرمي بگذرانند در پي آن باشند كه تأثير مثبتي هم برروي مردم محلي و هم محيط زيست آنان داشته باشد. بي‌شك اين مردم روز به روز بر حفاظت بهتر و احياي هرچه بيشتر منطقه خود خواهند پرداخت. سفر مسوولانه، مجموعه‌اي از راه كارها و آگاهي‌هاست كه با رعايت آن هم خود از سفرمان بيشترين بهره را برده و تجربه‌اي ارزشمند به دست مي‌آوريم و هم به مقصد سفر و مردم محلي آن بيشترين بهره را مي‌رسانيم. پس هر تعطيلاتي براي ما و براي مقصد سفر ما مي‌تواند آثار مثبت يا منفي در پي داشته باشد. سفر مسوولانه بهره‌ها يا آثار مثبت توريسم را به حداكثر و آثار منفي توريسم را به حداقل مي‌رساند.
قبل از سفر
ابتدا مقصد را مشخص كند و با استفاده از تجربه يا نقشه مناسب، مصرف سوخت و تصاعد گازهاي حاوي كربن را به حداقل برسانيد.
- سفر با قطار و ديگر وسايل نقليه عمومي و تا حد امكان استفاده نكردن از هواپيما براي پروازهاي داخلي اولين گام در برنامه‌ريزي سفر مسوولانه است. بسياري از شركت‌هاي توريستي برنامه‌اي تحت عنوان «من نمي‌خواهم پرواز كنم» دارند كه مسافران را براي استفاده از قطار به جاي هواپيما- تا حد امكان- راهنمايي مي‌كند.
- زمان پرواز و تعداد توقف‌ها را به حداقل برسانيد. بيشترين مقدار خروج گازهاي حاوي كربن در زمان بلند شدن هواپيما از باند و هنگام فرود صورت مي‌گيرد. ضمنا تا آنجا كه مي‌توانيد به جبران تصعيد گازهاي گلخانه‌اي از طريق شركت در برنامه‌هاي ايجاد فضاي سبز و امثال آن بپردازيد.
- اغلب گردشگران از برنامه منضبطي براي برخورد مسوولانه با مسايل زيست محيطي تبعيت مي‌كنند؛ از جمله حتما با شركتي اقدام به سفر مي‌كنند كه مقررات مربوط به «توريسم مسوولانه» را رعايت مي‌كند. بهتر است قبل از انتخاب شركت توريستي، از مشي شركت اطلاع حاصل كرده و مطمئن شويد برنامه‌هاي جدي حداقل سازي تاثيرات منفي زيست محيطي و حمايت اقتصاد جوامع محلي را در دستور كار دارد.
- اگر به منطقه‌اي در خارج يا حتي داخل كشور عازم هستيد كه از فرهنگ و سسن آن اطلاع نداريد در اين‌باره خوب مطالعه كنيد. با فرهنگ و چند و چون واژه‌اي از زبان محلي آشنا شويد و سعي كنيد با مردم ارتباط توأم با احترام داشته باشيد. احترام شما به آنان و احترام متقابل آنان به شما سفرتانرا دلنشين خواهد ساخت.
- تمامي چيزهاي اضافي و آشغال‌ها را جمع‌آوري و محل را كاملا تميز كنيد به طوري كه اصلا معلوم نشود كسي آنجا بوده است. تميز كردن نقاط دورافتاده در طبيعت كاري بس دشوار است.
- اگر مي‌توانيد به برنامه‌هاي زيست محيطي محلي كه عازم آن هستيد كمك كنيد.
اندر سفر
- تا مي‌توانيد از صنايع دستي و محصولات محل خريداري كنيد.
- از راهنماي محلي استفاده كنيد- بدين ترتيب چيزهاي بيشتري راجع به فرهنگ و زندگي مردم خواهيد آموخت و آنان نيز درآمد بيشتري خواهند داشت.
- محصولاتي را كه از گونه‌هاي جانوري در معرض خطر يا از چوب‌ههاي جنگلي تهيه شده خريداري نكنيد. همچنين هرگز آثار باستاني را نخريد.
- به فرهنگ‌هاي محلي، سنت‌ها و مكان‌هاي مقدس احترام بگذاريد.
- از وسايل نقليه عمومي استفاده كنيد، و در صورت امكان دوچرخه‌اي كرايه كنيد يا پياده برويد.
- يادتان باشد كه مردم در جاهاي مختلف به انحاي مختلف فكر مي‌كنند؛ اين باعث مي‌شود آنها با ما متفاوت باشند نه اينكه راه و رسم زندگي‌شان غلط باشد.
بعد از سفر
- پس از بازگشت، به شركت توريستي نامه بنويسيد و نتيجه سفرتان را يادآور شويد. به ويژه اگر پيشنهاداتي براي كاهش بيشتر صدمات زيست محيطي و افزايش سود براي جوامع محلي داريد با آنان در ميان بگذاريد.
- اگر ضمن سفر به فرد يا افرادي قول داده‌ايد برايشان عكس يا هديه‌اي بفرستيد. حتما و هرچه زودتر به قول خود عمل كنيد.
- نوشتن خاطرات سفر يكي از بهترين كارهايي است كه حتما سعي كنيد آن را با دقت و وسواس انجام دهيد. يادتان باشد دانشي كه امروز ما از گذشتگانمان داريم صرفاً به اين دليل است كه نسل‌هاي پيش از ما اين سنت حسنه را به جاي آورده‌اند.