موقعیت جغرافیایی- سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان با ۱۷۹۵۵۷۹ كیلومتر مربع مساحت، پس از استان خراسان بزرگترین استانكشور است و شهرستانهای آن عبارتند از: ایرانشهر، چابهار، خاش، زابل، زاهدان، سراوان و نیك شهر. شهرزاهدان مركز استان است. این استان از دو ناحیه سیستان و بلوچستان تشكیل شده است و در سمت شرق باكشورهای پاكستان و افغانستان مرز مشترك دارد. در قسمت جنوب با دریای عمان و از قسمت شمال و شمالغرب با استان خراسان و در قسمت غرب با استان كرمان و استان هرمزگان همجوار است.
این استان در سال 1375، حدود 722579نفر جمعیّت داشته است كه از این تعداد 12/46 درصد در نقاطشهری و 75/52 درصد در نقاطروستایی سكونت داشته و بقیه غیرساكن بودهاند.
استان سیستان و بلوچستان از نظر موقعیت طبیعی در اواخر دوران سوم زمینشناسی در اثر جنبشهایكوهزایی از دریا جدا شده و از آن پس ابتدا با رسوبات آهكی از نوع دریایی و سپس از رسوباتی با مواد نسبتاًدرشت و نرم روی هم انباشته شده است. قسمت جنوبی استان كه به مكران معروف است، یكی از مناطق درحال فرونشستن تدریجی است و علّت آن نیز ضخامت زیاد رسوبات رس ماسهای دوران سوم است. ارتفاعاتاستان به دوران دوم و سوم زمینشناسی تعلّق دارد و سنگهای آن اغلب آهكی و گچی است.
بعضی از كوههایاین استان (مانند: آتشفشان تفتان) به اواخر دوران سوم و اوایل دوران چهارم تعلّق دارد. ارتفاعات سیستان وبلوچستان جزو رشته كوههای مركزی ایران و شامل ناهمواریهای شرق چاله لوت و ارتفاعات دیواره شرقی وجنوبی چاله جازموریان است. پهنای كوهستانها از شمال به جنوب افزایش مییابد و در فاصله ایرانشهر -كوهك به بیشترین حد خود میرسد. این ناهمواریها شامل دو قسمت كوههای سیستان و كوههای بلوچستاناست.
آب و هوا – سیستان و بلوچستان
منطقه سیستان و بلوچستان با توجه به موقعیت جغرافیایی، از یك طرف تحت تأثیر جریانهای جویمتعدد و از طرفی دیگر تحت تأثیر فشار زیاد عرضهای متوسط قرار دارد كه مهّمترین پدیده مشهود اقلیمی آنگرماست. پدیده قابل توجه در وضعیت هواشناسی این منطقه، بادهای شدید موسمی، طوفان شن، رگبارهایسیلآسا، رطوبت زیاد و مه صبحگاهی است. این استان دارای تابستانهای گرم، طولانی و زمستانهای كوتاهاست. سردترین شهر استان، زاهدان و گرمترین شهر آن ایرانشهر است. نواحی ساحلی دریای عمان به علّترطوبت ناشی از مجاورت با دریا، آب و هوای گرم و رطوبت نسبتاً بیشتری دارد.
استان سیستان و بلوچستان یكی از خشكترین استانهای كشور محسوب میشود. میزان بارندگی از شرقبه غرب استان افزایش مییابد و در نواحی ساحلی استان میزان رطوبت نسبی بسیار بالاست. استان سیستان وبلوچستان از جهات مختلف در معرض بادهای موسمی و فصلی است كه اهم این جریانات بادی عبارتند از :
باد120 روزه سیستان (لوار)، باد قوس، باد هفتم (گاوكش)، باد نم بی یا باد جنوب، باد هوشاك، بادهای مرطوب وموسمی اقیانوس هند، باد شمال یا گوریچ و باد غربی یا گرد.
تاریخ و فرهنگ – سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان به لحاظ خصوصیات طبیعی و پیشینه اسكان، از دو منطقه كاملاًمتمایز سیستان و بلوچستان تشكیل شده است. سیستان امروزی قسمت شمال استان است. مورخین بنایسیستان را به گرشاسب یكی از نوادگان كیومرث نسبت دادهاند. ناحیه مذكور به دلیل موقعیت خاص استراتژیكیو جغرافیایی در تمام دوران تاریخی از اهمیّت به سزایی برخوردار بوده است. كتیبههای بیستون و تخت جمشیدسیستان را یكی از ممالك شرقی داریوش ذكر كردهاند. نام سیستان از "سكا" كه یكی از اقوام آریایی بود، گرفتهشده است. "سكاها" در حدود سال 128 پیش از میلاد سیستان را به تصرف خود در آوردهاند. در عصر ساسانیانتا قرن اوّل اسلام ولایت سیستان موقعیت ممتازی به دست آورده بود.
در زمان اردشیر بابكان، سیستان جزو متعلقات دولت ساسانی به شمار میآمد و در سال 23 هجری قمری،اعراب مسلمان به این سرزمین دست یافتند و سرانجام در زمان معاویه مردم این خطه به اطاعت كامل اعراب درآمدند. اولین فرمانروای معروف این سرزمین "یعقوب لیث صفاری " بود. سیستان تا چند قرن تحت سلطه امرایصفاری باقی ماند. صفاریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان هر یك مدّتی این سرزمین را تحت سلطه خودداشتهاند. در زمان مغولان، خرابیهای زیادی در سیستان بوجود آمد.
در سال 914 هجری قمری، شاه اسماعیل صفوی سیستان را تصرف نمود و در زمان حكومت نادرشاه،اختلافهای داخلی سبب خرابیهای زیادی در این سرزمین شد. قدیمترین نام بلوچستان "مكا" است و به مرورمكران تبدیل شده است. مكران به قسمت جنوبی بلوچستان گفته میشود. كلمه بلوچستان نیز از زمانی به اینسرزمین اطلاق شد كه بلوچها در آن سكونت اختیار كردند.
طبق آثار بدست آمده از تپههای بلوچستان، تاریخ این سرزمین به 3000 سال پیش از میلاد میرسد. در زمانخلافت خلیفه دوم، این سرزمین به وسیله اعراب فتح و یكی از سرداران عرب به حكومت آن منصوب شد. درسال 304 هجری قمری، بلوچستان به وسیله دیلمان فتح شد. سلجوقیان، بلوچستان را اشغال نمودند وبلوچستان تابع كرمان شد. بعد از حكومت نادر، بلوچستان اسماً جزو ایران بود و حكومت محلی مستقلینداشت. در زمان محمّد شاه قاجار ناحیه ایرانشهر به تصرف وی درآمد، پس از آن رفته رفته تمامی نواحیساحلی بلوچستان زیر سلطه حكومت مركزی قرار گرفت.
مجموعه اقوام ساكن در استان سیستان و بلوچستان همراه با سنن و شیوههای خاص زندگی، به تنهایی یكیاز جاذبههای بی نظیر و چشمگیر منطقه است. دو ایل مهّم «براهویی و بلوچ» در منطقه سیستان و بلوچستانزندگی میكنند. نحوه معیشت و زیست، الگوهای سكونت، سنتها و آداب و رسوم و سرانجام ایل راهها ازجمله جاذبههای فرهنگی و دیدنی این شیوه زندگی است. گروهی از دانشمندان و سخنسرایان به ایالت سیستانمنسوباند كه به آنان سنجری و سگزی گویند. شعرای به نام سیستان عبارتند از: «ابوالحسن علی بن جولوغ فرخیگزی»، «ابوالفرج سجزی»، «قاضی احمد» و «ابوسعید سگزی». در دوران طلایی سیستان مشاهیری از آنبرخاستهاند كه عبارتند از: فرخی سیستانی، یعقوب لیث و رستم.
منابع طبیعی
وسعت استان و تنوع آب و هوایی ،موجب بروز تنوع در پوشش گیاهی و غنای منابع طبیعی تجدید شونده گردیده است. حدود 55 درصد از کل مساحت استان معادل 000/250/10 هکتار را مراتع در برگرفته است که 300 هزار هکتار مراتع خوب، 750 هزار هکتار مراتع متوسط و 2/9 میلیون هکتار مراتع فقیر و خیلی فقیر میباشد. وجود تالاب هامون و امکان تولید علوفه نی و بونی در سطح 000/150 هکتار با تولید متوسط حداقل 6 تن در هکتار علوفه خشک (در مواقع غیر خشکسالی) از سرمایههای مهم منطقه به شمار میرود. در استان بیش از 1200 گونه گیاهی که حدود 70 گونه آن دارای ارزش دارویی و صنعتی میباشد شناخته شده است. از جمله میتوان گونههای کهور، کنار، بنه، بادام، جش و گز روغن را نام برد. مساحت جنگلهای استان که عمدتاً نیمه متراکم و کم تراکم هستند قریب به یک میلیون هکتار میباشد. همچنین حدود 3/6 میلیون هکتار را بیابان و شنزار در بر گرفته است.
نظرات بسته شده است.