وضعيت آب و هوايي گاوخونی - حبیب ا... نجاری

گوسن دانشمند فرانسوي و ساير همكارانش با تهيه آمارهاي مربوط به دما و بارندگي و رطوبت نسبي هوا روشي را جهت تعيين شدت و طول مدت خشكي ابداع كرده‌اند كه اصول آن مبتني بر ترسيم دياگرام‌هاي باران دمايي و تعيين ضريب خشك‌دمايي مي‌باشد. در اين روش با ثبت ميزان بارندگي بر حسب ميلي‌متر و معدل دما  بر حسب درجه سانتي‌گراد، نقاطي را كه معدل دما در ماه‌هاي مختلف سال را منعكس مي‌كنند، به يكديگر متصل كرده و منحني ساليانه دما را به دست مي‌آوردند. هم‌چنين با اتصال نقاطي كه ميزان ماهيانه بارندگي در ماه‌هاي مختلف سال را نشان مي‌دهند، منحني ساليانه بارندگي را به دست مي‌آورند و مجموع آن دو را با منحني باران دمايي مي‌نامند.
در صورتي كه باشد، محيط از نظر زيستي خشك مي‌باشد. از نقطه‌اي كه دو منحني دما و بارندگي با يكديگر تلاقي مي‌كنند، منحني بارندگي از آن پس در زير منحني دما قرار مي‌گيرد، محيط خشك محسوب مي‌شود. اين قسمت از نمودار طول مدت خشكي و شدت آن را نشان مي‌دهد. چنانچه باشد، آب و هواي منطقه مرطوب و اگر باشد، ماه مذكور يا فصلي كه اين وضعيت را داراست، نيمه‌خشك محسوب مي‌شود.
در ايستگاه هواشناسي ورزنه كه نزديك‌ترين ايستگاه هواشناسي محدوده‌ي تالاب گاوخوني است، بررسي‌ها نشان مي‌دهند كه تقريباً در تمام مدت سال منحني بارندگي پايين‌تر از منحني درجه دما قرار مي‌گيرد و به صورت است، بنابراين آب و هواي آن از نوع خشك است .
تالاب گاوخوني از نقاط گرم و كويري ايران محسوب مي‌شود و دامنه نوسانات درجه دما در اين منطقه قابل ملاحظه مي‌باشد، به نحوي كه بر اساس آمار هواشناسي منطقه درجه‌ دماي متوسط روزانه در ماه‌هاي مختلف سال بين 83/1 تا 9/28 درجه سانتي‌گراد تغيير مي‌كند و حداقل دماي متوسط ثبت شده آن 6/6- و حداكثر آن 4/37 درجه سانتي‌گراد است. در مجموع پنج ماه از سال داراي درجه دماي متوسط روزانه بيش از 20 درجه سانتي‌گراد و پنج ماه از سال داراي دماي كمتر از 10 درجه سانتي‌گراد مي‌باشد.
طبق آمار هواشناسي موجود (1995 – 1987) متوسط ميزان بارندگي ساليانه در مجموع به 83 ميليمتر مي‌رسد،‌ در حالي كه در محدوده‌ي تالاب گاوخوني ميزان بالقوه تبخير سالانه حدود 3000 تا 3200 ميلي‌متر برآورد شده است . اين امر بر بيلان آبي تالاب اثر گذاشته و در نهايت با وجود تامين بخشي از آب آن توسط رودخانه زاينده‌رود (كه البته مقدار ناچيزي است) موجب منفي شدن بيلان آب و كاهش وسعت آن شده است. بيشترين ميزان بارندگي مربوط به زمستان و اوايل بهار مي‌باشد. اما در تابستان كمترين ميزان بارندگي ثبت شده است .
همچنين بيشترين مقدار رطوبت نسبي هوا در ساعت‌هاي اوليه روز مي‌باشد كه با نزديك شدن به اواسط روز از مقدار آن به ميزان قابل ملاحظه‌اي كاسته شده و دوباره با گذشت زمان در اوقات عصر افزايش مي‌يابد. بيشترين رطوبت نسبي ثبت شده مربوط به ساعت‌هاي اوليه روز (74 % ) و كمترين مقدار آن در اواسط روز (16 %) مي‌باشد .