شتر كشان كاشانی ها هنوز هم در روز عید قربان میان مردم متداول است.چند روز پیش از عید قربان شتر را مانند عروس میآراستند و در محلههای شهر میگرداندند .
«با وجود روایات تاریخی كه در دست داریم، این رسم از دوره صفوی به این سو در كاشان به وجود آمده اما در برخی كتابهای دوره مغول نظیر تاریخ مباركه غازانی نیز اشاراتی به آن وجود دارد.»
«در این مراسم چند روز پیش از عید قربان شتر را مانند عروس میآراستند و در محلههای شهر میگرداندند و مردم بر حسب توانایی خود مبلغی را به گردانندگان مراسم میدادند. سپس شتر را با تشریفات خاصی در میدان محصلی نحر میكردند. گوشت شتر نحر شده بی رؤسای گروههای صنفی یا محلههای شهر تقسیم میشد.»
«پدیده شتركشان جزو مراسم تطهیر ادواری است و به تدابیری برمیگردد كه انسانها برای دور كردن بار گناهان و سبك كردن خود اندیشیده بودند.» تطهیر ادواری در ایران در اعیاد و نوروزها انجام میشد كه به نوعی با تجدید حیات طبیعت مرتبط بود. آیین شتركشان نیز در عید قربان یعنی دهم ذیالحجه انجام میشود كه به فاصله نزدیكی پس از آن سال جدید قمری آغاز میشود.»
«اجرای مراسم تطهیر سبب میشد كه انسانها خود را از گناه مبرا سازند. این آیین به دلیل سودرسانی معنوی به جامعه، از امری خاكی به امری قدسی تبدیل شده است، به همین دلیل از پشم، خون و گوشت شتر به عنوان تبرك استفاده میشود.»
«انسانها در گذشته به دو دنیای ارواح و زندگان معتقد بودند و چون در خاك زندگی میكردند، نمیتوانستند با ارواح تماس بگیرند. قربانی كردن یك جسم آنها را از دنیا ماده جدا و به نیروهای مافوق طبیعی نزدیك میكرد. بنابراین به جای انجام كاری عامالمنفعه، قربانی میكردند.»
«در گذشته چنین اعتقاداتی پارهای از زندگی مردم بود اما امروز تنها پوستهای از آن برای ما باقی مانده است. مانند تعزیهخوانی كه در گذشته نقش مهمی در هدایت و آموزش مردم داشت اما با دگرگون شدن جامعه به نمایش تبدیل شد و نقش اصلی خود را از دست داد. دلیل حضور پرشور در این مراسم نیز تنها به اعتقادات مردم برمیگردد.»
این استاد مردم شناس در این مراسم به ذكر خلاصهای از صورتها و مفاهیم مختلف آیین قربانی پرداخت و گفت: «قربانی صورتهای مختلفی دارد، صورت تخریبی كه در آن كشتن مرسوم است، صورت اهدایی كه در آن پیشكش كردن حیوان انسان یا شی بیجان مطرح است و صورت فدیه در جوامعی كه به ارواح یا الگان اعتقاد دارند.»
وی علاوه بر مفهوم «تطهیر» در قربانی، مفاهیم بلاگردانی از فرد و جامعه، حاجتخواهی و قربانی برای شكرگزاری را از دیگر مفاهیم مستقر در امر قربانی دانست.
نظرات بسته شده است.