سراوان

سراوان شرقي‌ترين شهر استان سيستان و بلوچستان است كه با مركز استان سيصد و پنجاه و دو كيلومتر فاصله دارد. بسياري از روستاهاي اطراف سراوان خاك رس مرغوبي دارد كه با بهره‌برداري از آن، كوزه‌گري و سفال‌سازي بويژه در ناحيه گليپورگان رونق يافته است آثار به دست آمده در سراوان نشان مي‌دهد كه اين شهرستان سابقه تاريخي و تمدن بسيار كهني دارد.

قبل از سال هزار و سيصد و پنج شمسي نام اين محل «شستون- شصتون» بود كه به ‌تدريج بر وسعت آن افزوده شد و به سراوان معروف گرديد.
 
فهرست آثار و ابنيه تاريخى
يكى از غنی‏ترين اماكن باستانى بلوچستان، سراوان است. از جمله آثار اين شهرستان اثرى از دوران پارينه سنگى در اطراف رودخانه ماشكيل (ماشكيد) است. تپه‏ هاى باستانى ماقبل تاريخ نيز در اين شهرستان وجود دارند كه در بررسي هاى سال 1345 ه.ش مورد بررسى قرار گرفته‏ اند. در دامنه رشته كوههاى بادامكوه در مسير جاده خاش - سراوان يك قبرستان وسيع مربوط به پيش از تاريخ شناسايى شده كه بيان كننده يك تمدن كهن در اين منطقه است.

آثار باستانى و ابنيه تاريخى شهرستان سراوان عبارتند از:

محوطه ‏هاى باستانى: كلاتك بَخشان - كله بُرْزادْ - قلعه مُلا - پير كَهورْدْ - پير كَهورْتْ - حَدُكان هُشَك - روباهك - كَلاتُك - مهتاب خزانه كوهك - ميل مارو - ميرسيّدعمر - سفيد - قبرستان قديمى گُشْتْ - قبرستان قديمى سُموكان - قبرستان قديمى كَله‏ گان - كوه كَلا

قلاع: سيب - كُهنه قلعه - بُلقيس - خيرآباد - سرجووشصتان - هُشَك - بَمْ‏پُشْتْ - هِيتَك - دِزَك - كوهك - اسفندك - دهك - جالْق - كلَه‏ گان - ناهوگ - زابُلى - پسكوه - كَنْتْ - گُشْتْ - چشمه نمك (جوشان)- هيدوچ - بَخْشانْ

ساير آثار: خانه‏ هاى قديمى كوهكن - خانه‏ هاى قديمى شيشه ريز - آرامگاه ملك شمس ‏الدين صفارى - زيارتگاه باباحاجى - خانه ‏هاى قديمى سورو - آرامگاه شيخ محمدمرشد - سنگ نوشته شيروپلنگان - درخت كهنسال سروسرجو - غار كوه ‏بيرك - آرامگاه ملابايان - آتشكده كوه ‏مهرگان - سنگ نوشته كله‏ گان - درخت سروسولان - ساختمان قديم بهدارى شهر سراوان - زيارتگاه فقير صاحب - سنگ يادبود باقر - غار مولتان