الف- منابع و قابلیت اراضی استان هرمزگان
– تیپهای اصلی اراضی و مشخصات آنها
براساس مطالعات انجام شده و براساس استاندارد موجود مصوب تحقیقات خاك و آب،در استان هرمزگان تعداد 8 تیپ اصلی ویك مجموعه واحدهاونیزاراضی متفرقه مشخص وتعیین شده است كه هریك ازتیپهای اصلی براساس مشخصات وقابلیت استفاده به اجزاءكوچكتری به نام واحد اراضی تقسیم شده واحدهای اراضی كوچكترین واحدترسیم نقشه درمطالعات ارزیابی منابع و قابلیت اراضی است. باتوجه به مطالب فوق تعداد 32 واحداراضی درقالب 8 تیپ اصلی درمنطقه شناخته شده ونیزدرحدود 12 واحد اراضی ازمجموعه واحدهاواراضی متفرقه موردشناسایی قرارگرفت.
– كوهها (Mountain)
این تیپ شامل بزرگترین عوارض وبیرون زدگیهاوسطوح تخریبی كره زمین است كه درنتیجه حركات تكتونیكی وكوهزایی درطی دورانهای مختلف زمین شناسی به وجودآمده اند.شیب عمومی آنهابیش از 25درصدوشیب جانبی آنهادرجهات مختلف متفاوت ونامشخص است. اختلاف سطح اراضی از(100) صدمتربیشتروعموماًبین 500 تا1500متریابیشتراست.
این تیپ بر اساس شكل ظاهری ونوع ماده تشكیل دهنده آن پوشش خاك وگیاه،شدت ونوع فرسایش به واحدهای مختلف اراضی تقسیم میشود. كه درسطح استان 6 واحداراضی ازاین تیپ تشخیص داده شده است. عمق خاك دراین تیپ متفاوت وپوشش گیاهی متغییراست.وسعت این تیپ درسطح استان حدود56/24619 كیلومترمربع بوده ودرحدود 2/34درصدازاراضی استان راشامل می باشد.
-تپه ها (Hills)
تپه هانیزهمانندكوههابراثرحركا ت تكتونیكی وتغییرشكل ظاهری وایجادچین خوردگیهایاتغییرشكل ارتفاعات براثرفرسایش ودرمدت زمانی طولانی به وجودآمده اند.شیب عمومی معمولاً به5تا25درصد و بعضا25تا40درصدمی رسد. شیب جانبی نامشخص درجهتهای مختلف واختلاف ارتقاع اراضی تپه ای بین500تا1500متر است.باتوجه به تفاوتهایی كه تپه هاازنظر شكل ظاهری ومواد تشكیل دهنده باهم دارندبه6 واحداراضی تقسیم می شوند.درمجموع،وسعت این تیپ درحدود 43/19569 كیلومترمربع است كه2/27 درصدازاراضی استان راتشكیل می دهد.
– فلاتها و تراسهای فوقانی (Plateaux and upper terrace)
این تیپ شامل سطوح قدیمی است كه به دلیل فرسایش درطول زمان پستی وبلندی درآنهابه وجود آمده وشیب نسبتاملایمی دارنددرتیپ فلاتها وتراسهای فوقانی فرسایشی آبی كم تامتوسط وگاهی زیاد است.شیب عمومی این تیپ تا5درصدواختلاف ارتفاع معمولاكمتراز 25متراست.این تیپ براساس نوع موادتشكیل دهنده،پستی وبلندی ونیز شدت فرسایش ومیزان پوشش گیاهی به 5 واحد اراضی تقسیم میشوند و در مجموع حدود 06/7657 كیلومترمربع (65/10درصد) ازاراضی استان رادربرگرفته است.
– دشتهای دامنه ای (Piedmont plains)
این تیپ شامل دشتهایی است كه درپای كوهستانهاومعمولا پس ازتیپ واریزه ها قراردارد كه به وسیله مسیلهای موقتی وفصلی رسوبگذاری شده اندودارای شیب ملایم وپستی وبلندی كم می باشنددراین تیپ شیب عمومی1تا5درصدوبندرت از1درصدكمتراست شیب موثرعمومی كمتراز 5 درصد و اختلاف ارتفاع اراضی كمتراز5متراست. دراین تیپ سنگریزه بسیاركم است ومقدارآن از 15درصدكمتراست تیپ دشتهای دامنه ای دراستان با توجه به اختلاف ظاهری وموادتشكیل دهنده به 2واحد اراضی تقسیم می شود.خاك آن عمیق بابافت سنگین تامتوسط همراه باشوری كم است.وسعت این تیپ در حدود 89/2269كیلومترمربع است كه 1/3درصدازاراضی استان را در بر می گیرد.
– تیپ اراضی پست (Low lands)
این تیپ شامل اراضی پست وسطح نسبتامقعری است كه محل تجمع زه آب وبه صورت بركه های آبگیری است كه آب اراضی اطراف رادرخودجذب می كندوازته نشست موادرسوبی بسیارریزآبهای پیرامونی به وجودآمده است. خاك این اراضی خیلی عمیق وبابافت ریزوشوری نسبتازیادهمراه است.خطرآبگیری ومحدودیت زهكشی ازویژگیهای این تیپ بوده وشیب آن معمولاً كمتراز5/0درصد است تیپ اراضی پست دراستان باتوجه به ویژگیهای ظاهری به دو واحداراضی تقسیم می شوند وسعت آن درحدود 06/1522 كیلومترمربع است كه 1/2درصد از اراضی استان رادربرگرفته است.
-تیپ دشتهای سیلابی (Flood plains)
این تیپ شامل دشتهای سیلابی نسبتا مسطحی است با پستی و بلندی كم وشیب ملایم كه از مواد رسوبی ریز سیلابها در طی ادوار گذشته به وجود آمده است. وجود تعداد بسیار زیادی آبراهه های كم عمق موازی از مشخصات بارز این تیپ است. خاك آن عمیق تا خیلی عمیق با بافت متوسط سنگین وشوری قلیائیت نسبتاً زیادی است. شیب عمومی آن حداكثرتا 5 درصد ولی معمولاً كمتر از 2 درصد است. اختلاف ارتفاع اراضی كمتر از 2 متر است. با توجه به ویژگیهای ظاهری و مواد تشكیل دهنده این تیپ به 4 واحد اراضی تقسیم می شود. وسعت آن درحدود 29/6397 كیلومترمربع است كه 9/8 درصداز اراضی استان را شامل می شود.
– واریزه های سنگریزه دار(Gravelly Colluvial)
این تیپ شامل واریزه های سنگریزه دارباپستی وبلندی كم وشیب ملایم است كه براثرحركت مواد تشكیل دهنده ازقسمتهای مرتفع به پایین براثرجریان آب به وجودآمده است.این اراضی عموماً دارای سنگریزه وتعدادزیادی آبراهه كم عمق درمیان آنهااست.خاك این تیپ نیمه عمیق تاعمیق سنگریزه- داربابافت سبك تامتوسط است.شیب عمومی حدود5درصدوحداكثرتا15درصداس� �.باتوجه به شكل ظاهری وموادتشكیل دهنده آن به 5واحد اراضی تقسیم می شود كه مجموعادرحدود38/3850كیلومترمربع وسعت و3/5 درصدازاراضی استان را در برگرفته است.
– آبرفتهای بادبزنی شكل سنگریزه دار(Gravelly Alluvial fans)
این تیپ شامل اراضی نسبتامسطح و سنگریزه داری است كه هنگام ورود رودخانه های پرشیب و سنگریزه دار به دشتهای مسطح،درابتدای دشت رسوبگذاری شده اند. اراضی این تیپ عموما پراز سنگریزه های قلوه ای شكل است.خاك این اراضی معمولا كم عمق تا نیمه عمیق و سنگریزه دار و عموما مطبق وشیب عمومی آن،حداكثر به 5 درصد میرسد.این تیپ درحدود19/524 كیلومترمربع و7/0 درصداز اراضی استان شامل می شود كه به 2 واحداراضی تقسیم می شود.
– مجموعه واحدها(تیپ مخلوط) (Complex)
تیپ اراضی مخلوط به اراضی اطلاق می شود كه تیپ اصلی آنها مشخص باشد،ولی به علت مقیاس نقشه تیپهای اصلی قابل تفكیك ازهم نباشد.دراین صورت به عنوان مجموعه ای درروی نقشه باعلامت C نشان داده شده است.وسعت این اراضی درحدود71/3855 كیلومترمربع است كه 4/5 درصد از اراضی استان را در بر می گیرد و به 9 قسمت تقسیم می شود.
– اراضی متفرقه
تیپ اراضی متفرقه به اراضی اطلاق می شودكه مشخصات آنهاباهیچ یك ازتیپهای اصلی همگن نباشد وآنهارادرروی نقشه باعلامت x نشان می دهند.وسعت این اراضی درحدود89/913 كیلومترمربع است و 3/1درصدازاراضی استان رادربرمی گیردوعموما بدون خاك هستند.
– تیپ اراضی ماندابی
كه در حدود 71/809 كیلومترمربع از اراضی استان راشامل می شود و2/1 درصد از اراضی استان را در بر می گیرد.
ب- واحدهای اراضی منطقه
تیپهای اصلی اراضی براساس شكل ظاهری وموادتشكیل دهنده آن،پوشش گیاهی،نوع خاك،نوع استفاده, فرسایش، میزان شوری وقلیایی بودن، میزان سیلگیری وماندابی ونیزعمق آبهای زیرزمینی به اجزا، كوچكتری تقسیم می شوندكه به نام واحداراضی نامیده می شود. بر اساس نقشه ارزیابی منابع و قابلیت اراضی استان هرمزگان كه توسط مؤسسه تحقیقات آب و خاك در مقیاس 1:250000 تهیه شده و مطالعه منابع اراضی و خاكشناسی استان هرمزگان از سری مطا لعات طرح جامع توسعه استان, واحدهای اراضی زیر تشخیص داده شده است.
-واحداراضی1.1
این واحداراضی كوههای نسبتا مرتفع تا مرتفع از مواد آهكی و دولومیتی و نیز آمیزه های رنگی تشكیل شده است كه معمولاً بدون پوشش خاكی یا خاك كم عمق و نیز بدون پوشش گیاهی است. فقط بعضی دامنه های آن دارای پوشش بسیار كمی خاكهای سنگریزه دار كه آن هم به صورت غیر یكنواخت دیده می شود.اغلب این واحدها دارای شیب زیادو پستی و بلندی است. به دلیل عدم وجود پوشش گیاهی فرسایش دراین اراضی زیاد و با محدودیت استفاده مواجه بوده و در نتیجه جزء اراضی بایر محسوب می شود.وسعت این واحداراضی درحدود1/2442 كیلومترمربع است كه 4/3درصد از مساحت كل استان را دربرمی گیرد.
– واحداراضی 1.3
واحداراضی 1.3 دربرگیرنده كوههای نسبتا مرتفع تامرتفع با بیرون زدگیهای سنگی زیاد كه اغلب متشكل از فیش وآمیزه های رنگی و مواد آهكی و در بعضی از قسمتها موادسنگی و كنگلومرای مارنی است. این واحداغلب بدون خاك یا با خاك خیلی كم عمق سنگریزه دار و غیر یكنواخت. بدون پوشش گیاهی یا دارای پوشش گیاهی بسیار اندك است. قسمتهایی ازاین واحداراضی معمولا به عنوان چراگاه فصلی و اتفاقی با قابلیت كم مورداستفاده قرار می گیرد.
این واحد نیز دارای شیب و پستی و بلندی زیاد بوده به همین جهت دارای پتانسیل فرسایش بالایی است درنتیجه می بایست برای جلوگیری ازفرسایش خاك چرای دام موردكنترل قرارگیرد.وسعت كل این واحداراضی كه درحال حاضربه دلیل محدودیتهای مذكور جزءاراضی بایر است درحدود 70/9744 كیلومترمربع است كه 5/13درصدازمساحت كل استان را در بر می گیرد.
– واحداراضی1.4
این واحد اراضی شامل كوههای نسبتا مرتفع تاكم ارتفاع و بریده بریده است كه اغلب متشكل ازمارنهای آهكی و سیلیسی است در بعضی قسمتهای این واحد اراضی تشكیلات گچی وگنبدهای نمكی (تشكیلات هرمز)و ماسه سنگ و نیز كنگلومرا دیده می شود.
این واحداراضی معمولاً بدون پوشش خاك بوده یا با خاك كم عمق همراه با سنگریزه و عموما شور می باشد.در نتیجه دراین واحد اراضی اغلب پوشش گیاهی بسیاراندك بوده و معمولاً گیاهان مقاوم به شوری با تك درختهایی از قبیل بادام و كنار دیده می شود. برروی این واحد اراضی اغلب فرسایش بسیار زیادی است و به صورت خندقی و شیاری مشاهده می شود. درنتیجه منجر به محدودیتهایی دراستفاده ازآن می شود و جزءاراضی بایر به حساب می آید. وسعت كلی این واحد اراضی درحدود68/8190 كیلومترمربع است كه 4/11درصد مساحت كل استان را دربرمی گیرد.
– واحداراضی 1.5
واحداراضی 1.5 شامل كوههای نسبتا مرتفع تا مرتفع است كه از مواد آهكی و متامورفیكی (دگرگونی) تشكیل شده معمولاً به صورت بیرون زدگیهای سنگی و صخره هایی برونزد دارند و اغلب بدون خاك بوده و در صورت وجود بسیار كم عمق و گاهی نیمه عمیق سنگریزه دار است در این واحداراضی پوشش درختان جنگلی در حد كم تا نسبتازیاد و به صورت پراكنده و پوشش گیاهی نیز در حد كم تا متوسط مشاهده می شود.
به دلیل وجود پوشش گیاهی دراین واحداراضی اغلب دامداران از آن به عنوان چراگاه فصلی استفاده می كنند چون از قابلیت خیلی كمی برای چرای دام برخوردار است.این واحد اراضی دارای شیب و پستی و بلندی و در بعضی از قسمتها فاقد خاك است می توان با كنترل چرا و حفظ و احیاء پوشش گیاهی آن را مورد استفاده قرار داد.وسعت این واحد اراضی در حدود 64/174 كیلومترمربع است كه 24/0درصد مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحداراضی 1.6
واحد اراضی 1.6 كوههای كم ارتفاع تا نسبتا مرتفع را در بر می گیرد كه اغلب از مواد كنگلومرایی، ماسه سنگ و فلیش تشكیل شده و در بعضی قسمتها نیز دارای مقداری گچ است خاك این واحد بسیار كم عمق تا كم عمق غیر یكنواخت بوده و معمولاً همراه با سنگریزه ها دیده می شود كه معمولا پوشش گیاهی آن بسیار كم بوده چرای آن نیز غیر اتفاقی است.
همچنین نیز به دلیل پستی و بلندی و شیب زیاد دارای فرسایش نسبتا بالایی است واغلب قابلیت بسیار كمی برای چرای اتفاقی در بعضی قسمتها دارد و با عملیات احیاء پوشش گیاهی در جهت جلوگیری از فرسایش خاك می توان ازآن استفاده كرد اما در حال حاضر جزء اراضی بایر قلمداد شده و استفاده بسیار كمی به صورت چرای اتفاقی در بعضی قسمتها دارد. وسعت این واحد اراضی در حدود 83/2140 كیلومترمربع است كه 3 درصد از كل مساحت كل استان رادربر می گیرد.
– واحد اراضی 1.7
این واحداراضی كوههای مرتفع تا قلل تیز را در بر می گیرد كه از مواد آهكی و سنگهای دگرگونی تشكیل شده كه در دامنه های جنوبی دارای شیب بسیار تندو فاقد خاك،اما در دامنه های شمالی اغلب دارای خاك خیلی عمیق تا كم عمق همراه با سنگریزه و با بیرون زدگیهای سنگی است.
در قسمتهای شمالی این واحد پوشیده از درختان جنگلی با تراكم خیلی كم تا نسبتا زیاد است و دردامنه های جنوبی به دلیل شیب زیاد هیچ گونه پوشش گیاهی دیده نمی شود.به همین دلیل فرسایش درآن بسیار شدید است . در راستای حفظ منابع آب وخاك در دامنه های شمالی می بایست ازقطع درختان جلوگیری كرده و بااحیا پوشش گیاهی جلو تخریب و فرسایش را گرفت.ازاین واحداراضی می توان به عنوان زیستگاه وحش استفاده كرد.وسعت این واحد اراضی درحدود 60/1926 كیلومترمربع است كه 7/2 درصد كل مساحت استان را دربر می گیرد.
– واحداراضی 2.1
واحداراضی 2.1 شامل تپه های نسبتا مرتفع با بیرون زدگیهای سنگی متشكل از سنگهای آهكی و نیز آمیزه های رنگی و فلیش است.این واحد اراضی اغلب بدون خاك یا خاك خیلی كم عمق و در بعضی نقاط غیر یكنواخت است.به دلیل شیب زیاد و پستی و بلندی اغلب بدون پوشش گیاهی یا بندرت پوشش گیاهی خیلی كمی در بعضی دامنه ها و دره ها مشاهده می شود به همین دلیل فرسایش درآن بسیار زیاد می باشد. وسعت این واحد اراضی در حدود 13/476 كیلومتر مربع است كه 6/2 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 2.2
شامل تپه های متشکل از مواد کنگلومرای، اغلب با قلل مدور با خاک خیلی کم عمق تا کم عمق غیر یکنواخت و سنگریزه دار با پوشش گیاهی کم. از محدودیتهای مهم این واحد اراضی کمی عمق خاک و وجود سنگرزه زیاد، شیب و پستی و بلندی و فرسایش نسبتاً زیاد می توان اشاره کرد. در حال حاضر قابلیت کم برای چرای اتفاقی و فصلی دارد. برای اصلاح آن علاوه بر کنترل فرسایش از چرای بی رویه هم باید جلوگیری کرد و به احیاء مراتع پرداخت. وسعت این واحد اراضی در حدود 34/926 كیلومتر مربع است كه 3/1 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 2.3
شامل تپه های با بیرون زدگی سنگی زیاد و اغلب با قلل تیز، متشکل از مواد آهکی، آمیزه های رنگی،فلیش، کنگلومرا و مواد گچی. بدون خاک ولی بعضی دامنه ها و دره ها دارای خاک خیلی کم عمق تا کم عمق سنگریزه دار می باشند. این واحد اراضی بدون پوشش گیاهی بوده ولی در بعضی دامنه ها و دره ها پوشش گیاهی کمی وجود دارد. در حال حاضر جزء اراضی بایر و بصورت چرای اتفاقی استفاده می شود و برای اصلاح آن باید فرسایش خاک را کنترل کرد و از چرای بی رویه هم جلوگیری شود. وسعت این واحد اراضی در حدود 54/4866 كیلومتر مربع است كه 7 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 2.4
شامل تپه های متشکل از مواد سست مارنی، سیلیسی و تشکیلات گچی با بریدگیهای زیاد كه در بعضی قسمتها لایه هایی از كنگلومرا بر روی مارن مشاهده می شود. این واحد اراضی معمولاً بدون خاك یا با خاك كم عمق است كه با شوری زیاد ونیز توده های گچی همراه است.به دلیل فقدان پوشش نیز از گیاهان مقاوم به شوری آن هم به صورت پراكنده و در بعضی مناطق تك درختها یی نیز مشاهده می شود.در عین حال به دلیل شیب زیاد و پستی و بلندی،فرسایش خندقی و شیاری در آن بسیار زیاد است و در حال حاضر جزء اراضی بایر به حساب می آید.برای استفاده از آن می بایست جلو فرسایش با استفاده از حفاظت حوزه آبخیز گرفته شود.وسعت این واحد اراضی در حدود 4/5812 كیلومتر مربع است كه 1/8 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 2.6
واحد اراضی 2.6 شامل تپه هایی است با قلل مدور سطوح بریده موازی از بقایای فلاتهای قدیمی متشكل از مواد كنگلو مرایی و آهكی و فلیش با تجمع گچ در بعضی نقاط است.این واحد اراضی دارای خاك بسیار كم عمق و غیر یكنواخت است.به دلیل عمق كم و شوری خاك در بعضی قسمتها با تجمع نمك و نیز شیب زیاد و پستی و بلندی اغلب بدون پوشش گیاهی بسیار كمی همراه است به همین خاطر فرسایش در این واحد اراضی زیاد و به صورت خندقی مشاهده می شود و قابلیت بسیار كمی برای چرای اتفاقی در بعضی قسمتها دارد،به همین لحاظ در حال حاضر جزء اراضی بایر محسوب می شود.وسعت این اراضی در حدود 59/6583 كیلومترمربع است كه 1/9 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 2.7
این واحد اراضی گنبدهای نمكی را شامل می شود كه متشكل از تشكیلات هرمز با بریدگیهای و افتادگیهای زیاد ، در بعضی مناطق شامل كوههای كم ارتفاع نیز می شود.این واحد اراضی اغلب بدون خاك و بندرت خاك كم عمق و در بعضی مناطق به دلیل وجود رگه های نمك با شوری زیاد همراه است و نیز به دلیل فقدان خاك و نیز شیب زیاد اغلب بدون پوشش گیاهی خیلی كم به صورت پراكنده است. فرسایش در آن بسیار زیاد بوده و در حال حاضر جزء اراضی بایر محسوب می شود.وسعت این واحد اراضی حدود 43/904 كیلومتر مربع است كه 2/1درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد .
– واحد اراضی3.1
واحد اراضی 3.1شامل فلاتهاو تراسهای فوقانی متشكل ازمواد مختلف با پستی و بلندی زیاد كه برروی تشكیلات واریزه ای ورودخانه ای قرار دارد و در بعضی مناطق بریدگیهای عمیقی نیز درآن مشاهده می شود خاك این واحد كم عمق تاعمیق سنگریزه دار با بافت سبك تا متوسط است و به دلیل كمی عمق خاك و وجود سنگریزه، پوشش گیاهی آن كم و به تبع آن از فرسایش پذیری زیادی برخوردار و از نظر قابلیت نیز قابلیت خیلی كمی برای چرای اتفاقی و فصلی دارد. برای حفظ منابع آب و خاك این واحد می بایست تحت حفاظت قرارگرفته و چرا در آن تحت كنترل قرار گیرد.این واحداراضی در حال حاضر به زیر كشت غلات دیم اختصاص دارد.وسعت این واحد درحدود75/1566 كیلومترمربع است كه 2/2 درصداز كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 3.2
این واحد شامل فلاتهاوواریزه های بادبزنی شكل سنگریزه دارقدیمی است.ضمن اینكه باشیب ملایم وپستی وبلندی كه تجمع گچ نیز دربعضی مناطق مشاهده می شود.خاك این واحدعمیق تانیمه عمیق سنگریزه دار با بافت سبك تا متوسط است كه به دلیل كمی عمق خاك و وجود سنگریزه پوشش گیاهی آن كم و گاهی متوسط است و قابلیت كمی برای چرای فصلی دارد، البته درسطوح بسیار كوچكی زراعت و باغداری مشاهده می شود.دراین واحداراضی فرسایش آبی و بادی دیده می شود.برای حفظ منابع ارضی حفاظت خاك و كنترل چرا واحیای مراتع الزامی است تاخاك كمتر مورد فرسایش قرار گیرد واین واحد اراضی درحدود 79/2682 كیلومترمربع است كه7/3 درصداز كل مساحت استان را در بر می گیرد.
واحداراضی 3.3
این واحد شامل فلاتهایی با پستی و بلندی و متشكل از رسوبات قدیمی دریایی شامل مواد رسوبی سنگریزه دار برروی مارن با افتادگیهاو بریدگیهای نسبتاً زیاد كه دارای دامنه ای صاف و شیبدار و افتادگیهای كه پوشش گیاهی محدود و در دامنه های نسبتا صاف كه همراه باتكدرختهای جنگلی باشد.دراین واحد اراضی فرسایش دردامنه های كم شیب كم تانسبتا زیاد و دامنه های با شیب تند بسیار شدید بوده و درحال حاضر به صورت بایراست و می بایست خاك تحت حفاظت قرارگرفته و پوشش گیاهی حفظ واحیا شود.این واحد اراضی درحدود 97/1051 كیلومترمربع وسعت دارد كه 5/1 درصد كل مساحت استان رادر بر می گیرد.
واحداراضی 3.4
این واحد اراضی شامل واریزه هاوآبرفتهای بریده قدیمی،پستی و بلندی و متشكل از مواد مارنی آهكی و گچی می باشد. خاك این واحد كم عمق تا نیمه عمیق سنگریزه دار با بافت سبك تا متوسط، مخلوط با گچ و نمك است،به دلیل پستی و بلندی و كمی عمق خاك و وجود سنگریزه ها و نیز تجمع گچ و املاح در بعضی مناطق پوشش گیاهی به صورت گیاهان مقاوم به شوری خیلی كم تا كم مشاهده می شود.البته در بعضی مناطق غربی استان در سطوح كوچكی زراعت دیم انجام می گیرد. فرسایش در این واحد اراضی به صورت خندقی است و قابلیت بسیار كمی برای چرای دام به صورت فصلی آن هم در سطوح كوچك دارد.در نتیجه می بایست تحت حفاظت خاك و نیز كنترل چرا قرار گیرد تااز فرسایش خاك جلوگیری شود.وسعت این واحد در حدود 13/11703 كیلومتر مربع است كه4/2 درصداز كل مساحت استان را در بر می گیرد.
– واحد اراضی 3.5
واحداراضی فوق شامل فلاتها و تراسهای فوقانی و آبرفتهای سنگریزه دار قدیمی با پستی و بلندی كم و شیب نسبتا ملایم، كه در بعضی قسمتها تپه های شنی تثبیت شده جزء این واحد محسوب می شود.خاك این واحد نیمه عمیق تا عمیق با بافت سبك تا متوسط است.
پوشش گیاهی این واحد اراضی از درختچه های جنگلی كم و پراكنده در بعضی مناطق نسبتا متراكم بوده و نیز گیاهان مرتعی عمدتاً دیده می شود0 فرسایش در این واحد اراضی آبی و بادی است در نتیجه قابلیت بسیار كمی برای چرای دام دارد اما برای زیستگاههای حیات وحش از قابلیت نسبی برخوردار است. این واحد اراضی نیز می باید در مقابل فرسایش مورد حفاظت خاك قرار گرفته و علاوه بر كنترل چرای دام و پوشش گیاهی آن نیز احیاء شود. این واحد اراضی در حدود 52/652 كیلومتر مربع مساحت دارد كه 9/0 در صد ازكل مساحت استان را در بر می گیرد.
واحد اراضی 4.1
این واحداراضی 1/4 شامل دشتهای دامنه ای باشیب ملایم وپستی وبلندی كم كه خاك آن عمیق تاخیلی عمیق بابافت متوسط تاسنگین بدون شوری یاباشوری كم كه دربعضی نقاط دارای لكه هایی باشوری زیاداست.اراضی آن اغلب تحت كشت زراعتهای آبی وباغ است كه درقسمتهای غربی استان درسطوح كوچكی به زیركشت دیم اختصاص داده شده است.درنتیجه این واحداراضی دارای قابلیت كم تامتوسط برای زراعتهای آبی وباغ است.تسطیح اراضی واحداث شبكه آبرسانی دربعضی قسمتها از جمله عملیات عمرانی موردنیاز برای این واحداست. وسعت این واحداراضی در حدود 92/523 كیلو مترمربع است كه 7/0 درصداز كل مساحت استان رادربر می گیرد.
واحداراضی4.2
این واحداراضی شامل دشتهای دامنه ای باشیب ملایم و پستی و بلندی كم كه دارای خاك عمیق تا بسیار عمیق بابافت متوسط تا سنگین و شوری نسبتازیاد تا زیاد و در بعضی قسمتها سطح آب زیرزمینی بالاست. قسمتهایی ازاین واحداراضی تحت كشت زراعتهای آبی و باغ بوده و در بعضی قسمتها كه با پستی و بلندی و شوری قلیائیت خاك و نیز محدودیت زهكشی همراه است به صورت بایر است.این واحد اراضی به طور كلی، قابلیت خیلی كم تاكم برای زراعتهای آبی مقاوم به شوری دارد.برای واحد اراضی مزبور تسطیح اراضی، شستشوی املاح و اصلاح اراضی و نیز احداث شبكه آبرسانی واحتمالاً زهكشی در بعضی قسمتها پیشنهاد می شود. این واحد در حدود 95/1745 كیلومترمربع وسعت دارد كه 4/2 درصد از كل مساحت استان را در بر می گیرد.
واحداراضی 6.1
واحداراضی 6.1 شامل اراضی پست مسطح ساحلی با شیب بسیار ملایم كه اغلب تحت تاثیر جذر و مد بوده و دربعضی قسمتها به وسیله شن پوشیده شده است خاك این واحد بسیار عمیق و دارای بافت متوسط تا سنگین و شوری زیاد تانسبتاً زیاد می باشد.اغلب بدون پوشش گیاهی یا باپوشش گیاهی كم بخصوص گیاهان شورپسند است. در بعضی قسمتهای ساحلی جنگلهای حرا مشاهده می شودو بندرت زهكشی وجود دارد.در حال حاضر این زمینها جزء زمینهای بایر محسوب می شود.وسعت این واحد ارزاضی درحدود 1280 كیلومترمربع است كه 8/1درصد كل مساحت استان را در بر می گیرد.
واحداراضی 6.2
شامل اراضی پست و نسبتاًمسطح و فرورفتگیهای آبگیر است.خاك این واحداراضی خیلی عمیق با بافت ریز و شوری نسبتا زیاد تا زیاداست كه دارای سطوح پف كرده و شور زده یا سخت است. به دلیل شوری و قلیائیت اغلب فاقدپوشش گیاهی یا با پوشش گیاهی كم در بعضی نقاط است. سطح آب زیرزمینی در این واحد اراضی در بعضی قسمتها بالاست و خطرآبگیری و نیز محدودیت زهكشی دارد.درحال حاضر جزء اراضی بایر محسوب می شود. وسعت این اراضی در حدود 29/261 كیلومترمربع است كه4/0 درصداز كل مساحت استان رادر بر می گیرد.
واحداراضی 7.1
این واحداراضی شامل دشتهای سیلابی نسبتامسطح باشیب ملایم و پستی و بلندی كم و بسترهای سیلابی كم عمق كه دارای خاك خیلی عمیق با بافت متوسط تاسنگین وشوری كم تا نسبتا زیاد و تعداد زیادی آبراهه های كم عمق فرسایشی است.پوشش گیاهی آن كم ودربعضی قسمتها تجمع درختان جنگلی بخصوص درحاشیه آبراهه ها مشاهده می شود. درحال حاضر زراعت آبی درسطوح كوچك انجام می گیرد بعلاوه درمناطق غربی استان،دیمكاری نیز درسطوح كوچك صورت می گیردو نیز قابلیت چرای فصلی و اتفاقی رادارد.نوع فرسایش درآن بادی و آبی است. این واحداراضی درحدود 15/2882 كیلومترمربع وسعت دارد كه4 درصد كل مساحت اراضی استان را شامل می شود.
– واحداراضی 7.2
واحد اراضی 7.2 شامل دشتهای سیلابی تقریبا مسطح با شیب ملایم و پستی و بلندی كم دارای خاك خیلی عمیق بابافت متوسط تاسنگین وشوری وقلیائیت زیادتاخیلی زیاد، سطح آب زیرزمینی دراین واحد نیزدربعضی قسمتهابالاست.پوشش گیاهی آن كم وبه صورت پراكنده است. البته درسطوح بسیار كوچكی زراعت نیزانجام می گیرد. قابلیت چرای اتفاقی دارد. قابلیت كلی استفاده ازآن تقریباً نامشخص است ونیاز به مطالعات بیشتری است.این واحداراضی درحدود29/2366 كیلومترمربع است كه 3/3 درصدازكل مساحت اراضی استان راشامل می شود.
– واحد اراضی7.3
این واحداراضی شامل دشتهای سیلابی تقریباًمسطح باشیب بسیارملایم وخاك خیلی عمیق بابافت سنگین تامتوسط وشوری نسبتاًزیاد كه دربعضی قسمتهاشوری آن زیاداست وبافت خاك نیز گاهی سبك است.این واحداراضی عموماًزیركشت زراعت آبی ودیم غلات قراردارد وقابلیت نسبتاً كمی برای زراعتهای آبی دارد.البته پس ازعملیات عمرانی برای زراعتهای آبی نسبتاًمناسب خواهدبود.بهترین عملیات عمرانی برای زراعتهای آبی نسبتا مناسب خواهد بود.بهترین عملیات عمرانی برای این واحد شستشوی املاح واصلاح اراضی است. وسعت این واحداراضی درحدود54/562كیلومترمربع است كه 8/0 درصد ازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
واحداراضی 7.5
شامل دشتهای سیلابی نسبتاًمسطح باپستی وبلندی كم،دارای خاك خیلی عمیق بابافت متوسط تا سنگین وشوری كم تانسبتاًزیاداست كه اغلب دارای پوشش درختان جنگلی باتراكم كم تانسبتا زیاد است البته زراعت درسطوح كوچكی انجام می گیرد.فرسایش وافزایش بادی نیز درآن صورت می پذیرد. این واحدقابلیت كمی برای چراداردكه درآن می بایست خاك تحت حفاظت قرارگرفته وچرا كنترل و مراتع نیز احیاشده تاخاك كمتر فرسایش پیدا كند. وسعت این واحد اراضی در حدود 31/586 كیلومترمربع است كه81/ درصد ازكل مساحت اراضی استان را در بر می گیرد.
واحداراضی 8.1
این واحداراضی شامل واریزه های سنگریزه دار با پستی وبلندی كم وشیب ملایم كه دارای خاك كم عمق تانیمه عمیق سنگریزه دارواغلب بابافت سبك كه بیشتر شامل واریزه های فوقانی است.پوشش گیاهی این واحد اراضی كم وقابلیت خیلی كمی برای چرای اتفاقی وفصلی داردتوصیه می شودخاك این واحدنیزتحت حفاظت قرارگرفته ومراتع نیز احیاشود. وسعت این واحداراضی درحدود74/760كیلومترمربع است كه 06/1درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
واحداراضی 8.2
این واحد اراضی شامل واریزه های سنگریزه دار بخش میانی ملایم وپستی وبلندی كم كه دارای خاك نیمه عمیق تاعمیق سنگریزه دار با بافت سبك تامتوسط وپوشش گیاهی كم تامتوسط كه دربعضی نقاط دارای پوشش پراكنده درختان جنگلی یاجنگلكاری شده است دراین واحداراضی دربعضی نقاط درسطوح كوچك زراعت دیم انجام می پذیرد.نوع فرسایش درآن بیشتر به صورت آبی است. این واحدقابلیت كم تانسبتاخوبی برای چرای اتفاقی فصلی دارندودرآن باید چرای دام بیشترتحت كنترل قرارگرفته ومراتع احیاشود.این واحداراضی درحدود 88/1974 كیلومترمربع است كه 7/2درصد از كل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 8.3
این واحد اراضی شامل واریزه های سنگریزه دار بخش انتهایی ملایم وپستی وبلندی كم است كه خاك آن نیمه عمیق تاعمیق سنگریزه دار با بافت متوسط تاسبك است،پوشش گیاهی كم تامتوسط ودربعضی نقاط زراعت آبی وباغداری رایج است.به دلیل پستی وبلندی فرسایش خاك زیاد است و درنتیجه می بایست خاك آن حفاظت شده وزمین نیز تسطیح شود.این واحداراضی قابلیت كمی برای چرای فصلی واتفاقی ونیز برای زراعت واحداث باغ دارد. وسعت این واحد اراضی درحدود 19/312 كیلومترمربع است كه41/0 درصد از كل مساحت اراضی استان را در بر می گیرد.
– واحداراضی 8.4
این واحداراضی شامل واریزه های سنگریزه دارحاصل ازفرسایش وانتقال گنبدهای نمكی وتشكیلات هرمزاست كه خاك آن كم عمق تانیمه عمیق سنگریزه داربابافت سبك تامتوسط وشوری زیادتاخیلی زیاداست ومعمولا اطراف آبراهه ها شوره زده،اغلب بدون پوشش گیاهی خیلی كم وگیاهان مقاوم به شوری رشد دارد. برای حفاظت ازخاك این واحد می بایست باطرحهایی جلو انتقال شوری به اراضی مجاورتاحدامكان گرفته شود.درحال حاضر این واحد جزءاراضی بایر به حساب می آید ومساحت آن در حدود 36/732كیلومترمربع است 1 درصد ازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 8.5
این واحداراضی شامل واریزه های سنگریزه دارباشیب وپستی وبلندی كم وتعدادزیادی آبراهه های كم عمق موازی هم است كه دربعضی قسمتها به وسیله شن پوشیده شده است. خاك آن عمیق سنگریزه داربابافت متوسط ودارای پوشش گیاهی ازنوع درختان ودرختچه های جنگلی كه نسبتاًمتراكم ونیزپوشش گیاهان مرتعی كم است فرسایش درآن به صورت آبی وبادی بوده ودرحال حاضر قابلیت كمی برای چرای فصلی واتفاقی دارد و می تواند پس ازحفاظت خاك حفظ واحیاپوشش گیاهی به عنوان زیستگاه وحش ونیزباقابلیت كم برای چرای كنترل مورداستفاده قرارگیردوسعت این واحداراضی در حدود21/70كیلومترمربع است كه 09/0 درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحد اراضی9.1
شامل آبرفتهای بادبزنی شكل سنگریزه دارباشیب ملایم وپستی وبلندی كم،كه دربعضی نقاط بستر سنگلاخی رودخانه رادربرمی گیرداست.خاك آن كم عمق تانیمه عمیق سنگریزه داربابافت سبك تا متوسط،پوشش گیاهی آن كم تامتوسط ودربعضی نقاط درختچه هایی به چشم می خورد.درحال حاضر به عنوان چراگاه فصلی مورداستفاده قرارمی گیردوازقابلیت كمی برخورداراست.وسعت این واحداراضی درحدود35/329كیلومترمربع است كه 42/0 درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 9.5
شامل آبرفتهای بادبزنی شكل سنگریزه دارباشیب ملایم وپستی كم تامتوسط است كه تعدادزیادی آبرهه های كم عمق دارد.خاك این واحداراضی نیمه عمیق تاعمیق همراه بامقدار زیادی سنگریزه وبا شوری كم وبافت سبك تامتوسط است كه دربعضی نقاط به وسیله شن گرفته شده است.پوشش گیاهی آن كم تامتوسط بادرختان جنگلی باتراكم نسبتا كم كه البته دربعضی نقاط تراكم درختان نسبتا زیاد و دربعضی نقاط درسطوح كوچكی باغهایی احداث شده است.دراین واحداراضی فرسایش نسبتا زیادبوده وخطرهای سیلگیری آن راتهدیدمی كند.این واحدقابلیت كمی برای چرای تحت كنترل دارد . وسعت این واحداراضی درحدود 84/194 كیلومترمربع است كه 3/0 درصدازكل مساحت اراضی استان را دربرمی گیرد.
– واحداراضی 1C
شامل تپه های مارنی وفلاتهاوواریزه های گچی وآهكی باپستی وبلندی كم وشیب ملایمی كه دارای پوشش خاكی كم عمق تاعمیق مخلوط باگچ وواریزه ها وعمدتاً بدون پوشش گیاهی بسیاركم است. این واحد درحال حاضر قابلیت بسیاركمی دارد وجزء اراضی بایرمحسوب می شود.وسعت آن درحدود02/352 كیلومترمربع است كه5/0 درصد ازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 2C
این واحداراضی شامل تپه هاوفلاتهاوتراسهای فوقانی باخاك خیلی كم عمق تانیمه عمیق وبافت متوسط، پوشش گیاهی آن كم وگاهی متوسط با زراعت وباغ دربعضی نقاط ونیز درختچه هایی با پراكندگی زیاددرآن به چشم می خورد.فرسایش آبی وبادی وپستی وبلندی ازعوامل محدودكننده دراین واحد محسوب می شود. به همین دلیل اراضی آن جزءاراضی بایر محسوب می شودوسعت این واحداراضی درحدود72/1641 كیلومترمربع است كه 3/2درصدازكل مساحت اراضی استان رادربر می گیرد.
– واحداراضی 3C
شامل مجموعه تپه های مارنی ودشتهای سیلابی واراضی پست وشور باپوشش خاكی نیمه عمیق تا عمیق شوركه عموماً بدون پوشش گیاهی یاباپوشش بسیاركم است.به علت اینكه این واحداراضی با محدودیت شوری زیاد، خطر سیلگیری وپستی وبلندی مواجه است, جزء اراضی بایر محسوب می شود. وسعت این واحد اراضی درحدود64/352كیلومترمربع است كه 5/0 درصدازكل مساحت اراضی استان را دربرمی گیرد.
– واحداراضی 4C
این واحدشامل تپه های متشكل ازموادمارنی ونیزدشتهای سیلابی باشیب ملایم وپستی وبلندی كم و بسترهای سیلابی كم عمق كه دارای خاك عمیق بابافت متوسط تاسنگین وشوری وقلیائیت زیاد تاخیلی زیاد گاهی همراه باگچ وپوشش گیاهی كم وبسیارپراكنده وبعضی قسمتهاتجمع درختان جنگلی بخصوص درحاشیه آبراهه هااست.دراین واحداراضی نیزخطرسیلگیری وفرسایش آبی وبادی زیاداست وقابلیت كمی برای چرای فصلی دارد.وسعت این واحداراضی درحدود44/402 كیلومترمربع است كه 56/0 درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 5C
این واحدشامل تپه های متشكل از موادكنگلومرایی وآهكی ونیز واریزه های سنگریزه دارفوقانی باپستی وبلندی كم وشیب ملایم،خاك آن كم عمق تانیمه عمیق سنگریزه دارغیریكنواخت واغلب بابافت سبك و دارای پوشش گیاهی خیلی كم تاكم است.فرسایش آبی (خندقی) وپستی وبلندی ازعوامل محدودكننده محسوب می شودوقابلیت بسیاركمی برای چرای فصلی واتفاقی دارد. وسعت این واحداراضی درحدود 74/131 كیلومترمربع است كه2/0 درصدازكل مساحت استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 6C
این واحداراضی شامل تپه هاوفلاتهاوواریزه های قدیمی متشكل ازموادمختلف باشیب وپستی وبلندی زیادباخاك كم عمق تاعمیق سنگریزه داروغیریكنواخت بابافت سبك تامتوسط،پوشش گیاهی نیز در این واحدكم است وقابلیت خیلی كمی برای چرای اتفاقی دارد. وسعت این واحد اراضی درحدود58/132 كیلومترمربع است كه 21/0درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 7C
این واحداراضی شامل فلاتهاوواریزه های سنگریزه دار قدیمی متشكل ازموادمختلف وباپستی وبلندی نسبتاًزیاد،دربعضی نقاط باتجمع گچ كه خاك آن خیلی كم عمق تاعمیق سنگریزه دار است وعموماً بدون پوشش گیاهی یا باپوشش گیاهی كم وقابلیت خیلی كم برای چرای فصلی واتفاقی داردوتقریباًدر حال حاضر جزء اراضی بایر محسوب می شود. وسعت این واحداراضی درحدود77/303كیلومترمربع است كه4/0 درصداز كل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 8C
این واحداراضی شامل فلاتها و واریزه های سنگریزه دارقدیمی ونیز قسمتهای انتهایی واریزه های سنگریزه دار وتجمع گچ دربعضی نقاط وشیب ملایم وپستی وبلندی كم وخاك نیمه عمیق تاعمیق سنگریزه دار،پوشش گیاهی كم تامتوسط وزراعت باغ درسطوح كوچك است. كمی عمق خاك و وجود سنگریزه ونیز پستی وبلندی ازعوامل محدودكننده این واحداست. درحال حاضر قابلیت كمی برای چرای فصلی واتفاقی ونیز زراعت واحداث باغ دارد.وسعت این واحددرحدود 16/125 كیلومتر مربع است كه 1/0 درصداز كل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 9C
این واحداراضی شامل دشتهای سیلابی باشیب ملایم وپستی وبلندی كم وبسترهای كم عمق است كه دارای خاك خیلی عمیق باشوری كم تازیادبابافت متوسط تاسنگین ونیزپوشش گیاهی كم وزراعت در بعضی قسمتها ونیز درحاشیه آبراهه هادرختان جنگلی مشاهده می شود.این واحدقابلیت خیلی كم برای زراعتهای باغ است. وسعت این واحداراضی درحدود 64/413 یلومترمربع است كه6/0 درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی 1X
این واحدشامل بسترپهن رودخانه های فصلی است كه اغلب بدون خاك وشامل سنگ وسنگریزه، نوع پوشش گیاهی به صورت درخت ودرختچه درحاشیه رودخانه ودربعضی نقاط كشاورزی واحداث باغ در حاشیه رودخانه دیده می شود.امابه طوركلی،جزءاراضی بایر محسوب می شودوسعت این واحد اراضی درحدود94/545 كیلومترمربع است كه 7/0 درصدازكل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
-واحداراضی 2X
این واحدشامل شنهای ساحلی اغلب تثبیت نشده كه فاقدخاك است وبه دلیل حركت شنهای روان درحال حاضرجزءاراضی بایر محسوب می شودمساحت این واحداراضی درحدود95/367 كیلومترمربع است عملیات عمرانی لازم برای این واحداراضی تثبیت شنهای روان است كه 5/0 درصداز كل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
– واحداراضی M
واحداراضی M،اراضی ماندای است كه درحدود7/109 كیلومترمربع وسعت دارد كه15/0درصداز كل مساحت اراضی استان رادربرمی گیرد.
نظرات بسته شده است.