ایران سرزمینی است پهناور، با آب و هوای گوناگون و طبیعتی پربار،كه هنوز گوشه و كنارههای آن ناشناخته باقی مانده است. جنوب شرقیترین ناحیه ایران، حد فاصل بین ایرانشهر و چابهار، در این منطقه درجه حرارت در فصل تابستان به 45 درجه سانتیگراد میرسد. باهوكلات، منطقهای كه طبیعت بكر و زیبای آن تقریبا ناشناخته باقی مانده است، اغلب بارندگیها به صورت مقطعی و سیل آساست. به همین سبب در سراسر رودخانهها باهوكلات، بركههایی ایجاد میشود كه بستر مناسبی، پر از زیستگونههای مختلف جانوری، از جمله پستانداران، دوزیستان و خزندگان میباشد. به سراغ یكی از جذابترین و مخوفترین جانوران این منطقه میرویم. كروكدیل پوزه كوتاه باتلاقهای با نام انگلیسی مگر (Mager) و نام علمی كروكدیلیوس پاستریس كه در اصطلاح بومیان منطقه گاندو نامیده میشود. گاندو كوروكدیلی است كه با جثهای متوسط و بزرگ، با پوزه پهن و كوتاه این جانور دارای قدرت سازش پذیری بسیار بالا بوده و دامنه وسیعی از بركههای آب شیرین رودخانههای سرباز، باجو و باهوكلات، از جمله زیستگاههای این جانور به شمار میرود. حداكثر طول آن به 4 متر میرسد كه نیمی از طول متعلق به دم این جانور میباشد. دم در قاعده بسیار تنومند و سترگ و درانتها فشرده و باریك است و این شكل خاص آنها را به شناگرانی ماهر و كارآمد تبدیل كرده است. مجموع دندانها به 66 تا 68 عدد بالغ میگردد، كه دو دندان تك پائین بزرگتر بوده و هنگام بسته شدن دهان از سوراخهای تك بالا بیرون میآید.
ساختمان دندانها به شكلی است كه در زیر هر دندان یك دندان كوچك دیگر قرار دارد و در صورت شكستن دندان بالایی جایگزین آن میشود. شكل ظاهری آروارهها به نحوی است كه جانور قادر به جویدن غذا نمیباشد و شكارهای كوچك را بلعیده و شكارهای بزرگ را تكه تكه میكند پاهای جلویی معمولا ضعیف و پاهای عقبی قدرتمند و در اصل برای حركت بر روی خشكی به كار گرفته میشود. پاها هنگام شنا در امتداد بدن جمع میشود و دخالت چندانی در شنا ندارد. چشم در این گونه عمودی و بیضوی شكل میباشد كه نوعی تطابق برای فعالیتهای شبانه جانور به حساب میآید. هنگام شنا پلك سوم كه همانند پردهای شفاف كه مانع از دید جانور نمیشود سطح چشم را در داخل آب میپوشاند و از آن حفاظت میكند. موقعیت و نحوه قرار گرفتن چشمها و همچنین سوراخهای بینی و گوشها روی سر طوری است كه حتی وقتی تمام بدن زیر آب قرار میگیرد كوروكدیل میتواند هر سه اعضای بویایی، شنوایی و بینایی را خارج از آب نگهدارد. بدون اینكه سایر بخشهای بدن قابل رویت باشد. نوع تغذیه گاندو، بستگی به منابع غذایی قابل دسترس دارد. غذا و شكار مورد نظر، همراه با رشد كوروكدیل تغییر میكند. انواع بزرگتر از تنوع غذایی بیشتری برخوردار هستند. با خنكتر شدن و تاریك شدن هوا این جانور از آب بیرون آمده و مشغول گشت و گذار در منطقه برای یافتن غذا میشود. راهپیمایی در بستر بركه یا رودخانه از رفتارهای روزمره این جانور درنده میباشد كه به نظر میرسد این امر فعالیتی در جهت یافتن غذا باشد. در منطقه باهوكلات شكار سگهای ولگرد و احشام اهالی و روستاییان اطراف بركه توسط گاندو بسیار معمول بوده و این امر مهمترین موردی است كه اهالی محل نسبت به آن معترض میباشند. در منطقه حفاظت شده گاندو به ندرت حملهای از سوی گاندو به روستاییان دیده شده است كه قابل اغماض میباشد. در كل وجود گاندو در بركهها تهدیدی برای اهالی و بومیان ساكن منطقه نمیباشد. بومیان منطقه به لحاظ اعتقادات خاصی كه دارند از آسیب رساندن به كروكدیلها خودداری میكنند.
ولی در عین حال از بركهها جهت آبیاری باغ و زمینهای كشاورزی استفاده میكنند،كه این امر موجب پایین آمدن آب بركهها و خشك شدن آنها و در نهایت، تخریب زیستگاهای گاندو میشود به ناچار این جانور، مجبور به ترك محل زیست خود و مهاجرت به منطقهای دیگر میشود. این جانور با استفاده از حس بویایی قوی خود میتواند مسیر بركه بعدی خود را از فاصلهای چند كیلومتری تشخیص دهد. در این میان برخی از آنان به ناچار به چاله آبهایی پناه میبرند كه بیرون آمدن از آن غیر ممكن است. حالت شناگری در روی آب حالتی است كه معمولا به چشم میخورد و جانور در حالی كه كل سطح بالای بدن آن تا انتهای دم در بیرون از آب است اقدام به شنا در روی آب در طول و عرض بركه یا رودخانه میكند. در ساعات نامناسب روز، خواه گرمای زیاد و یا باد وقت خنكی هوا گاندو معمولا در داخل آب بوده و بدین ترتیب از شرایط غیردلخواه رهایی مییابد. در همه گونهها، لقاح داخلی بوده و تخمگذار هستند و حس تولیدمثل از اواخر اسفندماه شروع شده و تا اواخر تیرماه ادامه مییابد. گاندو همانند بسیاری از خویشاوندان خود بسیار كند به نظر میرسد ولی هنگام شنا و شكار بسیار سریع و چالاك عمل میكن. كروكدیلها همگی گوشتخوار بوده و هر نوع جانداری را كه قادر باشد میخورند. آنها همچنین به پرندگان و پستانداران كه وارد زیستگاه آنها میشوند، عكسالعمل نشان میدهند.
گاندو در آخرین طبقهبندی صورت گرفته جز گونههای آسیبپذیر لحاظ گردیده است. عوامل تهدیدكننده جهانی این گونه، شكار بیش از حد و غیرقانونی و تخریب زیستگاهها میباشد. در این میان تخریب زیستگاه به دلیل خشكسالی مهمترین و تاثیرگذارترین عامل خطر انقراض محسوب میشود. این امر باعث سختتر شدن شرایط زندگی كوروكدیلها و از بین رفتن منابع غذایی و پناهگاهها شده است. اگر این بیتوجهی همچنان ادامه یابد، دیری نمیپاید كه در آیندهای نه چندان دور از گاندو جز نام آن باقی نماند.
نظرات بسته شده است.