نیکشهر

شهرستان نيك شهر با وسعت 23930 كيلومتر مربع وجمعيت 149419 نفر شامل پنج شهر نيك شهر ، قصر قند ، فنوج بنت ولاشار شمالي وپنج بخش وپانزده دهستان و816 پارچه آبادي است.شهر هاي مزبور داراي طرحهاي هادي بوده ونيك شهر با حدود 8650 نفر جمعيت مركز شهرستان است.

تعداد آثار شناسايي شده شهرستان حدود 29 اثر است كه از اين تعداد تاكنون تعداد سه اثر شامل: تپه دمبيگان،تپه سياهبون وجا دختران در ليست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.
شهرستان نيكشهر درقسمت جنوب شرقي ايران با وسعت 23930 كيلومتر مربع وجمعيت 128901 نفر ( براساس سرشماري سال 75) در جنوب شهرستان ايرانشهر، شمال چابهار غرب شهرستان سرباز بين 26 درجه و12 دقيقه عرض شمالي و60 درجه و12 دقيقه طول شرقي گرينويچ واقع شده است0
شهرستان نيكشهر از نظر وسعت سومين شهرستان استان بعد از ايرانشهر وزاهدان بوده وشامل سه شهر نيكشهر، قصر قند وفنوج ، 16دهستان و 816 پارچه آبادي است 0 آب وهواي شهرستان گرمسيري بوده، ودر اين نوع آب وهوا بيشترين نوع محصولات كشاورزي قابل كشت وبرداشت بوده، طوريكه نام هندوستان كوچك براين منطقه نهاده اند0

وبلاگ be125
 
شرح آثار تاريخي شهرستان :

شهرستان نيكشهر در بردارنده 42 اثر تاريخي وفرهنگي از دورانهاي مختلف بوده كه از مجموع اين اثار سه اثر ( تپه دمبيگان ، تپه سياه بن ومحوطه چهل دختران)درفهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. از نظر وجودآثار تاريخي وفرهنگي شهرستان نيكشهر منطقه اي دست نخورده بحساب مي آيد تاكنون كارهاي علمي وتحقيقاتي در اين منطقه انجام نشده و براي اولين بار كار بررسي وشناسايي توسط اشتاين در سالهاي قبل از انقلاب اسلامي ودومين بار كار بررسي وشناسايي آثار منطقه در شهريورماه 1380 توسط مديريت ميراث فرهنگي استان به سرپرستي آقاي شيرازي انجام شد.

تپه دمبيگان:

تپه دمبيگان در جنوب شرقي قصرقند درارتفاع 475 متري از سطح دريا بطول تقريبي 1000 متروعرض 700 متر با جهت شرقي – غربي واقع شده است سطح محوطه پوشيده از قطعات سفالي منقوش به نقوش برجسته ونقوش تزئيني نقاشي شده وساده مي باشد.

سفالهاي سطحي محوطه از نوع سفالهاي دست ساز خشن وچرخ ساز ميباشند از اين نوع سفالهاي ميتوان از خمره هايي نامبرد كه قطعات شكسته آنهادر سطح محوطه بوضوح قابل رويت ميباشند.

در قسمت جنوب غربي محوطه در حاشيه رودخانة پاسك تپة طبيعي از نوع رسوبي وجود دارد كه در قسمتهاي مختلف آن آثاري از قطعات سفالي ظروف شكسته به چشم مي خورد.ظروفي از قبيل كاسه،ليوان و..... كه مزين به نقوش تزئيني از جمله نقوش هندسي و نقش بز است.در سطح محوطه آثاري از معماري نيز به چشم مي خورد. كه به صورت ديوارهاي سنگ چين شده در ابعاد مربع مستطيل مي باشد تپه دمبيگان مربوط به دورة اشكاني بوده كه آثاري از دوران اسلامي نيز در سطح محوطه ديده مي شود .

تپه سياه بن:

تپه سياه بن در قسمت شمال شرقي قصرقند در ارتفاع 530 متري از سطح دريا واقع شده است درمسير جاده قصر قند هليچگان كوه سنگي سياه رنگي به ارتفاع تقريبي 20 متر در سمت غربي جاده بوده كه معروف به كوه سياه مي باشد و زمينهاي اطراف آن به سياه بن معروف اند.تپه سياه بن به صورت دوتپه مجزا ازهم غربي يا شرقي به فاصلة 200 مترا زيكديگر مي باشد.

سياه بن غربي :

اين محوطه دايره اي شكل با قطر 75 متر بصورت جزيره اي در ميان زمين هاي كشاورزي واقع شده است0 در سطح محوطه آثاري از معماري بچشم مي خورد كه در ساخت آن بيشتر از سنگهاي رودخانه اي استفاده كرده اند0 بيشترين آثار سطحي محوطه قطعات شكسته سفالي بوده كه از نوع سفالهاي قرمز رنگ وخاكستري كه هر دو دسته مزين به نقوش هندسي بوده وسفالهاي خاكستري علاوه بر نقوش هندسي به نقوش گياهي وحيواني از جمله نقش بز، صليب وگل هشت پر مزين مي باشند0 علاوه بر سفالهاي خاكستري وقرمز رنگ سفالهاي لعابدار وقرمز رنگ ، آبي – سبز و فيروزه اي نيز درسطح محوطه قابل مشاهده است.

سياه بن شرقي:

در قسمت شرقي جاده هليچگان به قصرقند واقع شده است وداراي قطعات سفالي سطحي از نوع سفالهاي خاكستري وقرمز منقوش به نقوش حيواني، گياهي وهندسي مي باشد0از جالبترين وبا اهميت ترين نقوش روي سفالهاي اين محوطه نقوش بزها به صورت جمعي در حال جست و خيز مي توان نام برد0 از انواع ظروف اين محوطه مي توان به كاسه، فنجان ، ليوان و000 اشاره كرد كه با ظرافت خاصي ساخته وتزئين شده اند.

محوطه چهل دختر:

محوطه چهل دختر ( جادختران) در قسمت غربي نيكشهر ورودخانه گنگ در ارتفاع 458 متري از سطح دريا واقع شده است. اين محوطه مربوط به دوران اسلامي بوده، داراي آثار سطحي از نوع سفالهاي قرمزرنگ ساده ومنقوش مزين به نقوش هندسي مي باشد . علاوه بر سفالهاي قرمز رنگ ،مي توان به سفالهاي لعابدار دوران اسلامي اين محوطه اشاره نمود. از آثار معماري مي توان به بناهاي مربع ومستطيل شكل وهشت ضلعي نام برد.

مصالح بكار رفته در آنها آجر سفال قرمز رنگ وساروج مي باشد. اين محوطه براي اولين بار توسط اشتاين گمانه زني شد .برخي از اين محوطه به نام معبـــد گبرها ياد ميكنند.

باتوجه به آثار سطحي محوطه هاي شهرستان نيكشهر كه بيشتر از نوع سفالي قرمز رنگ وخاكستري منقوش به نقوش هندسي وحيواني وگياهي بوده اند مي توان گفت اين آثار مربوط به دوران پيش از تاريخ ودوارن تاريخي بوده وبا توجه به شباهتي كه ميان آثــــار محوطه هاي شهرستان نيكشهر وتپه هاي دامن وبمپور وجود دارد مي توان به ارتباط فرهنگي كه اين مناطق با همديگر داشته اند پي برد.

سنگ نگاره ها ( نقوش كنده ها)

نقوش كنده بيشتر در شهرهاي قصرقند، بنت و نيكشهرديده مي شودكه با توجه به نوع نقوش آنهارا مي توان به دو دسته نقوش حيواني و نقوش انساني تقسيم كرد.

الف- نقوش حيواني : از جمله اين نقوش نقش اسب مي باشد كه به صورت خلاصه شده ودر برخي موارد طبيعي تر نمايش داده شده اند . از نقوش اسب مي توان از نقشي كه در آن دو اسب كه ارابه اي به آنها بسته شده ومي كشند ياد كرد. از نقش هاي ديگر اسبي است كه با سوار در حال تاختن مي باشد.

از نقوش حيواني ديگر مي توان از نقشهاي گاو، شتر دو كوهانه، ،گاو كوهاندار ، روباه ، سگ ، بزهاي كوهي وشير يا ببر نيز ياد كرد. از نقشهاي شير مي توان به نقش شير در حال شكار وصحنه هاي شكار نام برد.

ب- نقوش ا نساني

اين نقوش كنده كاري شده انسانها را در حال مبارزه با يكديگر شكار حيوانات از جمله بزكوهي وهمچنين درحال سوار كــاري نشان مي دهد. اين نقوش كنده ها شبيه به نقاشيهاي غار ميرملاس دركوهدشت لرستان مي باشد.

قلاع ساخته شده در سطح شهرستان:

اين قلعه ها بعنوان مركز شهر در دوران اسلامي ساخته شده اند وتا اواسط حكومت پهلوي خانهاي منطقه در آنها سكونت داشته اند. بيشتر اين قلعه ها بصورت بناهاي سه طبقه ساخته شده و داراي دو مسجد يكي در قسمت مركزي وديگري در قسمت شمالي خارج از حياط اصلي قلعه بوده اند0 بيشترين تزئينات اين بناها ، تزئينات دندان موشي و مثلثهاي زيگراكي وبرجسته كاري در اتاقهاي حاكم نشين بوده اند.

با توجه به اينكه مصالح بكار رفته در ساخت اين بناها خشت خام وگل بوده بعلت فرسايش عوامل طبيعي بصورت تلهايي از خاك درآمده اند. وفقط در بخش لاشار واسپكه بعلت مسكوني بودن وباز سازي مكرر تاكنون سالم مانده اند.
 

گذری برنیکشهر
نیکشهر تا زمان رژیم پهلوی اول " گِه " نام داشته است به معنی گهتر و بهتر . نیکشهر یا "گِه" بکسره گاف به معنی "به" یا بهتر و" نیک " کلمه مذکور معنا می دهد.در کتب تاریخی عربی بعضی تاریخ نویسان از نام های « قیقان ، حی ، گزبون ، شهرگرد ، کدوگاه» نام برده اند که بعضی ها برگردان فارسی شده اند. علی اکبر دهخدا در فرهنگ لغت خود " گِه " را از توابع چابهار می نامد.

بخش مرکزی نیکشهر در سال 1324 با چهار دهستان "مهبان ، هیچان ، چاهان و مخت" تاسیس گردید. بر اساس آخرین سرشماری آماری نفوس جمعیت دارای 51049 نفر قریب یک سوم جمعیت شهرستان را تشکیل می دهد. مساحت آن 6352 کیلومتر مربع است که یک چهارم وسعت شهرستان می باشد. 5 دهیاری فعال در مراکز دهستانها ، با توجه به جایگاه دهیاریها در توسعه و عمران روستایی تشکیل شده است. بخش مرکزی نیکشهر دارای 71 شورای روستائی فعال می باشد.

از نظر وضعیت جغرافیایی نیکشهر از شمال و شمال شرقی به ایرانشهر و از جنوب و جنوب شرقی به چابهار و از غرب با استان کرمان همجوار است. نیکشهر در قسمت جنوب شرقی ایران ، در جنوب ایرانشهر، شمال بندر چابهار ، غرب سرباز ، بین 26 درجه و 12 دقیقه عرض شمالی و 60 درجه و 12 دقیقه طول شرقی گرینویچ و در ارتفاع 450 متری از سطح دریا واقع شده است. از کل جمعیت 184123 نفری شهرستان فقط 7/16 درصد آن در بخش مرکزی سکونت دارند. بخش مرکزی نیکشهر ما بین دو رودخانه گُنگ و کشیگ "کشیک" قرار دارد که این دو رودخانه در انتهای جنوبی باغات و نخلستانهای شهر در قسمت جنوب غربی ، در آنجا کهنسالترین درخت به نام "چیچک" (تمبر هندی) به هم می پیوندند. این در وضعیت شکلی مثلث و سفره های زیر زمینی آن تحت تاثیر رودخانه کشیک می باشد که آب شرب مصرفی اهالی شهر از چاههایی که در این رودخانه حفر شده اند تامین می شود. در واقع به وسیله همین رود است که آب آن به زیر زمین شهر تزریق و نفوذ می کند تا چاهها و قنوات شهر از آن تغذیه شوند اما رودخانه گنگ در سطح پاینتری از شهر قرار گرفته و تاثیر چندانی برای شهر ندارد بجز فوایدی که روستاهای پایین دست خصوصا روستای جلائی کلگ از آب آن می برند ، ندارد."رشکی" یکی دیگر از رودخانه های کوچک شهر است که بطرف جاده بخش بنت واقع می شود پلی فلزی بر روی آن احداث شده است که نیکشهر را به روستاهای بخش بنت و حومه متصل می کند. گرچه فوائد چندانی برای ساکنان شهر ندارد ولی با احداث دو سیل بند سنگ و سیمانی توسط جهاد کشاورزی در دو شاخه آن که در پشت دبیرستان پسرانه امام خمینی «ره» واقع شده ، صفا و صمیمت خاصی به شهر بخشیده که اکثرا بعد از عصر بازدید کنندگان زیادی را به طرف خودش می کشد. خصوصا در مواقع بارندگی و جاری شدن سیل و سرریز شدن آب از سیل بندها بیشتر اهالی به تماشای آن می روند. سرزمین فعلی نیکشهر به گفته تاریخ نویسان خصوصا عطامحمد شریف 70 ساله که جزوات و اطلاعات زیادی حتی درباره تاریخ بلوچستان و بلوچها دارد ، می گویند خاک رسوبی زراعی محل از دو رودخانه " گنگ و کشیگ" است که در زمان بسیار دور حدود 10 میلیون سال پیش بستر رودخانه های مذکور بوده تا اینکه مسیر آن کاملا به بستر امروزی تغییر یافته است.

نیکشهر یکی از آبادیهای اولیه ای است که پس از دوران کوچ نشینی و دامداری ایجاد گردیده است. زمین های آن بیشتر پلکانی بوده با شیب تند و به سبب داشتن آب فراوان و وجود چشمه سارها که حتی در خشکسالی بعضی بی آب نشدند ، باعث گردید مردمان اولیه در این محل سکونت دائمی اختیار کنند. به همین دلایل بود که بعدها بعنوان یکی از مراکز مهم مکران به حساب آمد که به نوعی مرکز مکران قرار گرفت.