بازار اردبيل

بازار اردبیل در میانه شهر و در طرفین خیابان امامـ خمینی واقع گردیده و به جهت قدمت و دارا بودن معماری سنتی از بازارهای تاریخی و جالب توجه ایران به شمار میآید و چون دیگر بازارها مشتمل بر راسته‌هـا، تیمچه‌هـا، سراها و مسجد و گرمابه است.
بازار اردبیل از سابقه طولـانی و درخشانی برخوردارمی باشد. مقدسی و اصطخری (قرن چهارمـ ه.ق)، بازار اردبیل را به شكل صلیبی توصیف میكنندكه در میانه آن مسجد قرار داشته است. بازار اردبیل در قرن 7و8 ه.ق نیز از رونق فراوانی برخوردار بوده اما رونق اصلی آن مربوط به دوره صفویه است. در این دوره به جهت اینكه اردبیل خاستگاه سلـاطین صفوی، مركز دینی و همچنین جایگاه مقابر شیخ صفی الدین اردبیلی و دیگر گذشتگان سلـاطین صفوی بود شهر و بازار آن از اهمیت و رونق خاصی برخوردار گردید.

مجموعه كنونی بازار معرف آثاری از دوره صفویه و قاجاریه است و شامل راسته اصلی بازار، راسته پیر عبدالملك، راسته قیصریه، راسته كفاشان، راسته غلـامان، بازار زرگران، سراجان، پنبه فروشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران، سرای خشكبار (حاجی میرزا)، سرای گلشن، سرای وکیل، سرای نو یا زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شكر، سرای مجیدیه، سرای امامـ جمعه، سرای دوگچی و تیمچه زنجیرلی است.

مجموعه بازار با طاق‌هـای جناغی و گنبدهای ساده پوشش یافته و عرض طاق نمای مغازه‌هـا به طور متوسط 3 متر و قطر پایه‌هـای طاق‌هـا حدود 80 سانتی متر است. روشنایی داخل بازار از طریق روزنه‌هـای تعبیه شده در پوشش‌هـای گنبدی تامین میشود.

سرای خشكبارها از دو بازارچه موازی همـ كه هر دو بر راسته بازار عمودند تشكیل شده و هر كدامـ دارای 5 دهانه و 51 مغازه است. سرای گلشن نیز مركب از دو بازارچه و یك سرا است و در مقابل سرای زنجیرلی واقع شده وبه راسته بازار و راسته پیر عبدالملك مربوط میشود. بخش اصلی سرا فضایی مستطیل شكل به ابعاد 80/3×94/9 متر میباشد كه پوشش آن متشكل از 9 گنبد در میانه با چهار ستون مدور از سنگ خارا به ارتفاع 75/2 و قطر 52% متر (یا 52 سانتیمتر) و در اطراف بر جرزها نگهداری میشود. ستون‌هـا دارای سرستون مكعب شكل بوده و طاق‌هـای زیرین گنبدها توسط تیرهای چوبی به یكدیگر اتصال یافته و مهار شده است.

از دیگر بخش‌هـای مهمـ بازار، چهار سوق یا بازار بزرگ قیصریه است. این بخش بنایی است مدور با گنبد كروی بلند وساده. قطر بنا در پایین 12 متر و ارتفاع تقریبی آن 13 متر است. بخش زیرین بنا، بدون در نظر گرفتن پایه مغازه‌هـا و امتداد بازارچه‌هـا عبارت است از 12 پایه كه با 12 طاق جناغی زمینه را برای بر پایی گنبد فراهمـ ساخته است. در هشت طاق جناغی مغازه ودر 4 تای دیگر راهرو بازارچه‌هـا تعبیه شده است. بر سر بازارچه شمال شرقی، سنگ نبشته‌ای به چشمـ میخورد.

كه به علت فرسودگی امكان قرائت آن وجود ندارد این سنگ نوشته حاوی نامـ بانی و تاریخ بنا بوده است. تیمچه و سرا و بازارچه زنجیرلی از دیگر بخش‌هـای مهمـ بازار اردبیل است كه به راسته بازار راه مییابد. سرای زنجیرلی بنای هشت ضلعی است (چهار ضلع اصلی و چهار ضلع فرعی) كه ابعاد اضلـاع اصلی آن 20/10 متر میباشد صورت 8 ضلعی در بالـا با گوشه سازی به دایره تبدیل شده و گنبدی كروی و ساده‌ای بر فراز آن جا گرفته است.

مجموعه تاریخی بازار اردبیل در سالهای اخیر از طرف سازمان میراث فرهنگی تعمیر ومرمت شده و به شماره 1690 به ثبت تاریخی رسیده است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.