انواع روباه

روباه ( ثعلب ) جانوری معروف و از خانواده سگ سانان و از گوشتخواران كوچكی است كه از لحاظ جثه و مخصوصا دم بلند و پرمو معروف است … طول دم بین 60-40 سانتیمتر است و 42 دندان دارد . طول عمر روباه به طور دقیق معلوم نیست ولی گفته می شود كه حدودا 12 سال است .
روباه به رنگهای گوناگون دیده می شود . دم كلفت او با موهای كركی ، هم او را زیبا كرده و هم كاربردهای دیگری دارد. با این دم در هوای سرد می تواند پاها و بینی خود را بپوشاند و با به حركت درآوردن آن پیام هایی را برای روباهان دیگر بفرستد . در ناحیه زیر دم غددی با ترشحات بسیار بد بو وجود دارند و موجب فرار جانورانی می شوند كه دشمن روباه هستند.
روباه در طبیعت دشمنان فراوانی دارد و گوشتخوارانی چون گرگ ، گربه های وحشی ، خرس و همچنین پرندگان شكاری مانند عقابها و جغد بزرگ به روباه حمله كرده و او را شكار می كنند . شكارچیان گاهی روباه را برای دم ، پوست پرمو و نرمش به دام می اندازد و دربعضی از نقاط دنیا از گوشتش هم استفاده می كنند . بیشتر روباهان تنها زندگی و شكار می كنند و هنگام پرورش توله ها زندگی مشترك دارند. روباه حیوانی است كه خیلی سخت به تله می افتد و گاهی اوقات پای خود را كه در تله افتاده به وسیله دندان قطع نموده و از تله نجات پیدا می كند.
در ایران چهار گونه روباه وجود دارد:
1) روباه معمولی Vulpes Vulpes
2)روباه تركمنی Vulpes Corsac
3) روباه شنی Vulpes Vulpelli
4) روباه افغانی Vulpes Cana

روباه معمولی (‌روباه قرمز )

نام علمی : Vulpes Vulpes
نام انگلیسی : Red Fox

این روباه از گونه های دیگر بزرگتر است و به روباه قرمز معروف است و در شمال آمریكا ، اروپا ، آسیا ، شمال آفریقا و استرالیا دیده می شود . طول سر و بدن 85-60 سانتیمتر و طول دم 50-45 سانتیمتر است و در ایران معمولا به رنگ فلفل نمكی است كه كمی به قرمز تمایل دارد و درتیره پشت پر رنگ تر و در پهلو روشن تر دیده می شود . دور چشم ها متمایل به قرمز یا قهوه ای روشن و پشت گوش ها قهوه ای تیره متمایل به سیاهی است . پهلوهای بدن تا حدود زیر شكم ، خاكستری مخلوط با قهوه ای روشن و در بعضی قسمتها متمایل به سفید و در زیر شكم تیره تر و در وسط سایه ای از سیاهی یا قهوه ای تیره دیده می شود.
روباه قرمز از پرندگان ، جوندگان ، خرگوش ، قورباغه ، ماهی ، خرچنگ ، حلزون ، حشرات ، كرمها ، گیاهان و میوه جات تغذیه می كند. این روباه در جنگلها و كشتزارها زندگی می كند، جنگل ها جای خوب و امنی برای لانه سازی روباهان است . دركشتزارها ، خرگوش ، موش و پرندگان را می تواند شكار كند. فصل جفت گیری از اواسط زمستان تا اوایل بهار است ، دوران آبستنی روباه ماده 63- 51 روز و تعداد توله ها از 3 تا 8 و معمولا 4 تا می باشد.

پراكندگی در ایران
روباه معمولی در اكثر نقاط ایران دیده می شود ( سواحل جنوب ایران ، آذربایجان ، گرگان ، فارس ، خراسان و خوزستان ) . سیاهی نیمه بالایی پشت گوش و سفیدی انتهاتی دم ، او را از سایر روباه های ایرانی مشخص می كند.

روباه تركمنی
نام علمی : Valpes Corsac

از روباه معمولی كوچكتر ولی پاها نسبتا بلندتر است . طول بدن 60 – 50 سانتی متر و اندازه گوشها 35-25 سانتی متر است . رنگ بدن به طور كلی خاكستری قرمز تا قهوه ای قرمز است و ناحیه شكم ، سفید رنگ یا متمایل به زرد می باشد . پشت گوش مانند روباه معمولی سیاه نیست بلكه خاكستری قرمز است . انتهای دم تیره و به رنگ قهوه ای یا سیاه است . این روباه شبها فعال بوده و در روز كمتر دیده می شود و اغلب در زمینهای سبز یا نیمه بیابانی و در داخل حفره هایی كه به وسیله حیوانات دیگر مانند گوكن و روباه معمولی و حتی سنجاب كنده می شود زندگی می كند و گاهی هم خود لانه ساده ای حفر می كند و از جوندگان كوچك مانند موش آبی ، همستر و موش معمولی و خرگوش تغذیه می كند و در تابستان پرندگان یا تخم آنها را می خورد و به طور كلی حیوانات دیگری مانند سنجاب زمینی ، خارپشت و حشرات و بعضی از گوشتخواران كوچك را شكار می كند.
فصل جفت گیری اواسط زمستان است . دوران حاملگی احتمالا 2 ماه و تعداد بچه ها 6-2 فرزند می باشد . بچه ها تا پاییز یا بهار سال بعد نزد مادر خود می مانند.

پراكندگی در ایران
این روباه بیشتر در دشتهای گرگان و خراسان و مخصوصا نزدیك به مرز تركمنستان و ایران دیده می شود. دم و گوش كوتاه و همچنین رنگ بدن ، این روباه را از سایرین مشخص می كند.طول دم كمتر از نصف طول سر و بدن ، طول گوش كمتر یا مساوی نصف طول پای عقب است .

روباه افغانی یا روباه سیاه
نام علمی : Vulpes Cana
نام انگلیسی : Black Fox

جثه این روباه كوچك است . طول بدن حدود 50 سانتیمتر و طول دو 41-33 سانتیمتر می باشد . موهای انبوه و بلند و نرم و دم پر مو و ضخیم و گوشهای بلند دارد. سطح داخلی گوشها از موهای سفید پوشیده شده و پشت گوش ها مانند گونه قبل سیاه نیست و خاص شمال شرق ایران و همچنین بلوچستان است . رنگ بدن به طور كلی خاكستری ، نوك دم سیاه رنگ و پایین بدن سفید رنگ می باشد و دم كاملا بلندی دارد و از جوندگان ، خرگوش ، پرندگان و حیوانات كوچك دیگر و همچنین میوه جات تغدیه می كند.

پراكندگی در ایران
این روباه تا كنون در كوههای شرق خراسان و فراهان و موته واقع در اصفهان و فارس و زیستگاه های آزاد كرمان دیده شده است . این گونه علاوه بر كمیابی با توجه به روند تخریب زیستگاه ها وفقدان یك منطقه رسمی تحت حفاظت برای آن چه بسا بدون اینكه شناخته شود مورد شكار نیز قرار می گیردبه همین دلیل در ردیف گونه های آسیب پذیر جدی قرار دارد.

روباه شنی
نام علمی : Vulpes Vlpelli
نام انگلیسی : Sand Fox

Rueppell's fox كه روباه شنی نامیده می شود و در شمال آفریقا و غرب آسیا دیده می شود . یكی از گونه های در معرض خطر انقراض در ایران است طول بدن این حیوان 52-40 سانتیمتر و وزن آن 5/3 -1 كیلوگرم است ،‌طول دم به 39-25 سانتی متر می رسد . این روباه به رنگ شن دیده می شود و در مقایسه با روباه معمولی ، جثه كوچكتر و گوش ها نسبتا بزرگتری دارد. پشت گوشها سیاه نیست و پشت بدن معمولا زرد مایل به نارنجی است ولی لكه سیاه رنگی در زیر چشمها دارد و دم ، زرد متمایل به قهوه ای و انتهای آن سفید است . در بین پنجه های دست و پا موهای بلندی دارد. این روباههای كوچك صدای WOW از خود در می آورند . در مناطق كویری روباه شنی فراوان است و دلیل آن شرایط زیست محیطی مناسب مثل حیوانات قابل شكار و غذای فراوان است . این روباه بسیار زیرك است و لانه او به طور معمول چند دهانه دارد كه از این دهانه ها برای گریز از دست دشمنان استفاده می كند و معمولا در اطراف لانه ، دالان های دیگری نیز حفر می كند تا در هنگام احساس خطر بتواند در این دالان ها مخفی شود. روباه شنی از خزندگان ، خرگوش ، قورباغه ، حلزون ، حشرات و كرمها ، گیاهان ( برگ و دانه های آبدار ) و میوه جات تغذیه می كند . در طول روز در درز شكافها و لانه های زیرزمینی استراحت می كند و در شب بیرون می آید و كمین گاهش را هر چند روز یك بار تغییر می دهد. البته در طول سالهای اخیر تعداد زیادی از آنها به عنوان آفت شكار شده اند . روباه ماده در اوایل فصل بهار به طور متوسط بین 2 تا 3 بچه به دنیا می آورد و گروههای اجتماعی كوچكی را تشكیل می دهند.

زیستگاه

زیستگاه حفاظت شده ندارند ، عمدتا آنها را به زیستگاههای كویری جنوب شرقی ایران و مرز افغانستان ( حاشیه هامون ) منسوب می كنند و تنها نشانه هایی كه می تواند احتمال آسیب پذیری آن را نشان دهد ، تخریب زیستگاههای كویری و ناامنی در عرصه پراكندگی این گونه است و علاوه بر ایران ، در شمال آفریقا ، عربستان و افغانستان نیز یافت می شود .

معرفی چند روباه جهان

روباه خاكستری
نام علمی :Urocyon Cinereoargenteus
نام انگلیسی : Grey Fox
طول بدن : 81- 53 سانتیمتر
طول دم : 44-7 سانتیمتر
وزن : 7-3 كیلوگرم

روباه خاكستری را روباه درختی هم می نامند و در جنوب كانادا و شمال و جنوب آمریكا دیده می شود . روباه درختی می تواند با مهارت از تنه درختان بالا برود و بین شاخه ها تقریبا به چابكی یك گربه بپرد . معمولا در شب فعالند و از انواع حشرات و پستانداران كوچك تغذیه می كنند اما در فصول معینی از سال بیشتر از میوه ها و دانه ها استفاده می كنند . دارای یال گردن خاكستری تیره و كوچك و گردن ، پهلوها و پاها مختصری قرمز رنگ است و شكم و چانه سفید یا زرد نخودی می باشد . كمین گاه آنها یك لانه زیرزمینی قدیمی یا كنده یك درخت می باشد ، اما اغلب یك سوراخ درختی با 9 متر ارتفاع از سطح زمین را برای كمین گاه خود انتخاب می كنند.

روباه قطبی
نام علمی : Alopex Lagopus
نام انگلیسی : Arctict Fox
طول بدن : 55- 53 سانتیمتر
طول دم : 30 سانتیمتر
وزن : 4 كیلوگرم

روباه قطبی در شمال كانادا ، آلاسكا ، گیریلند ، شمال آسیا دیده می شود . این روباه از نظر رنگ دو نوع است روباه هایی كه سفید هستند و تقریبا پوشش سفید رنگ یك دست دارند . این نوع در دشت های بی درخت پوشیده از گلسنگ نواحی قطبی و تپه های كوچك سبز دیده می شود . نوع دیگر كه متداولترند و در مناطق ساحلی و پوشیده از بوته زندگی می كنند . خاكستری – قهوه ای كم رنگ بوده كه در زمستان كمی هم رنگ آبی پیدا می كنند . روباه های قطبی گوشهای كوچك ، پوزه بی نوك و پاها و دم كوتاه دارند و از آنجاییكه در نواحی قطبی گرمای بدن سریع تر از دست می رود همه قسمتهای بدن به جز بینی از خز نسبتا ضخیمی پوشیده شده است . روباه های قطبی از موش صحرایی قطب شمال ، پرندگان ، تخم آنها ، خرچنگ ، حشرات ، خوك آبی ، میوه ، دانه و زباله های انسانی هم تغذیه می كنند و در فصول سرما خرسهای قطبی را تعقیب می نمایند تا از بازمانده غذای آنها كه اغلب فك یا سگ دریایی است استفاده كنند . قطر پوشش تابستانی روباه های قطبی نصف پوشش زمستانی است .

روباه فنك
نام علمی : Vulpes Zerda
نام انگلیسی : Fennec Fox
طول بدن : 41- 24 سانتیمتر
طول دم : 31-18 سانتیمتر
وزن : 5/1 -1 كیلوگرم

این روباه در شمال آفریقا و غرب آسیا دیده می شود و كوچكترین روباه به شمار می آید . گوشهای نسبتا بلندی دارد و انتهای دم به رنگ سیاه است . كف پای خزدارش برای راه رفتن روی شن های گرم و نرم سازگاری یافته است. این روباه هنگام شب فعال است و از میوه ها و دانه ها ، تخم پرندگان ، موریانه ها و مارمولك ها تغذیه می كند . بعلاوه گروه هایی متشكل از 10 روباه یاحتی بیشتر را تشكیل می دهند و هر عضوی یك كمین گاه چند متری در زمین نرم می سازد و در روزها كه هوا خیلی گرم است به حفره های زیرزمینی پناهنده می شوند . جفت یابی در ژانویه تا فوریه انجام می شود و 2 تا 5 بچه روباه در لانه به دنیا می آیند كه تا 2 ماهگی مادر از آنها مراقبت می كند و در 11 ماهگی به رشد كامل خود می رسند. خز این روباه كرم تا زرد كم رنگ است و بخشهای زیرین بدن سفید است .

روباه گوش خفاشی

نام علمی : Otocyon Megalotis
نام انگلیسی : Bat – eared fox
طول بدن : 66-46 سانتیمتر
طول دم : 34-23 سانتیمتر
وزن : 5/4 – 2 كیلوگرم

این روباه در آفریقای جنوبی و غربی دیده می شود ، گوشهای بزرگ و صورت كوچك و پوزه نوك دار از مشخصات ظاهری روباه گوش خفاشی است . این روباه دندانهای غیر عادی دارد. با 8 دندان آسیایی بزرگ تعداد 48 دندان دارند كه از هر پستاندار غیر كیسه دار بیشتر است . این روباه از حشرات و به طور خاص موریانه ها تغذیه می كند .

روباه كیت
( از خانواده روباه تیز پا )

نام علمی : Vulpes Macrotis
نام انگلیسی : Kit fox
طول بدن : 52-38 سانتیمتر
طول دم : 32-22 سانتیمتر
وزن : 3- 5/1 كیلوگرم

این روباه در نقاط غربی تر آمریكا دیده می شود و از نظر ظاهر و نحوه زندگی مشابه Swift Fox است و گوشهای بلندتر و نزدیك تر بهم و سری لاغرتر دارد و به 3 رنگ خاكستری قهوه ای روشن و متوسط و تیره دیده می شود و سازگاری او با محیط از چمن زارهای سرسبز تا شرایط بیابانی تغییر می كند و همه چیز خوارند.

روباه تیز پا

نام علمی : Vulpes Velox
نام انگلیسی : Swift Fox
طول بدن : 53-38 سانتیمتر
طول دم : 26-18 سانتیمتر
وزن : 3-5/1 كیلوگرم
این روباه بیشتر در نقاط شرقی آمریكا دیده می شود و به عنوان گونه جداگانه از Kit fox شناخته می شود ، رنگ بدن این روباه مشابه Kit fox است اما در قسمتهای بالای تنه خاكستری تر و در قسمتهای زیر تنه نارنجی – نخودی رنگ است . دم پر پشتی دارد و انتهای دم به رنگ سیاه است . دو گونه Swift fox و Kit fox لانه خود را به عمق 1 متر با تونلی به طول 4 متر حفر می كنند.
دوره جفت یابی از دسامبر تا اواخر ژانویه است و دوره حاملگی روباه ماده 50 تا 60 روز است .

روباه كولپئو

نام علمی : Pseudalopex Culpaeus
نام انگلیسی : Culpeo fox
طول بدن : 120 – 60 سانتیمتر
طول دم : 45-30 سانتیمتر
وزن : 5 تا 5/13 كیلوگرم
در جنوب و غرب آمریكا دیده می شود و در دشت های سرسبز و چمنزارها زندگی می كند . این روباه قوی و بلند در همه جا برای استفاده از خزش شكار می شود و از جوندگان و خرگوش ، پرنده و تخم هایشان و دانه های فصلی تغذیه می كند .پشت و شانه های این روباه خاكستری رنگ و سر و گردن و گوشها و پاها گندم گون تر است و دارای دم كركی و پرپشت و بلند است كه انتهای آن سیاه رنگ می باشد.

روباه خرچنگ خوار

نام علمی : Cerdocyon thous
نام انگلیسی : Crab – eating fox
طول بدن : 64 سانتی متر
طول دم : 29 سانتی متر
وزن : 8- 5 كیلوگرم

این روباه در غرب ، جنوب و شمال آمریكا دیده می شود و از خرچنگ های ساحلی آب شیرین تغذیه می كند و البته از ماهی ها ، جوندگان ، خزندگان ، پرندگان و كرم حشرات و میوه جات هم تغذیه می كند . بدن این روباه خاكستری – قهوه ای و صورت و گوشها و پاهای جلویی قهوه ای مایل به قرمز با كمی سفید در اطراف است و نوك گوشها و دم و پشت پاها سیاه می باشد و معمولا هنگام شب فعالند


داستانهایی از حیله گری روباه

از پیامبر (ص) روایت شده است كه فرمودند : محیل ترین حیوانات همین روباه است . روباه درنده ای ترسو و در عین حال بسیار حیله گر و مكار است . یكی از حیله های روباه این است كه خود را به مردن می زند ، شكمش را پرباد می كند و پاهایش را بالا می آورد به طوری كه همه او را مرده تصور كنند اما همین كه جانوری به او نزدیك می شود حمله می كند ولی این حیله در مورد سگ شكاری كاری نیست .
از روباه پرسیدند : چگونه است كه از سگ هم تندتر می دوی ؟ گفت :‌من به خاطر خودم می دوم و سگ به خاطر دیگری . روباه جانوری بسیار چابك و زیرك است به بعضی افراد به دلیل هوشیاری و فتنه گری لقب روباه داده شده است ، مثل مرحوم شیخ راشد بن سعید آل مكتوم حاكم پیشین دبی كه به او لقب " ثعلب الخلیج " یعنی ( روباه خلیج فارس ) داده بودند و دیگری مارشال اروین رومل ( روباه صحرا) كه یكی از مشاهیر سران ارتش آلمان نازی د رجنگ جهانی دوم در سال 1941 میلادی بود كه بعد از چند عملیات در صحرای آفریقا لقب « روباه صحرا » به او داده شد .
نمونه های زیادی از مكر و فریب روباه هنگام شكار دیده شده است . بعضی از آنها برای شكار مرغابی خود را به داخل آب رودخانه می اندازند و با مخفی كردن پوزه به وسیله برگها ، به مرغابیهای وحشی نزدیك شده و آنها را شكار می كنند و برای شكار خرگوش و پرندگان دیگر ، روباه به وسیله بازی و حركات جالب شكار را به طرف خود جلب كرده و با یك جست و خیز سریع ، نزدیكترین جانور را شكار كرده و طعمه خود می سازد . شكارها به خصوص خرگوش را از ناحیه گردن مورد حمله قرار می دهد همچنین در بعضی اوقات برای گرفتن جوجه و تخم ها به مرغ های خانگی حمله می كند و در تابستان به مزارع حمله كرده و گوجه و آلو می خورد. معمولا غذای زیادی را در محلی زیر خاك مخفی نموده و در موقع احتیاج به تنهایی یا با روباه های دیگر برای استفاده به آن مراجعه می كند .

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.