ذخيره گاه زيست كره كوير

نام انگلیسی:  Kavir Biosphere reserve    

نام فارسی :  ذخیره گاه زیست كره کویر

 

 

موقعیت جغرافیایی

وضعیت منطقه
فلور پارك ملی كویر مشتمل بر 302 گونه گیاهان گلدار تك لپه ای و دو لپه ای و باز دانه است كه بخش عمده ای از آنها را گیاهان یكساله كوتاه عمر تشكیل داده اند . تقریبا تمامی گیاهان خشكی زی كویر ، گزروفیت هستند و تنها معدودی از آنها آبزی و نم پسند می باشند . از نظر ارتباط اكولوژیك خاك – گیاه تعدادی از گیاهان كویر هالوفیت و گروهی پساموفیت هستند، تعدادی اندك نیز حالت ژیپسوفیل دارند .طبقه بندی گیاهان كویر كه تمامی آنها از عناصر ایران و تورانی خشكی پسند ( به جز معدودی ) محسوب می شوند از نظر شرایط اقلیمی در داخل میكرو كلیماهای پارك ملی غیر ممكن است و اصولا وجود میكرو كلیما تاثیری در گسترش گیاهان كویری ندارد . لذا طبقه بندی اكولوژیك منطقی بر اساس ساخت ژئو بتانیك امكان پذیر است .

 

فیزیو گرافی
پارك ملی كویر به مساحت 686598 هكتار حدود 50 كیلومتری جنوب تهران واقع شده و شهر های اطراف آن، ورامین در شمال،  گرمسار در شمال شرق، كاشان در جنوب و قم در غرب می باشند . راه اصلی دسترسی به آن، از ورامین صورت می گیرد.
این منطقه در سطح وسیعی به صورت دشتهای آبرفتی انتهایی و پلایا بوده و تنها در سطح محدودی از آن،  مناطق كوهستانی با ارتفاع كم دیده می شود به طوری كه اختلاف ارتفاع در آن، حدود 1000 متر است . ارتفاعات منطقه به طور عمده در جنوب و جنوب شرقی دیده می شوند و سیاه كوه به صورت تنها ،  در میانه و غرب منطقه قرار دارد و حداكثر ارتفاع در آن 1865 متر است . كوه سفید آب در جنوب غربی دارای ارتفاع 1431 متر و كوه طلحه در شرق منطقه ارتفاعی برابر 1608 متر دارد . ارتفاع دریاچه نمك در غرب منطقه، 797 متر است .این منطقه بر روی نقشه های توپوگرافی به مقیاس 25000 :1 از سری K551  در چهار شیت زیر قرار دارد :
NI-39-3   ، NI-39-4 ، NI-39-7 ،   NI-39-8 


اقلیم و هوا شناسی
پارك ملی كویر در منطقه ای خشك و بیابانی و در جنوب تهران قرار دارد . رژیم بارش آن به طور عمده از نوع مدیترانه ای بوده و تابستان خشك و طولانی دارد و بیشترین مقدار بارش در زمستان می بارد . تغییرات سالانه بارش در آن زیاد بوده به نحوی كه میانگین آن در سطح منطقه 146 میلیمتر در سال بوده و بین 53 تا 279 میلیمتر در مدت 30 سال متغیر بوده است .
میانگین بارش در دشتهای پست حاشیه دریاچه نمك  سالانه 80 میلیمتر و در ارتفاعات منطقه 250 میلیمتر می باشد . بیش از 51 درصد بارش در زمستان ، 9/26 در صد در پاییز، 4/20 در صد در بهار، 6/1 در صد در تابستان صورت می گیرد .
میانگین تعداد روزهای برفی، 7 روز در سال بوده مه بین 3/ تا 3/16 روز در نقاط مختلف پارك متغیر است . روز های برفی در فاصله نوامبر تا آوریل اتفاق می افتند .
دمای متوسط سالانه در پارك ملی، 1/17 درجه سانتیگراد بوده و از 3/14 تا 1/19 درجه سانتیگراد در نقاط مختلف پارك تغییر می كند. تعداد روزهای یخبندان سالانه در این پارك ،  بین 60 روز در مناطق پست تا 110 روز در ارتفاعات سیاه كوه بر آورد می گردد . حداقل و حداكثر دمای مطلق در این پارك 15- و 45 درجه سانتیگراد بر آورد شده است .میانگین سالانه رطوبت نسبی هوا 41 در صد بوده كه كمترین آن 24 در صد در ژوییه و بیشترین آن 65 در صد در ژانویه اتفاق می افتد . ارتفاع تبخیر پتانسیل به طور متوسط سالانه 2600 میلیمتر می باشد و سرعت متوسط باد سالانه ،2متر بر ثانیه است . در این پارك سالانه 2900 ساعت تابش مستقیم آفتاب وجود دارد و ابر گرفتگی آن 8 / 6/1می باشد .
اقلیم پارك در سیستم طبقه بندی دومارتن، تا ارتفاع 1560 متری ، خشك و پس از آن نیمه خشك است .

 

زمین شناسی، ژئو مورفولوژی و خاك

زمین شناسی
در این منطقه تشكیلات مختلف زمین شناسی از پالئوزوئیك تا زمان حاضر رخنمون دارند . از نظر سنگ شناسی،  سنگهای دوران اول ،  تریاس ، ژوراسیك ، كرتاسه ، پالئوسن ، ائوسن زیرین و میانی ،  اولیگوسن زیرین،   الیگومیوسن ، میوسن ، پلیوسن و كواترنر در آن دیده می شوند . سه ارتفاع مهم منطقه ( سیاه كوه ،سفید آب و ملك آباد كوه نخجیر،  كوه طلحه ، كوه قلعه سردار ) دارای هسته مركزی آتشفشانی با پوشش رسوبی هستند . توده آتشفشانی متعلق به ترسیر است . در كوه پایه ها ، مارنهای گچی و نمكی میوسن ظاهر می شوند . در بخش شرقی پارك ، تپه های ماسه ای نیز دیده می شود .
معادن موجود در پارك شامل استرونسیم ، زئولیت ، بنتونیت ،گچ، سولفات آلومینیوم و باریت است .
 

ژئومورفولوژی
– مناطق كوهستانی با شیب تند،  خاكهای كم عمق و رخنمونهای سنگی زیاد ، سازندهای نسبتا مقاوم به فرسایش آبی
– مناطق تپه ماهوری، دارای سازندهای حساس به فرسایش و املاح فراوان گچ و نمك
– دشت سرها با خاكهای سنگین و املاح فراوان
 

خاك
خاكهای از نوع Emtisols در 5/46 در صد از سطح منطقه و بقیه آن از نوع Aridosols  می باشد . در بیشتر نقاط، خاكها دارای تجمع گچ ، آهك و املاح بوده و سنگریزه، سطح وسیعی از خاكها را پوشانده است .
اراضی دشت سیلابی در حاشیه دریاچه نمك دارای رسوبات خیلی دانه ریز بوده و در مناطق شرقی نیز، تپه های ماسه ای متحرك دیده می شوند . حاصلخیزی خاكها بسیار كم بوده و محدودیت جای برای رشد گیاهان فراهم می باشد .

 

منابع آب
كمبود بارش، دمای شدید و تبخیر زیاد و وجود تشكیلات نا مناسب زمین شناسی باعث شده تا آبهای منطقه از نظر كمی محدود و از نظر كیفی نا مناسب باشند . دریاچه نمك كه در حاشیه غربی پارك قرار دارد رودخانه های متعددی به آن وارد می شوند كه زهكش مناطق وسیع كشاورزی می باشند و از آن جمله می توان به رود خانه های كرج، جاجرود ، شور و گسیله اشاره كرد . رود ورگی نیز كه از شاخه های حبله رود است مرز بخش شرقی پارك را تشكیل داده و دارای آب متوقی است . مشكل عمده آبهای سطحی،  شور بودن شدید متوقی بودن آنهاست به طوری كه تنها نقش آنها ، تنظیم هیدرولوژیكی دریاچه نمك می باشد . جریان تند سیل در بعضی موارد باعث تخریب جاده های دسترسی به پارك می گردد .
آبهای زیر زمینی نیز به دلیل بارش كم و تشكیلات نا مناسب نفوذ ناپذیر آذرین و مارن های گچی و نمكی میوسن ، ذخیره بسیار كمی داشته و كیفیت بسیار نا مناسبی دارند . تنها در ارتفاعات كوهستانی، آهكهای محدود كرتاسه و توف ها نقش كوچكی در تامین آب چشمه ها دارند .
تعداد چشمه ها كه به طور عمده درمناطق كوهستانی قرار دارند 26 دهنه بوده و میانگین دبی سالانه آنها به صورت زیر است :
6 چشمه با دبی 50 تا 200 لیتر بر دقیقه
8 چشمه با دبی 10 تا 50 لیتر بر دقیقه
12 چشمه با دبی كمتر از 10 لیتر بر دقیقه
آب 5 چشمه برای شرب موقتی انسان مناسب بوده و یك چشمه نیز دارای آب گرم گوگردی است . هدایت الكتریكی آب چشمه بین 1500 تا بیش از 10000 میكرو موس است .
در مناطق دشتی ، 7 حلقه چاه حفر شده مه دو حلقه از آنها دارای تلمبه بادی است . سطح آب زیر زمینی بالا بوده و هدایت الكتریكی آبهای زیر زمینی از 17000 میكرو موس بر سانتیمتر نیز تجاوز می نماید .

 

ذخیره گاه زیستكره كویر

هسته های مركزی :
1. قصر بهرام
2. سفید آب
3. ملك آباد
4. طلحه
5. چشمه شكر آب
6. قیلوله
7. میش مست
8. چاه قرقره
9. لكاب
اسامی سپر های حفاظتی :
1. دروازه امام
2. مباركیه
3. سیاه پرده
4. شكرآب
5. عزیز آباد
6. حصار گلی
7. امامزاده عبدالله
8. سید علیخان

 

شكل فضایی مناطق
وسعت خشكی هسته های مركزی :492896 هكتار
وسعت آبی هسته های مركزی  :-
وسعت خشكی سپر حفاظتی : 193702 هكتار
وسعت خشكی منطقه بینابینی : 123752 هكتار

 

زیستگاههای پارك ملی كویر
1. اراضی كوهستانی ( سنگلاخی و صخره ای )
2. اراضی سنگلاخی واریزه ای
3. اراضی ماسه ای
4. اراضی آهكی – گچی ( رویش های استپی )
5. اراضی شور


گیاهان غالب
1. pistacia khinjuk stocks.
2. Amygdalus scoparia  spach .
3. Gypsophila pilosa Huds.
4. Atraphaxis spinosa  L.
5. Sisymbrium spinosa  L.
6. Artemisia sieberi Besser .  subsp.  Sieberi
7. Pteropyrum olivieri Jaub.
8. Seidlitzia rosmarinus EHRENB
9. Anabasis setifera Moq.
10. Artiplex griffthii (Moq) Allen
11. Pennisetum orientale L.C Rich
12. Salsola aucheri (Moq) Bunge
13. Cerastium inflatum link ex Desf.
14. Peganum harmala L
15. Dendrostellara lessertii [ wiksti ] van tiegh

 

پستانداران
1. Lepus capensisخرگوش
2. Lynx caracacكاراكال
3. Martes foinaسمور سنگی
4. Ovis orientalisقوچ و میش
5. Panthera pardus saxicolorپلنگ
6. Vulpes rueppelliروباه شنی
7. Vulpes vulpesروباه معمولی
8. Acinonyx jubatus venaticusیوز پلنگ
9. Canis aureusشغال
10. Canis lupusگرگ
11. Capra aegagrus aegagrusكل و بز
12. Equus hemionus onagerگورخر
13. Felis margaritaگربه شنی
14. Gazella bennettii fuscifrons جبیر
15. Gazella subgutturosa آهو
16. Hemiechinus auritus جوجه تیغی
17. Hyaena hyaenaكفتار
18. Hystrix indica تشی


پرندگان
1. Acanthis cannabinaسهره سینه سرخ
2. Accipiter nisusقرقی
3. Aegypius monachusدال سیاه
4. Ammoperdix griseogularisتیهو
5. Anas creccaخوتكا
6. Anser anserغاز خاكستری
7. Anthus spinolettaپیت تالابی
8. Aquila rapaxعقاب دشتی
9. Aythya ferinaاردك سر حنایی
10. Buteo bubo شاه بوف
11. Buteo rufinusسار گپه پا بلند
12. Carduelis carduelisسهره معمولی
13. Chlamydotis andulataهوبره
14. Circus macrourusسنقر سفید
15. Columba liviaكبوتر چاهی
16. Corvus coraxغراب
17. Cuculus canorusكوكو
18. Emberiza ciaزرده پر كوهی
19. Falco cherrugبالابان
20. Falco peregrinusبحری
21. Aquila heliaceعقاب شاهی
22. Fulica atraچنگر
23. Grus grusدرنای معمولی
24. Gyps falvusدال معمولی
25. Hirando rusticaپرستوی معمولی
26. Lanius isabellinusسنگ چشم دم سرخ
27. Merpos apiasterزنبور خور معمولی
28. Motacilla flavaدم جنبانك زرد
29. Neophron percnopterusكركس
30. Oenanthe desertiچكچك بیابانی
31. Oenanthe oenantheچكچك كوهی
32. Otus scopsمرغ حق
33. Petronia brachydectylaگنجشك خاكی
34. Phoenicopterus ruberفلامینگو
35. Sturnus vulgarisسار معمولی
36. Tadorna ferrugineaآنقوت
37. Tardus iliacusتوكای بال سرخ
38. Tardus pilarisتوكای پشت بلوطی
39. Upupa epopsهدهد
40. Sylvia atricaphillaسسك سر سیاه
41. Prunella modularis صعوه باغی
 

خزندگان
1. Agama agilisآگامای سفید
2. Agama ruderataاگامای پوست شنی
3. Bunopus tuberculatus
4. Coluber karelinمار خالدار
5. Ehis carinatus pyramidumمار جعفری
6. Eremias velox persicaلاسترمای دشتی ایرانی
7. Mabaya aurataآسكینگ لرزان
8. Natrix tessellataمار آبی
9. Ophisops elegansمارمولك چشم آبی
10. Phrynocephalus maculatusآگامای سر قورباغه ای دم سیاه
11. Psammophis schokarisتیر مار
12. Pseudocerastes persicumافعی شاخدار
13. Spalerosophis diademaشتر مار
14. Testudo graeca iberaلاك پشت مهمیز دار شرقی
15. Varanus griseus caspiusبز مجه دشتی خزری
16. Vipera lebetina obtusaافعی كوفی

 

دوزیستان
1. Bufo viridis
2. Rana ridibunde

 

گونه های در حال انقراض
پستانداران
1. Acinonyx jabatus ssp. Venaticus (CR  c2b,D)
2. Capra aegagrus ssp. Aegagrus (vu  A2cde)
3. Equus hemionus ssp. Onager  (EN  c1)
4. Gazella bennettii (LR/cd)
5. Gazella subgutturosa (LR/ nt)
6. Hyaena hyaena (LR/nt)
7. Ovis orientalis
8. Panthera pardus ssp. Saxicolor (EN  c2a)
9. Vulpes ruppelli (DD)

 

پرندگان
1. Aegyius monachus (LR/nt)
2. Anser erythropus (vu  A1acd+2bcd)
3. Aquila heliaca (vu  c1)
4. Chlamydotis undulata ( LR/nt)
5. Circus macrourus (LR/nt)
 

آمارهای مربوط به جمعیت و اشتغال و رابطه مردم با ذخیره گاهها:
در ذخیره گاه كویر 187 آبادی با مجموع جمعیت 35000 نفر زندگی می كنند . به علت شرایط سخت كویری و كمبود شدید آب تاسیسات قابل توجهی در كویر ساخته نشده است و در این منطقه به جز چند مسیر دسترسی محلی و چند معدن و دكلها و ایستگاه های مخابراتی و انتقال نیرو تاسیسات دیگری وجود ندارد .

 

اشتغال مردم
                                        
فاصله ذخیره گاه از شهر ورامین 12 كیلومتر از شهر گرمسار 25 كیلومتر و از شهر تهران ( پایتخت ایران )50 كیلومتر فاصله دارد .
بومیان ذخیره گاه هم روستایی و هم عشایر هستند كه از طوایف مختلف شكل گرفته اند .
طوایف كله كوه پرورش دهنده یك نژاد گوسفندبسیار مرغوب پشمی و سفید به همین نام هستند و فصول زمستان و پاییز را در این منطقه سپری كرده و ییلاق را به دامنه های دماوند و لار می روند .
طوایف عرب كه به دو تیره عرب كوتی و ناصر كوتی تقسیم شده اند و تعدادشان حالا خیلی كم شده است
طوایف ترك تبار شاهسون كه تعدادشان حالا خیلی كم شده است .
طوایف میش مست كه گوسفندهای پشمی پرورش می دهند .
طوایف هداوند كه ریشه لری دارند و گویا در زمان كریم خان زند به آنجا آمده اند . این طوایف اكثرا امروزه ساكن روستاها شده اند .
شتردارهای كویر

 

استفاده از منابع توسط محلی ها
هسته مركزی : چرای دام به صورت فصلی و محدود توسط عشایر
سپر حفاظتی : چرای دام به صورت فصلی و محدود توسط عشایر
منطقه بینابینی : چرای دام، كشاورزی، باغداری به صورت محدود و صنایع دستی
اثرات نا سازگار عمده چرای بی رویه دام و بوته كنی و شكار غیر مجاز است . فعالیتهای چاره جویانه جلوگیری از چرای بیش از اندازه دام، تامین سوخت برای بومیان و جلوگیری از شكار غیر مجاز و همچنین آموزش بومیان نسبت به ارزشهای ذخیره گاه و جلب مشاركت ایشان در مدیریت پایدار منطقه .
بهره مندی بومیان از منابع گیاهی برای چرای دام و تامین سوخت و استفاده های دارویی می باشد . شكار حیات وحش نیز به صورت محدود برای تامین غذا صورت می گیرد . از منابع آب و خاك بسیار محدود منطقه نیز برای كشاورزی استفاده می شود. در كویر 187 آبادی با مجموع جمعیت 35000 نفر به اضافه حدود 2500 نفر عشایرزندگی می كنند .


مشاركت بومیان در نحوه بهره برداری از منابع طبیعی در گذشته نسق و عرف رایج و بسیار محكمی داشته و جالب اینكه بسیار منطبق با اصول توسعه پایدار بوده است  به طوریكه نظارت كافی بر نحوه بهره برداری از منابع ذخیره گاه توسط رهبران محلی و مكانیسمهای تعریف شده آنها صورت گرفته است .
متاسفانه با تغییر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی دردهه های گذشته این مشاركت بسیار كمرنگ شد .خوشبختانه اخیرا مشاركت مردم در تصمیم گیریها در الویت سیاست دولت قرار گرفته و شوراهای مردمی در سالهای اخیر شكل گرفته اند .این شوراها با انتخاب مردم از بین معتمدین محلی مشخص و مسئولیت هدایت بسیاری از امور جوامع محلی را به عهده دارند .


فعلا از 187 روستای منطقه در 33%شورای روستا تشكیل شده و این شورا ها هر چند فعلا مكانیسم مشخص و تعریف شده ای برای مدیریت منابع ذخیره گاه ندارند  ولی آلترناتیو بسیار مناسبی برای مشاركت رهبران محلی و مردم در مدیریت ذخیره گاه در آینده نزدیك هستند . وضعیت فعلی مشاركت بومیان در مدریت ذخیره گاه رضایت بخش نیست ولی به علت شكل گیری گروههای مردمی تصمیم گیر و با جایگاه قانونی تعریف شده امید می رود روند مشاركت سیر مثبت به خود بگیرد .
پارك ملی كویر به عنوان مهمترین بخش ذخیره گاه زیستكره كویر به شمار می رود . در طی تهیه طرح جامع مدیریت این منطقه از مطالعات : فیزیو گرافی، خاكشناسی، پوشش گیاهی، حیات وحش و زیستگاهها، زمین شناسی، اقلیم، هیدرولوژی و اقتصادی اجتماعی استفاده گردید .


طی فرایند زون بندی زونهای واجد توان در پارك شناسایی شده و روی نقشه به نمایش در آمدند . دراین راه، با استفاده از مطالعات پوشش گیاهی و جانوری زونهای قابل حفاظت شناسایی شدند . از آنجاییكه پوشش گیاهی پارك ملی كویر به واسطه شرایط سخت اقلیمی و محدودیتهای خاك و آب همواره با محدودیت رشد همراه بوده است لذا تراكم چندانی نداشته و گونه های این منطقه از جنبه حفاظتی كمتری برخوردار بوده اند ولی وجود حیات وحش غنی و منحصر به فرد سبب گردیده است تا عرصه های زیادی از پارك به واسطه حضورگونه هایی همچون  Acinonyx jubatus ،  Equus hemionus ، Chlamydotis  undulata ، Gazella bennettii  به حفاظت اختصاص یابند. زیستگاههای آسیب دیده نیز به عنوان زون باز سازی Rehabilitiation در نظر گرفته شدند و اماكن واجد آثار تاریخی در زون Cultural/Historical  قرار گرفتند. ارزیابی توان پارك برای توریسم بر مبنای مطالعات فیزیوگرافی ( شیب ، جهت،  ارتفاع ) اقلیم (دما ،بارندگی )، هیدرولوژی ( چشمه های قابل شرب )، تاسیسات و تسهیلات موجود انجام گرفته است.


طرح جامع مدیریت پارك ملی كویر برمبنای الگوی فائو  (FAO) انجام گردید . در این طرح به منظور ارزیابی توان اكولوژیكی ذخیره گاه و مكانیابی زونهای واجد توان در گام نخست شناسایی منابع اكولوژیكی و اقتصادی اجتماعی قرار گرفت . پارامترهای اكولوژیكی شناسایی شده عبارت بودند از : فیزیوگرافی، پوشش گیاهی ، خاك، فرسایش خاك حیات وحش و زیستگاهها ( پستانداران، پرندگان، دوزیستان و خزندگان) ، هیدرولوژی ( آبهای سطحی و زیر زمینی )، اقلیم و پارامترهای اقتصادی اجتماعی شامل : سیمای تفرجی پارك، تاسیسات و تسهیلات موجود در پارك ، وضعیت روستاییان و عشایر پارك مورد شناسایی قرار گرفتند .
در گام دوم فرآیند تجزیه تحلیل و جمع بندی داده ها به شیوه سیستمی   ( Systemic approach)  انجام شده كه ماحصل رویهم گذاری نقشه ها و كدگذاری آنها 863 یگان زیست محیطی بدست آمد. در فرآیند ارزیابی توان اكولوژیكی از مقایسه ویژگیهای واحدهای فوق الذكر با مدلهای اكولوژیكی ویژه، توان اكولوژیكی نقاط مختلف پارك برای زونهای مختلف به دست آمد . در گام بعدی از داده های اقتصادی – اجتماعی زون بندی انجام گرفت و بر مبنای كاركرد زونهای قابل انتظار برنامه ریزی ذخیره گاه زیست كره كویر از منطقه تشكیل شده است :


1.  پارك ملی كویر  ( به مساحت 686598 هكتار )
2.  منطقه حفاظت شده كویر ( به مساحت 250000 هكتار )
مجموعه ذخیره گاه زیست كره كویر فاقد طرح جامع مدیریت می باشد ولی پارك ملی كویر به عنوان مهمترین عرصه قابل حفاظت ذخیره گاه دارای طرح جامع مدیریت می باشد . ولی منطقه حفاظت شده كویر فاقد طرح مدیریت می باشد .
از عمده ترین تاسیسات موجود می توان به جاده های موجود و چند مركز مورد استفاده بازدیدكنندگان اشاره كرد.

 

عمده ترین جاده های ورودی ذخیره گاه عبارتند از :
1. راه اصلی- راه ورودی تهران به ورامین و پیشوا
2. راه بند علیخان
3. راه سیاه پرده
4. راه مسیله
5. راه مرنجاب
6. راه ابوزید آباد
7. راه مهاباد
8. راه زواره
9. راه شهرآب
10. راه انارك
11. راه كهك
عمده ترین راههای داخل ذخیره گاه عبارتند از :
1. جاده سفید آب
2. جاده كاروانسرای قصر بهرام
3. جاده ملك آباد
4. راه كاروانسرای شاه عباسی به ملك آباد
5. راه سفید آب به ملك آباد
6. راه كاروانسرای شاه عباسی به سفید آب
7. جاده شوسه معدن استرانسیوم
8. جاده گدار تاغی
9. جاده بابا همت
10. جاده عین الرشید
11. جاده قدیمی چاه نفت
12. جاده چاه قرقره به پاسگاه سفید آب
13. جاده سفید آب به آقا علی عباس
14. جاده سفید آب به مرنجاب
15. جاده آب باریك
 

عمده ترین مركز اقامتی مورد استفاده بازدیدكنندگان عبارت است از كاروانسرای شاه عباسی یا قصر بهرام كه هر سال مورد مرمت و بازسازی قرار می گیرد .
ذخیره گاه زیستكره كویر نمونه بارزی از بیابانها و استپهای كم آب می باشد . این منطقه شبه جزیره ای است كه بین دریاچه نمك كویر ریگ جگن كویر مركزی و كویر گرمسار محصور شده است . عمده ترین جاذبه های توریستی این منطقه را می توان حضور گونه های حیات وحش خشك زی وجود آثار و ابنیه تاریخی وجود منابع طبیعی منحصر به فرد و … را نام برد .
عمده ترین آثار تاریخی و بعد جاذبه توریستی در ذخیره گاه عبارتند از :
1. كاروانسرای بهرام گور یا قصر بهرام
2. كاروانسرای عین الرشید
3. جاده سنگفرش به طول 12 كیلومتر
4. نهر سنگی مخصوص انتقال آب به كاروانسرا ها
5. كاروانسرای حوض
6. كاروانسرای پل دلاك
7. كاروانسرای قلعه سنگی محمد آباد كاج
8. كاروانسرای مرنجاب
9. كاروانسرای دیر
10. كاروانسرای كلاب
11. زیارتگاه بابا همت
12. برج سنگی چاه میل
13. آب انبارهای قدیمی هفت لول – قیلوله


عمده ترین فعالیتهای بازدید كنندگان را می توان در موارد ذیل خلاصه نمود :
دوچرخه سواری
پیاده روی
كوهنوردی
عكاسی
فیلم برداری
خورگشت
اردو زدن
مطالعه گیاهان و جانوران

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.