منطقه باهو کلات

دهستان باهو کلات . در بخش دشتیاری ، در شهرستان چاه بهار، در جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان ، در منطقه قدیمی مُکران * و ناحیه بلوچستان واقع است . از شمال به شهرستان ایرانشهر (دهستانهای پیشین و راسک و فیروزآباد)، از مشرق به مرز ایران و پاکستان ، از جنوب به دهستان سَندِ میرثوبان و از مغرب به دهستان پُلان و دهستان تِلِنگ (شهرستان نیکشهر) محدود است . حدود 67 آبادی دارد. بلندیهای کم ارتفاعی با شیب ملایم از شمال به جنوب در آن امتداد دارد و به کرانه های پست ساحلی دریای عمان منتهی می شود. باهو کلات در منطقه ای بادخیز است و بادهای آن در تابستان ، اغلب از میانه تیرماه تا اواسط شهریور، از جنوب شرقی می وزد و گاهی همراه با طوفان است . بعدازظهرها نیز بادهایی از شمال غربی می وزد. هنگامی که باد نمی وزد، روزها نسیم دریا و شبها نسیم خشکی به دریا رطوبت هوا را تا حد طاقتفرسایی افزایش می دهد. میانگین رطوبت در زمستان بین 50 تا 70 و در بهار و تابستان بین 70 تا 87 درصد است . گاهی پاییز و زمستان مه صبحگاهی دارد.

زمینهای مزروعی حوضة آبریز باهو کلات برای زراعت و باغداری مناسب است . آب زراعی آن عمدتاً از رود و چاه تأمین می شود. زراعت آن بیشتر آبی با کشت خوشابی (زراعت در اراضی سیلزده ) است . گروهی از مردم به صید و قاچاق نیز می پردازند. در بیشتر آبادیهای آن زراعت و دامداری ، و در 42% آبادیهای آن باغداری رواج دارد. پوشش گیاهی آن غنی است و بیشتر منشأ حارّه ای دارد و خشکی پسند و گرمادوست است . گونه های کُنار، کَهور، چِشْ، تُوج ، پیر و مِکَر از جمله گونه های بارز منطقه است . در حاشیه رودها، گز، اَشوارَک و خرزهَره و در مسیلها نخل (داز) دیده می شود. این منطقه از لحاظ گونه های جانوری نیز بسیار غنی است و برخی از آنها بومی و منحصر به فرد است . تمساح پوزه کوتاه ایرانی ، خرس سیاه آسیایی ، سنجاب راه راه ، گربه کوهی ، چاخَلَقْ هندی از آن جمله اند. قوچ و میش ، کَلْ و بز، کفتار، کاراکال ، جِرد، نَمسْ هندی ، جَربیل ، کیسه دهان از دیگر گونه های آن به شمار می رود. از پرندگان منطقه می توان از دُراج ، جیرفتی ، بلدرچین ، انواع پرندگان آبزی نظیر سرسبز و خوتکا، باکلان ، پلیکان ، حواصیل هندی و پرندگان شکاری نام برد.

2) رودباهوکلات . موسمی و سیلابی است با جهت شمالی ـ جنوبی . از اراضی باهو کلات می گذرد و در نزدیکی بندر گَواتِر * به خور و سپس به خلیج گواتر می ریزد. این رود از سه شعبه اصلی تشکیل شده است : الف . رود سرباز، که پس از سرچشمه گرفتن از کوههای سرباز با جهت شمالی ـ جنوبی و آبیاری کردن اراضی دهستان پیشین به دهستان باهو کلات وارد، و در آنجا به نام باهو کلات خوانده می شود. در پیشین سدی بر روی آن احداث کرده اند ( رجوع کنید به پیشین * ). ب . رود کاجو، که از کوههای قصرقند سرچشمه می گیرد، ابتدا با جهت تقریباً شمالی ـ جنوبی ، سپس با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی جریان می یابد، و بازماندة آب آن ، از سمت مغرب در نزدیکیهای میربازار به رود باهو کلات می ریزد. ج . رود گَرگَروُ، که شاخه اصلی آن از کوههای قصرقند سرچشمه می گیرد، نخست با جهت شمالی ـ جنوبی وارد شهرستان چاه بهار می شود، سپس به سوی مشرق منحرف می شود، و نزدیک آبادی سانِدْک زَهی (حدود هفت کیلومتری جنوب آبادی کلان ) به رود باهو کلات می پیوندد.

مسیر رود باهو کلات تعدادی برکه دارد که محل زندگی تمساحهاست . بیشتر دهکده های باهو کلات در مسیر رود باهو کلات قرار دارد. پیرامون خور باهو (محل اتصال رود باهو کلات به خلیج گواتر) جنگلی و پوشیده از درختان حَرا است و از زیستگاههای مناسب برای پرندگان آبزی به شمار می آید. حدود 64% راههای مواصلاتی دهستان خاکی ، 22% مال رو و تنها 14% آن دارای زیرسازی است .

در 1355 ش ، طبق قانون تقسیمات کشوری ، دهستان باهو کلات با دهستانهای نِگور (نِکور) وتِلِنْگ در بخش دشتیاری قرار داشت . تا آن هنگام دهستان سَنْد میرثوبان با بنادر گواتر و پَسا بندر جزو قسمتهای جنوبی دهستان باهو کلات شمرده می شد. ظاهراً در گذشته محدوده ناحیه باهو کلات وسیعتر بود و گواتر و پسا بندر و قسمتی از کرانه های دریای عمان را نیز شامل می شد. در 1282، باهو ] بلوک [ 200 ، 1 خانوار جمعیت داشت و اهالی دشت ] دشتیاری [ و کوچه (؟) و باهو عموماً در کَوار، که از چوب خرما می بندند، سکنی دارند (قاینی ، ص 174، 192؛ اعتمادالسلطنه ، ج 1، ص 450ـ451). در 1320 ش ، به نوشته علی رزم آرا، قصبه حاکم نشین باهو کلات هزار تن جمعیت داشت (ص 57). در 1329 ش ، دهستان باهو کلات دارای هفده ده بود و گواتر و پسا بندر از آبادیهای آن شمرده می شد (ایران . وزارت کشور. اداره کل آمار و ثبت احوال ، ج 2، ص 494).

3) ده باهو کلات (باهو). مرکز دهستان باهو کلات (جمعیت طبق سرشماری 1365 ش ، حدود 715 تن )، در حدود 102 کیلومتری شمال شرقی بندر چاه بهار در سمت چپ رود باهو کلات واقع است . میانگین دمای سالانه آن 26 درجه سانتیگراد و گرمترین دمای سالانه آن حدود 48 درجه است . بادهای موسمی از اقیانوس هند دارد. میزان بارش در باهو کلات متغیر است ، چنانکه در طی ده سال از 2 تا 70 میلیمتر بوده است . بارش در بهار اغلب به صورت رگبار و در تابستان ملایم است . برف در آنجا بندرت می بارد. لنگرگاه گواتر که در مدخل خلیج گواتر و در حدود 61 کیلومتری جنوب باهو کلات قرار دارد، سابقاً پیش بندر باهو کلات شمرده می شد. این ده آب لوله کشی و مسجد دارد.

پیشینه . از گذشتة باهو کلات اطلاعی در دست نیست . کلات در بلوچستان به معنای مزرعه و باهو نام آبادی است . از حوادث تاریخی منطقه ، گذشتن اسکندر مقدونی (حک : 323ـ326 ق م ) از آنجاست . به نوشتة گابریل (ص 29) اسکندر پس از گذر از دریا وارد بلوچستان شد و در بندر گوادر به ساحل رسید. ظاهراً به لحاظ نیاز به آب برای سی تا چهل هزار سپاه خود ناگزیر از رود ] باهو کلات [ بالا رفت و از سمت شرقی رود گِه (ایرانشهر)، به گِدْروزی (جیرفت ) رسید.

در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید تا از آخرین مطالب با خبر شوید.
هر زمان که بخواهید، می‌توانید عضویت‌تان را لغو کنید.

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.