مسير‌يابي در طبيعت

جمع‌آوری اطلاعات در مورد راه
بهتر است قبل از عزیمت، تا می‌توانید اطلاعات بیشتری در مورد راه جمع كنید. با جغرافیا و آب و هوا و حتی تاریخچه منطقه‌ای كه تیم عازم آن است آشنا شوید. مخصوصاً اگر تیم می‌خواهد مدتی در منطقه بماند. هر رشته كوه ویژگی‌های خاص خود را دارد كه روی مسیر‌یابی تاثیر می‌گذارد. كتاب‌های راهنمای كوهنوردی هم با گذشت زمان، قدیمی می‌شوند. سعی كنید آخرین چاپ آنها را تهیه كنید به آخرین اطلاعات پیش‌بینی وضع هوا و شرایط برفی توجه داشته باشید.
كوهنوردانی كه قبلاً در منطقه بوده‌اند، می‌توانند اطلاعات خوبی در مورد مسیر و مشكلات مسیر‌یابی بدهند. بررسی سایت‌های كوهنوردی هم بد نیست. در نقشه‌های مختلف نظیر نقشه‌های اداره خدمات جنگل‌ها، نقشه راه‌ها، نقشه هوایی، كروكی‌ها و یا نقشه‌های توپوگرافی منطقه، جزییات مفیدی را می‌توان یافت. مناطق صعود پر طرف‌دار ممكن است استراحتگاه‌هایی برای كوهنوردان داشته باشند كه حاوی اطلاعات منظمی در مورد منطقه هستند.
پاره‌ای از اطلاعات را می‌توان از افراد محلی گرفت. در آغاز فصل زمستان، خطر ریزش بهمن روی شیب‌ها زیاد است.
با مقامات و ادارات گوناگون در مورد راه‌ها و مسیرها، مخصوصاً در نقاط محدود و جهت قوانین عبور و شرایط كمپ زدن تماس بگیرید.

مشاهده راه‌های دسترسی
با چشم باز و با توجه، به طور دائم كوهستان را از نظر مسیرهای صعود بررسی كنید. یك چشم‌انداز كوهستان می‌تواند مجموعه‌ای مثل یال‌ها، صخره‌ها، برف چال‌ها و درجه شیب كوه را نشان دهد. همیشه سرنخ‌هایی برای راه‌ها جستجو كنید، مثل انتخاب یال‌هایی با درجه شیب پایین‌تر، به جای دیواره‌هایی كه دارای گسل، شكاف، سكو و یا تنوره‌هایی از میان خود به طرف بالا هستند. نقاط قابل صعود را جستجو كرده و سعی كنید آنها را به یكدیگر وصل نمایید.
اگر راه دسترسی در پای كوه است از چشم‌اندازهای مختلف آن را بررسی كنید.
گاهی حضور برف بیانگر شیبی با زاویه مناسب صعود است، چرا كه برف روی مسیرهایی با زوایه بالاتر از 50 درجه باقی نمی‌ماند. برف و بوته‌هایی كه روی صخره‌های دورتر قرار دارند. محل خوبی برای پیاده‌روی بین تاقچه‌های كوچك روی خود هستند. برفی كه گاهی در فاصله دور روی كوه به نظر می‌رسد ممكن است یخ باشد.

مواظب خطر باشید.
برف چال‌ها و یخچال‌ها را از نظر خطر ریزش بهمن و صخره‌ها را از نظر ریزش احتمالی سنگ بررسی كنید. از مسیرهایی با نقاط بهمنی و یا خطر ریزش سنگ، در ساعات سرد شب و یا صبح زود سریعاً بگذرید. از این مناطق به هنگام ریزش باران عبور نكنید.
اگر عبور از مسیر انتخابی مشكل است قبل از دیر شدن، راه‌های احتمالی دیگر را بررسی كنید.

در مورد بازگشت فكر كنید.
همیشه مسئله بازگشت را در نظر بگیرید. اگر بالا رفتن از جایی آسان است، لزوماً پایین آمدن آن آسان نخواهد بود. همچنین ممكن است پیدا كردن راه بازگشت نیز آسان نباشد. از جی پی اس و ارتفاع‌سنج استفاده كنید و در صورت نیاز، راه را علامت‌گذاری كنید. به این فكر كنید كه اگر هوا تاریك شد گروه كجا خواهد بود و آیا می‌شود در آن ساعت از چراغ پیشانی استفاده كرد. به نقاط كمپ اضطراری، منابع آب و عوامل دیگری كه بازگشت را راحت‌تر و مطمئن‌تر می‌سازد، فكر كنید.

راه رفتن
رسیدن به قله اغلب با راه رفتن است تا صعود فنی و مهارت در راه رفتن اهمیت دارد.
قبل از رسیدن به پاكوب، به پاها، باسن و كمر و شانه‌های خود تمرین كششی دهید. مقداری آب بنوشید. كوله‌پشتی و كفش‌ها را مناسب بدن خود سازید تا از بروز توقف‌های اجباری بعدی جلوگیری كنید.
از جیب‌های بیرونی كوله‌پشتی برای قرار دادن وسایلی كه مكرراً در طول روز استفاده خواهند شد مثل آب، بلوز، تنقلات، كلاه، دستكش، گتر، عینك آفتابی و چراغ پیشانی استفاده كنید. كلنگ و باتون‌های خود را در قسمت خارجی كوله‌پشتی قرار دهید تا برای عبور از نقاط دشوار در دسترس باشد.
در آغاز، آهسته حركت كنید تا بدن گرم شود و قبل از شروع به عرق كردن لباس‌های خود را كم كنید.
صعود از ارتفاعات را آهسته و با استیل انجام دهید و در شیب كم سرعت را بالا ببرید.

گام استراحت
سرعت آرام و یكنواخت، انسان را به قله می‌رساند. در مسیرهای شیب‌دار، روی برف و در ارتفاعات، گام استراحت، سرعت قدم‌ها را كنترل كرده و خستگی را كاهش می‌دهد. جای توقف‌های ممتد در مواقعی كه پاها و شش‌ها احتیاج به وقفه دارند، از این تكنیك استفاده كنید.
بدین منظور، هر گام را به یك لحظه كوتاه توقف كامل خاتمه دهید تا استراحتی به پای خود داده باشید. یك پای خود را برای قدم بعدی به جلو حركت دهید. صاف بایستید و در حالی كه به پای پشتی اجازه می‌دهید كه تمام وزن بدن را تحمل كند، نفس خود را بیرون دهید.
پای عقبی خود را بكشید و راست كنید تا توسط استخوان پا حمایت شوید، نه توسط ماهیچه‌ها، احساس كنید كه وزن شما روی استخوان‌ها و پا قرار گرفته است. اكنون كاملاً استراحت كرده و به ماهیچه‌های پای جلوی خود اجازه استراحت بدهید. مخصوصاً ماهیچه‌های ران، این لحظه آنی استراحت، هر چقدر هم كه كوتاه باشد باعث رفع خستگی ماهیچه‌ها می‌شود.
سپس یك نفس بگیرید و پای عقبی خود را برای گام بعدی به جلو بیاورید. و تمام اعمال را برای پای دیگر خود تكرار كنید.
تنفس خود را با حركات پا هماهنگ كنید با هر گام، یك بار تنفس كنید. نفس بگیرید و گام بردارید. در حینی كه در حال استراحت دادن به پای جلوی خود هستید و روی پای عقب قرار دارید، نفس را بیرون دهید. این شكل تكراری را در طول صعود حفظ كنید. تعداد تنفس در هر گام بستگی به سختی كار و درجه خستگی شما دارد.

استراحت‌ها
استراحت‌ها سرعت و آمادگی بیشتری به بدن می‌دهد. فقط هنگام خستگی توقف كنید. در غیر این صورت روحیه گروه را برای رسیدن به قله پایین می‌آورید.
در ساعات اولیه حركت كه بدن سر زنده و آماده است فاصله بین استراحت‌ها را هر 1 تا 5/1 ساعت انتخاب كنید. در حالت ایستاده و یا تكیه داده استراحت كنید و كوله خود را از روی دوش پایین بیاورید. نفس‌های عمیق بكشید و چیزی بخورید و بنوشید. همیشه بدن خود ر از نظر آب بی‌نیاز نگه دارید و در هر توقف آب بنوشید.
زمان‌های متفرق شدن گروه برای دستشویی را اعلام نمایید چرا كه ممكن است افرادی بر اثر خجالت كشیدن نیاز خود را عنوان نكنند و اولین توقف شما برای این كار باید آخرین نقطه دارای امكانات توالت باشد.
در طول یك روز راهپیمایی گروه می‌تواند بعد از هر دو ساعت یا بیشتر یك استراحت كامل بكند. نقاطی را برای استراحت انتخاب كنید كه امتیازاتی مانند دسترسی به آب، محل قرار دادن كوله‌پشتی‌ها و چشم‌انداز خوب دارند.

بازگشت
در حركت به طرف پایین، قدم‌ها بدون احساس خستگی سرعت می‌گیرند. در هنگام فرود، وزن بدن و كوله‌پشتی روی ران‌ها، زانو پاها فشار می‌آورد.
با چند روش از بروز صدماتی مثل تاول، صدمات زانو، زخم انگشتان پا، كبود شدن ناخن‌ها، سردرد و درد كوله‌پشتی جلوگیری نمایید:
قبل از حركت ناخن‌های خود را بگیرید. بند كفش‌ها را مخصوصاً در قسمت بالای كفش سفت كنید تا از حركت پا درون كفش و فشرده شدن انگشتان جلوگیری نمایید.
در هنگام وارد آمدن هر گونه شوكی به زانوها، آنان را خم كنید.
هر پا را خیلی سبك حركت دهید، طوری كه انگار تازه زخم داشته است.
از چوب‌های اسكی و یا باتون جهت تخفیف فشار روی زانوها و حفظ تعادل استفاده كنید.
سرعت گام‌های خود را كمتر از آن چیزی كنید كه نیروی جاذبه می‌خواهد.
در صورت نیاز از یك كلنگ جهت حفظ تعادل و ترمز كردن استفاده كنید. این وسیله روی چمنزارها روی شیب‌ها، جنگل‌ها و خزه‌ها بسیار مفید است.

تراورس
راه رفتن در عرض یك شیب (تراورس) باعث پیچ خوردن مچ پا، كج شدن باسن و از دست دادن تعادل می‌شود. اگر امكان دارد با تغییر مسیر حركت از تراورس كردن اجتناب كنید. اگر تراورس غیر قابل اجتناب است صخره‌ها، راه‌های عبور حیوانات و نقاط بدون پوشش گیاهی را انتخاب كنید تا از پیچ خوردن زانو جلوگیری نمایید. برای وارد آمدن فشار كمتر به مچ پا از حركات زیگزالی و مارپیچی استفاده كنید.

مسیر‌یابی
در انتخاب مسیر حال كه وسایل را در دست دارید و كلیه شرایط راجع به هوا و منطقه را می‌دانید ساده‌ترین راه را انتخاب كنید.
همیشه سعی كنید مسیر اصلی را پیدا كرده و روی آن باقی بمانید. زمانی كه علایم و نشانه‌ها از بین رفته‌اند متوجه پیچ راه نشدن امری عادی است. در یك مسیر واقع در جنگل پوشیده از برف سنگین تنه‌های اره شده درختان كه از برف بیرون آمده‌اند، ممكن است تنها علایم نشانگر موقعیت راه پا‌كوب باشند.

حركت با دیگران در یك گروه
اجرای برنامه با دیگران لذت بخش‌تر است:
 گام‌های خود را با سرعتی بردارید كه وقت كم نیاورید.
و طوری سرعت گروه را تنظیم كنید كه آهسته‌ترین فرد فاصله زیادی از گروه نداشته باشد و نفر آخر در هنگام استراحت بتواند خودش را به گروه برساند و از همان زمان استراحت را شروع كنید.
– كندترین فرد را در جلوی صف بگذارید.
– وسایل و ابزار گروهی را بین افراد با انرژی تقسیم كنید.
– از فرد جلویی خود سه تا پنج قدم فاصله بگیرید، به هر كوهنورد همچنین هر كلنگ كوهنوردی، مقداری فضای آزاد بدهید.
– همیشه با گروه حركت كنید. از دیگران فاصله زیادی نگیرید.
– زمانی كه شاخه درختی را می‌گیرید و می‌خواهید آن را رها نمایید به پشت سر خود نگاه كرده و فریاد بزنید: شاخه!
– زمانی كه توقف می‌كنید در كنار راه بایستید.
– جهت انجام هر كار ضروری اجازه بگیرید. در زمان ملاقات با گروه دیگری متواضع باشید. رسم بر این است كه گروهی كه در حال پایین رفتن است، می‌ایستد. در مسیرهای با شیب كم و یا زمانی كه گروه پایین‌رونده بزرگ است، گروه بالارونده می‌ایستد و به آنها راه می‌دهد. زمانی كه گروهی را با كوله‌پشتی ملاقات می‌كنید كنار راه بایستید و به آنها راه بدهید، از صحبت كردن بلند خودداری كنید و حركات اضافی انجام ندهید. كسانی كه با دوچرخه كوهستان هستند همیشه مراعات پیاده‌ها را بكنند.
– در مسیرهای طولانی و فرود، زمانی كه پیدا كردن مسیر شكل نیست، یك نقطه را برای جمع شدن انتخاب كنید. این كار باعث می‌شود هر كسی با سرعت خود راه برود و گروه در دسته‌های كوچك‌تر تقسیم شود. گروه را در نقاط تقاطع و یا محل رد شدن از رودخانه دوباره جمع كنید. افراد با تجربه را در جلو و پشت سر گروه قرار دهید.
– آدمی بشاش و آماده كمك باشید. كسی باشید كه انسان تمایل داشته باشد با او برنامه اجرا كند.
تا زمانی كه علایم از روی مسیر پاك نشده‌اند و تا موقعی كه مجبور به انتخاب جهت دیگری نشده‌اید از روی پا‌كوب خارج نشوید كسانی كه پا‌كوب اولی را درست می‌كنند، همیشه آسان‌ترین راه را انتخاب كرده‌اند شما هم مانند آنها عمل كنید.

مواجهه با حیوانات در طبیعت وحشی
حیات وحش محیط كوهستان افسونگر و اغلب جذاب است اما مشاهده پرندگان و حیوانات باید از دور باشد و نباید مزاحم آنها شد. در صورت مواجهه با حیواناتی در مسیر، خود را آهسته كنار بكشید به آنها فرصت بدهید تا بتوانند خود را دور كنند. سعی كنید از مسیرهای سرازیری‌شان عبور كنید زیرا آنها برای فرار، معمولاً جهت سربالایی را انتخاب می‌كنند. فضای زیادی را برای آنها باقی بگذارید زیرا مواجهه حیوان با انسان در یك محدوده كوچك، خطر حمله را به وجود می‌آورد.
در سرزمین خرس‌ها از قلمروی شخصی آنها فاصله بگیرید. سعی كنید از برخورد با آنها اجتناب كنید. اگر مجبور به عبور از محل حیوانات هستید سر و صدای زیادی راه بیاندازید تا نزدیك شدن خود را به آنها اعلام كنید. اگر گروه كوهنوردی ناگهان با خرس یا یوزپلنگی روبرو شد، بر نگردد و فرار نكند. فرار كردن از مقابل حیوانات باعث تحریك حس حمله برای طعمه خواهد شد. خرس‌ها دوندگان خوبی هستند. در این گونه مواقع، در جای خود بمانید، به حیوان نگاه كنید و در حالی كه كماكان به نگاه كردن ادامه می‌دهید آهسته حركت كرده و راه حیوان را باز كنید.

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.