|
عقرب گزیدگی
عقرب ها (Scorpion) وابسته به عنكبوتيان
هستند . در دنيا گونه هاي متعددي عقرب وجود دارد كه تنها تعدادي محدود
براي انسان خطر ناك هستند .عقرب بيشتر در آب هواي گرم و شب ها فعال
هستند و به اين علت رعايت نكات ايمني در مورد جلوگيري ار عقرب گزيدگي
به خصوص در مناطق گرمسيري و به هنگام تاريكي هوا اهميت دارد . (مثل
پوشيدن جوراب ، شلوار و كفش مناسب ، تكان دادن كفش و لباس قبل از
پوشيدن و غيره )
سم يكنوع عقرب به نام سنتروروئيد اسكالپچراتوس (Centruroides
Sculpturatus) شديداً كشنده است (عقزب كوچك و زرد رنگ با يك توبركول
كوچك روي پشت , و به طول 2.5 تا 7.5 سانتي متر , كه به آن عقرب جرار
نيز گفته مي شود ) .
نكته : خطرناك ترين عقرب در ايران عقربي است به نام گارديم كه محل زيست
آن خوزستان است .
علايم و نشانه ها
پس از چند دقيقه از گزش عقرب كه عموماً در اندام ( دست و پا ) اتفاق مي
افتد علايم زير مشاهده مي شود:
درد , تاول , قرمزي , تورم
با گذشت چند ساعت از گزش ، ممكن است علايم زير در فرد مشاهده شود :
تند شدن نبض
بالا رفتن فشار خون
سرگيجه ، حالت تهوع و استفراغ
بي اختياري ادرار و مدفوع
تنگي نفس
تشنج
افزايش ترشح بزاق
عقرب گزيدگي اغلب خطر ناك نيست و تنها باعث بروز علايم و نشانه ها
موضعي در محل گزش مي گردد. با اين وجود بايد كمك هاي اوليه ضروري را
براي مصدومين انجام داد و خطر ناك بودن يا نبودن عقرب و شدت مسموميت را
به كادر درماني و پزشك واگذار كرد .
كمك هاي اوليه
ارزيابي صحنه حادثه ، دور كردن يا پرهيز از خطر ، در خواست كمك در صورت
لزوم
ارزيابي اوليه مصدوم و انجام مراحل ABC و ديگر كمك هاي اوليه ضروري در
صورت لزوم
بي حركت نگه داشتن مصدوم و ثابت نگه داشتن عضو گزيده شده
كمپرس سرد ( نكته از گذاشتن يخ به صورت مستقيم بر روي اندام خود داري
كنيد . )
استفاده از دستگاه مكنده مخصوص جهت خارج كردن سم ( در صورت عدم وجود
دستگاه مكنده مخصوص , استفاده از ساكشن و يا مكيدن محل گزش توسط دهان
مي باشد ).
انتقال سريع به مركز درماني
در برخي موارد و در صورت شديد بودن مسموميت در مراكز درماني از پادزهر
سم عقرب براي خنثي سازي سم و درمان فرد استفاده مي شود .البته اين كار
بايد با دستور پزشك و تحت نظارت مستقيم او انجام شود .
در مورد بريدن و مكيدن محل زخم با دهان توافق نظر وجود ندارد . بعضي
صاحب نظران با اين كار مخالف هستند و عده اي استفاده از اين روش را
مجاز مي دانند .
در برخي از كتب بستن بالاي محل گزش با هدف تاخير در جذب سم توصيه شده
است . براي اين كار بايد :
1- از پارچه , باند يا يك وسيله ي مناسب ديگر با عرض حداقل چهار تا پنج
سانتي متر استفاده كنيد .
2- پارچه , باند يا وسيله مورد نظر را حدود پنج سانتي متر بالاتر از
محل گزش ( يعني قسمتي از اندام كه به تنه مصدوم نزديك تر است ) ببنديد
.
3- پارچه يا باند بايد به حدي محكم بسته شود كه تنها باعث كندشدن جريان
لنف و خون سياهرگي در اندام مربوطه گردد . توجه داشته باشيد كه اين كار
به هيچ وجه نبايد باعث اخلال در جريان خون سرخرگي اندام مبتلا گردد .
به اين منظور , پارچه يا باند بايد به صورتي بسته شود كه يك انگشت به
راحتي از زير آن عبور كند و همچنين باعث قطع نبض در نقاط انتهايي اندام
مبتلا نگردد.
توجه : در صورت نزديك بودن مراكز درماني بهتر است بدون فوت وقت و انجام
اقدامات اضافي مصدوم را هر چه سريعتر به مراكز درماني منتقل كنيد .
گزيدگي عقرب در افراد پير , كودكان , نوزادان و افراد مصدوم خطرناك تر
است . همچنين اگر گزش متعدد يا نزديك سر و صورت يا گردن مصدوم باشد ,
خطزناك تر از گزش اندام ( دست و پا ) خواهد بود . به ياد داشته باشيد
كه علايم گزيدگي با عقرب " گارديم " در ابتدا بسيار خفيف و ناچيز است و
همين مسئله اغلب باعث عدم مراجعه به موقع فرد به مراكز درماني مي گردد
. اما مراجعه به مراكز درماني لازم و ضروري است و تاخير مي تواند منجر
به بروز علايم مختلف مسموميت , از بين رفتن بافت هاي بدن در محل گزش يا
حتي در موارد شديد منجر به مرگ فرد گردد . |
