بمپور

بمپوردرگذرزمان - عنوان پژوهشی در تحولات اقليمی تاريخی فرهنگی و اجتماعی مرکز حکمرانی بلوچستان(بمپور) است که توسط محمدعلیم آچاک کارشناس علوم اجتماعی درشهربمپور گردآوری شده که دراینجا به خلاصه ای ازآن اشاره می شود:

بمپورقديمی ترين نقطه باستانی بلوچستان ايران است.سرگذشت مظلوميت و بيچارگی قوم بلوچ و ستم هایی است که بر اين مردمان سخت کوش رفته است .و حماسه پهلوانی های قومی است که در نبردهای بزرگ و نا برابر اخرين نفس های مردانگی و پهلوانی قديم را در برابر تدبيرها و ترفند های نا مردانه تمدن جديد نشان دادند .

ياد آور شجاعت و ناموس پرستی قومی است که ناچاربودند تسليم سربی شوند که از لوله تفنگ حکام زور گو بيرون می آمد و بيانگر خشونت ها ی مداوم و بلوچ کشی های امرا مستبد تاريخ ايران است.داستان طغيان سردارانی است که از ظلم و بيداد عفريتهای زمان بستوه آمده بودند و حکايت رفتار غير اخلاقی و ضد انسانی ماموران مغرض حکوکتی در دوران سياه گذشته کم لطفی و بی توجهی به قوم بلوچ است .و سر گذشت غم انگيز نابودی قصر حکامی است که جز درد و رنج چيز ديگری برای اخلافشان بجا نگذاشتند و بالاخره بمپور در گذر زمان داستان رشد حق شناسی مليت دوستی و ايران خواهی قوم بلوچ است .سرگذشت بمپور حکايت غم انگيز سردارانی است که از دارالملکشان قلعه بن پهل با نفوذ مادی و معنوی خود سرزمينی وسيع را اداره می کردند.

ویژگیهای جغرافیایی بمپور

بخش بمپور درچهارصد کيلومتری جنوب و مغرب زاهدان واقع است و از توابع شهرستان ايرانشهر می باشد مرکز اين بخش باستانی شهر بمپور در بيست و پنج کيلومتری و در مغرب آن واقع است عرض جغرافيايی آن ۲۷ درجه و ۷ دقيقه و ۳۵ ثانيه شمالی و طول جغرافيايی آن ۶۰ درجه و۷ دقيقه و ۱۵ ثانيه شرقی است

ارتفاع آن از سطح دريا ۵۶۰ متر و در حدود ۲۸۵۹ کيلومتر مربع مساحت و بيش از ۷۰ هزار نفر جمعيت دارد .شامل دو دهستان بمپور شرقی به مرکزيت روستای نوکجوب وبمپور غربی به مرکزيت روستای قاسم آباد است
بمپوردشت نسبتا صاف و همواری است که رسوبات آبرفتی تشکيل دهنده آن مربوط به دوران سوم زمين شناسی است . به موازات رسوبات آبرفتی تپه های شنی و نوار بازيکی از تشکيلات آهکی اليگوسن نيز در آن گسترش دارد .

آب و هوای اين منطقه در زمستان نسبتا معتدل ولی از اوايل ارديبهشت رو به گرمی می گذارد حداکثر مطلق گرما در تابستان تا ۵۰ درجه سانتی گراد و حداقل در زمستان تا ۱ درجه سانتی گراد می رسد مقدار متوسط بارش سالانه در حدود ۵۷ ميليمتر و تبخير سالانه به ۳۵۰ ميليمتر میرسد.

وجه تسميه بمپور

در بعضی از افسانه های محلی وجه تسميه آنرا مربوط به بهمن پسر اسفنديار می دانند که اول بهمن پور بوده و به مرور زمان به بمپور تبديل شده است . بر طبق اظهار نظر بسياری از فضلای ايران و به استناد کتب تاريخی در قديم الايام اين محل را بن پهل می ناميده اند که به معنی شهر آخرمی باشد .

به نظر نگارنده و با بررسی آثار مکتوب گذشتگان نام باستانی اين محل بن پهل بوده که با گذشت زمان به بن فهل، بن فول، بن فور،بن پور، وبم پور(bompour ) تغير نام پيدا کرده است .

امروزه فارسی زبانان به اشتباه آن را بم پور( bam pour ) تلفظ می کنند .


بمپور و ساکنین آن
مهمترين افرادي كه اززمان شاه عباس صفوي تاكنون دراين منطقه چهره شده اند وتوانسته اند موقعيتي بدست آورند عبارتند از :

ملك دينار ، ملك شمس الدين ، ملك ميرزا ازملوك صفاري حاكم بربمپور ، پس ازآنها مهراب خان لنگ ، محمد علي خان ، سردار حسين خان وسعيد خان ازبزرگان شيرخانزهي يا نارويي درقلعه بمپور حكمراني بدست آورده اند، دوست محمدخان باركزايي هرچند كه مركزحكمراني اش قلعه ناصري واقع دردهكده باستاني پهره و ايرانشهر فعلي بوده است اما برقلعه بمپور هم تسلط داشته است. پس از سركوبي دوست محمدخان وبه توپ بستن قلعه بمپور اداره روستاهاي خالصجات به كدخدايان سپرده شد، كه از جمله آنها مي توان ازكدخدا سنگك درمحمدآباد، كدخدا نورمحمد ، كدخدا چوپان وفرزندش ابراهيم آچاك درنوكجوب،كدخدا منگه وفرزندش محمد آبرون دراله آبادومچوقاسم،كدخدا دوست محمد وفرزندش ابراهيم آذريان در بمپور ،كدخدا علي وفرزندش عظيم محمد دهميري دردهمير ، كدخدا پيرمحمد حق شناس درنوكجوب وخيرآباد و كدخدا باشي و بختيار اميريان در توردان وخيرآباد، كدخدا داداله وامان اله درقاسم آباد ،كدخدا حسين وپيرداد شهدوستي درسعيدآباد، كدخدا بجاردر جعفر آباد ، كدخدا دادمحمد اميريان درشمس آباد،كدخدا اسفنديار ارتش درميرآباد كدخدا دينار و فرزندش ايوب در ملك آباد نام برد.

پس از انقلاب وتضعيف موقعيت كدخدايان اداره امور روستاها توسط شوراهاي محلي صورت مي گيرد.