مناطق حفاظت‌شده و پارك وحوش، استان سمنان

استان سمنان به دليل موقعيت و امکانات مناسب طبيعى و وسعت کافى، جايگاهى مناسب براى حيات وحش به شمار مى‌آيد. قسمت‌هاى شمالى استان که سردسير است و بارندگى نسبتاً زياد دارد، منطقه‌اى جنگلى و کوهستانى با پوشش گياهى خوب است. قسمت‌هاى ميانى و منطقهٔ دشتى که نسبت به شمال استان بارندگى کم‌ترى دارد نيز از پوشش گياهى مناسب برخوردار است. قسمت جنوبى شامل کوير نمک است با بارندگى بسيار کم و پوشش گياهى بسيار محدود. در اين مناطق، زمينه‌هاى مساعد طبيعى و اقليمى براى ايجاد زيستگاه حيات‌وحش فراهم است.
 با توجه به تنوع آب و هوايى استان مى‌‌توان انواع حيوانات وحشى کمياب، پرندگان‌، خزندگان و پستانداران را به صورت پراکنده در قسمت‌هاى شمالى (کوهستانى) و قسمت‌هاى ميانى (دشتى) و قسمت‌هاى جنوبى (کويرى) مشاهده کرد
بيشترين گونه جانوران وحشى اعم از پرندگان، پستانداران، خزندگان و آبزيان که در سطح استان مشاهده مى‌شوند عبارت‌اند از : کل، بز، ميش، گورخر، يوزپلنگ، پلنگ، آهو، جبير، مرال، (گاو کوهى)، شوکا، ‌ خرس، سمور، موش خرما، گربه وحشى، گرگ، روباه، کفتار، خوک وحشى، خرگوش، گورکن، کرکس، باز، عقاب، شاهين، دليجه، حواصيل، ‌ مرغابى، تيهو، غاز، آنقوت، باقرقره، لک‌لک، جوجه خور، نوک دراز، فاخته، بلدرچين، دارکوب، کاکلى، قمرى، چنگر، ماهى قزل‌آلا، ماهى سياه.
از گونه‌هاى جانورى فوق که در سطح استان مشاهده مى‌شوند، تعدادى از قبيل کل، بز، ميش، قوچ، پلنگ، خرس قهوه‌اى، خوک وحشى، کبک، تيهو، عقاب، کرکس در مناطق کوهستانى و دشتى استان و تعدادى نيز نظير گورخر، يوزپلنگ و خزندگان در مناطق جنوبى و کويرى که محيط‌هاى مناسبى جهت زيست آنهاست، ادامهٔ‌ حيات مى‌دهند.
در استان سمنان سه منطقهٔ‌ حفاظت شده وجود دارد که اين مناطق از لحاظ ضرورت حفظ و تکثير نسل جانوران وحشى و حفظ و احياء رستنى‌ها و وضع طبيعى آن‌ها داراى اهميت خاص هستند و تحت حفاظت قرار گرفته‌‌اند. اين سه منطقه عبارت‌اند از:
منطقهٔ حفاظت شدهٔ خوارتوران در جنوب شرقى شاهرود که از نظر وسعت بزرگ‌ترين منطقهٔ‌ حفاظت شدهٔ ايران محسوب مى‌شود و مساحت آن برابر با ۰۰۰‚۰۰۶‚۱ هکتار است. حيوانات عمدهٔ منطقه عبارت‌اند از : کبک، تيهو، هوبره، باقرقره، خرگوش، تشى، گرگ، شغال، کفتار، قاراکل (قره‌گل)، پلنگ، گورخر، آهو، جبير، کل، بز، قوچ و ميش.
اهميت اين منطقه به دليل وجود نوعى گورخر معروف به نام گورخر ايرانى است که چه از نظر تعداد و چه از نظر نوع و گونه، نه تنها در ايران، بلکه در جهان بى‌مانند است.
منطقهٔ حفاظت شدهٔ خوش ييلاق که در شمال شرقى شهرستان شاهرود با مساحتى برابر ۱۵۶ هزار هکتار قرار گرفته است. حيوانات وحشى اين منطقه عبارت‌اند از : کبک درى، تيهو، قرقاول، هوبره، ابيا، خرگوش، تشى، گرگ، شغال، روباه، خرس قهوه‌اى، قاراکل (قره‌گل)، گربهٔ جنگلى، يوزپلنگ، گورخر، مرال و آهو.
در حال حاضر بهره‌بردارى از حيات‌وحش تنها بهره‌بردارى از گوشت و پوست حيوانات نست، بلکه با گذشت زمان اين قبيل ارزش‌ها هر چه بيشتر جاى خود را به ارزش‌هاى زيبايى شناختى، گردشگاهى، آموزشى، پژوهشى و ورزشى داده است. از اين رو، وضعيت طبيعى حيات‌وحش استان سمنان را بايد به مثابه يکى از جاذبه‌ها و ابزارى در جهت توسعهٔ صنعت ايرانگردى و جهانگردى مورد توجه و بررسى قرار داد.