احياي بيولوژيك كويرهاي مرطوب ايران

عرصه بسیار وسیع اراضی شور كه بیش از 8 میلیون هكتار از آن را فقط كویرها و ماندابهای شور تشكیل می دهد، منابع عظیم آبهای شور زیرزمینی و روی زمینی در مناطق بیابانی كه بخشی از آنها را روانابها و سیلابهای شور سالانه تشكیل می دهد، سیر قهقرایی مراتع ضعیف و در حال احتضار این عرصه های واجد آب و خاك شور همگی حكایت از تمهیداتی برای تجدید حیات پوشش گیاهی این عرصه ها دارد.

از طرفی ته نشست رسوبات آغشته به املاح گچ و نمك سیلابهای شور در چالابهای كویری پایین دست منشاء پایان ناپاپذیر خاك و ماسه های نمكداری را فراهم می كنند كه مناطق اطراف خود را آلوده كرده و سبب تخریب خاك و از دست رفتن استعداد باروری خاك و بیابانی شدن منطقه می شوند. از این نظر چنانچه امكان استقرار و رشد گونه های هالوفیت در حواشی این كویرهای مرطوب فراهم شود ضمن ایجاد پوشش گیاهی و كمك به تولید مراتع می توانند تا حدودی از حركت خاك و ماسه های این كفه های كویری جلوگیری كنند.

مسئله مهمی كه برای احیای پوشش گیاهی این نواحی مرطوب وجود دارد محدودیت های شوری آب و خاك است كه بایستی بررسی و امكان سنجی شوند. معمولاً حد خارجی كویرها را ناهمواری كوچكی که اصطلاحا ناهمواری آبرویی یا عینکی نامیده می شود در بر می گیرد. این ناهمواری كه در اثر تجمع مواد رسوبی غالبا رسی ایجاد می گردد می تواند پوششی از گیاهان شور پسند را در خود جای دهد البته رشد گیاهان بستگی به میزان نمك موجود در خاك دارد.

بنابراین اگر در كفه نمكی كویر بعلت شوری زیاد امكان هیچگونه پوشش گیاهی نمی باشد ولی وجود سفره آب زیرزمینی شور نزدیك به سطح زمین كه در اطراف بسیاری از كویرها وجود دارد یك خوش شانسی طبیعی برای كویرها محسوب می شود زیرا می توان از این آب تحت الارضی كم عمق شور در ایجاد پوشش گیاهی كویری و شور پسند بهره جست و كویر را تا حدودی مهار و كنترل كرد چرا كه وجود این گیاهان كویری بر روی نوارهای رسی حاشیه باتلاق نمك باعث پایین نگه داشتن آب تحت الارضی سطحی گشته و طبعاً از عوارض نامساعد كویر نظیر افزایش شوری و انتقال خاك به اطراف بوسیله باد تا حدودی جلوگیری می‌كند.

به این ترتیب پوشش گیاهی حاشیه كویر در مهار و كنترل كویر نقش بسیار تعیین كننده ای دارد زیرا اغراق نیست اگر بگوئیم اوج پیشروی كویر در همین نوار از خاك های معمولاً سنگین و حاوی آب شور كم عمق اتفاق می افتد، چون در این نوارها نمك از طریق آب زیرزمینی سطحی و طوفانهای شدید و انتشار از سطح خاك، اطراف خود را آلوده ساخته و براحتی مزارع و دشتهای اطراف خود را آلوده می كند.

از طرف دیگر نقش مفید این گونه های شورپسند در جهت تامین علوفه كافی ، جلوگیری از تخریب مراتع و احیا و بازسازی آنها در مناطق شور است كه از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است چرا كه در مواقع ضروری و در غیاب علوفه های خوشخوراك تر می توان از این گیاهان در جهت تامین علوفه استفاده كرد. به این ترتیب با توجه به سطح وسیع اراضی مرطوب حاشیه كویرها چنانچه امكان استقرار و رشد این گونه ها فراهم شود علاوه بر مواردی كه فوقا بدان اشاره شد كمكی به رونق اقتصادی منطقه و جلوگیری از مهاجرت روستائیان به شهرها خواهد شد.

در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید تا از آخرین مطالب با خبر شوید.
هر زمان که بخواهید، می‌توانید عضویت‌تان را لغو کنید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.