در این مرحله راه حلی كه در درجه اول به ذهن اكثر افراد می رسد پیشنهاد مبارزه بیولوژیك یا ایجاد پوشش گیاهی در كویر است در حالی كه بسیاری از كویرهای ایران به دلیل شوری بیش از حد پذیرای ایجاد پوشش گیاهی نمی باشد. بهر حال كویر هایی كه در اعماق فلات ایران وجود دارند چنانچه بدور از اراضی زراعتی و محل های مسكونی باشند ضرورت فوری برای مبارزه آنها لازم نمی باشد و به جای آن می توان به احیاء اراضی بیابانی كه دارای امكانات بالقوه بالاتری می باشد، پرداخت و در نقاطی كه كویر خطراتی برای اراضی زراعتی و محل های مسكونی مجاور دارد بایستی تا حد امكان نسبت به جلوگیری از پیشروی آنها اقدام شود.
برای جلوگیری از پیشروی كویر بایستی نخست عواملی كه باعث این كار می شوند شناسایی و در جهت رفع و یا اصلاح آنها اقدامات لازم را انجام دادكه در زیر به چند نمونه اشاره می شود.
1- گفتیم كه یكی از موارد پیشروی كویر برداشت بی رویه از آبهای زیرزمینی حاشیه كویر است و در حال حاضر نظارت و كنترل این كار به عهده سازمان های آب منطقه ای می باشد و منابع طبیعی نمی تواند در این مشكل دخل و تصرفی داشته باشد، ولی می تواند در جهت رفع این مشكل قدمهای موثر دیگری بردارد بدین منظور می توان با استفاده از فنون آبخیزداری نسبت به تغذیة آبخانه ها اقدام نمود یعنی قبل از رسیدن سیلابها به كویر نسبت به پخش و نفوذ آنها در مناطق دشت سر و یا محلهای مناسب دیگر كه خطر شوری وجود نداشته باشد اقداماتی انجام داد البته از نظر شناخت تشكیلات زمین شناسی بایستی مطالعات لازم انجام شود با این كار هم از توسعه كویر جلوگیری شده و هم كمكی در جهت انباشت آب سفره های زیرزمینی خواهد شد.
2ـ برای جلوگیری از گسترش كویر كه بوسیله حركت آبهای زیر زمینی و روی زمینی شور به اطراف صورت می گیرد می توان از استعدادهای بالقوه خود كویر استفاده نمود. معمولاً حد خارجی كویرها را ناهمواری كوچكی مانند ابرو در بر گرفته است که اصطلاحا ناهمواری ابرویی یا عینکی نامیده می شود. این ناهمواری در اثر تجمع مواد رسوبی كه اغلب رسی می باشند ایجاد می گردد و ناهمواری معمولاً بوسیله پوشش گیاهی از گیاهان شور پسند پوشیده شده است. البته رشد گیاهان بستگی به میزان نمك موجود در خاك دارد. بنابراین اگر در كفه نمكی كویر بعلت شوری زیاد امكان استقرار پوشش گیاهی نمی باشد ولی وجود سفره آب زیرزمینی شور نزدیك به سطح زمین كه در اطراف بسیاری از كویرها وجود دارد باعث می شود كه قشر خاكی اطراف كویر علیرغم بارندگی كم و تبخیر زیاد از رطوبت قابل توجهی برخوردار باشد. وجود چنین سفره آب شوری یك خوش شانسی طبیعی برای كویرها محسوب می شود زیرا می توان از این آب تحت الارضی كم عمق شور در ایجاد پوشش گیاهی كویری و شوره پسند بهره جست و كویر را مهار و كنترل كرد كویر به همان اندازه كه در گسترش و تجاوز به حیات سركش است به همان اندازه در مقابل اراده انسان تسلیم است.
تسلیم كویر در برابر كویر زدایی را می توان عمدتاً بدلیل استعدادهای بالقوه کویر دانست و این یك موقعیت مناسب برای كویر است . نگارنده خود از نزدیك پوشش درختچه ای سرسبز حاشیه كویر نمك بجستان را مشاهده نموده است كه حتی در بین بوته ها پودر سفید نمكی كاملاً نمایان است. به این ترتیب با الهام از طبیعت می توان ایجاد پوشش گیاهی شوره پسند كویری را در نوارهای خاص به انجام رساند. وجود این گیاهان كویری بر روی نوارهای رسی حاشیه باتلاق نمك باعث پایین نگه داشتن آب تحت الارضی سطحی گشته و طبعاً از عوارض نامساعد كویر نظیر افزایش شوری جلوگیری میكند و یكی از عوامل كاهش سطح كویرها، نتیجه همین تبخیر و تعرق گیاهان در آن منطقه می باشد.
به این ترتیب پوشش گیاهی حاشیه كویر در مهار و كنترل كویر نقش بسیار تعیین كننده ای دارد زیرا اغراق نیست اگر بگوئیم اوج پیشروی كویر در همین نوار از خاك های معمولاً سنگین و حاوی آب شور كم عمق اتفاق می افتد، چون در این نوارها نمك از طریق آب زیرزمینی سطحی و طوفانهای شدید و انتشار از سطح خاك، اطراف خود را آلوده ساخته و براحتی مزارع و دشتهای اطراف خود را آسیب میرساند.
نظرات بسته شده است.