باستان شناسان، ظرفى سفالى متعلق به ۴۰۰۰ سال پیش كه نقش اسطوره گیل گمش، قدیمى ترین اسطوره جهان كه در بین النهرین در غربى ترین نقطه ایران شكل گرفته است، را در محوطه باستانى اسپیدز در سیستان و بلوچستان و در شرقى ترین نقطه كشور كشف كردند.تا پایان كاوش ها در محوطه اسپیدزباستان شناسان موفق به كشف بیش از ۹۰۰۰ قطعه سفال كامل و شكسته شدند.
گیل گمش روى یكى از اشیا یافت شده از این محوطه نقش شده است. مطالعات روى این ظروف سفالى همچنان ادامه دارد. باستان شناس و سرپرست هیات كاوش در محوطه پیش از تاریخ «اسپیدز» گفت: «به نظر مى رسد نقش «گیل گمش» روى این ظرف سفالى بدوى تر از طرح گیل گمشى است كه در تمدن بین النهرین یافت شده است.» این ادعا هنوز در حد یك نظریه مطرح شده و مطالعات روى این نقش همچنان ادامه دارد. وی گفت: «ما تحقیقات خود را در ابعاد گسترده اى روى این شى باستانى آغاز كرده ایم تا بتوانیم فاصله زمانى این دو نقش همین نقش اصلى بین النهرین و نقش پهلوان اسپیدز را كشف و شناسایى كنیم.» به گفته این كارشناس روى این سفال آجرى رنگ، نقش پهلوان گیل گمش دیده مى شود كه با یك دست بزى را بالا برده و قدرت نمایى مى كند. اندام ورزیده او همانند گیل گمش تمدن بین النهرین است. در گیل گمش بین النهرین، پهلوان را مى بینیم كه با یك دست یك شیر را به هوا بلند كرده است. نكته جالب توجه این جاست كه بینى گیل گمش اسپیدزكاملاً عقابى و اغراق شده طراحى شده است.
همین تفاوت انجام تحقیقات مفصل را ضرورى مى كند. شواهد نشان مى دهد كه فرم طراحى پهلوان اسپیدژى بدوى تر و ابتدایى تر از گیل گمش یافت شده در بین النهرین است. آرایش موهاى مجعد پهلوان بین النهرین در این نقش دیده نمى شود و همه چیز از نقش بز تا شیر و سایر ویژگى ها بسیار ساده تر از نوع طراحى در نقش بین النهرین به نظر مى رسد. تلاش براى یافتن نقوش دیگر درباره این پهلوان اسپیدزادامه دارد. كاوشگران اسطوره حماسى «گیل گمش» كه پادشاهى انسان و نیمه خدا بوده است را قدیمى ترین اسطوره بشرى مى دانند. این اسطوره در تمدن باستان بین النهرین شكل گرفته و تاكنون محققان، اسطوره اى از گیل گمش قدیمى تر نیافته اند. گورستان باستانى اسپیدز كه یكى از شاهكارهاى بشرى در هزاره دوم و سوم قبل از میلاد محسوب مى شود، در نزدیكی شهر بزمان قرار گرفته است.
این محوطه با تمدن باستانى «جیرفت» در یك دوره بوده و شواهد باستان شناسى نشان مى دهد كه این محوطه با تمدن جیرفت ارتباط مستقیم داشته و تجارت و مراودات فرهنگى بین این دو منطقه كاملاً جریان داشته است. گیل گمش داستان حماسى پادشاه اوروك است كه به دلیل اعمال ویژه اش، تا به امروز براى جهانیان باقى مانده است. او پادشاه بزرگ و قدرتمندى بود كه آسایش را براى مردمانش فراهم كرد. دور شهر دیوار عظیمى كشید تا از گزند در امان باشد اما او همه چیز را از آن خود مى دانست. براى همین همه دختران در شب عروسى باید به نزد او فرستاده مى شدند تا او كام گیرد. او موجودى نیمه انسان و نیمه ایزد بود. قدرتمندترین و زورمندترین مرد. تا این كه یك روز ایزد آسمان ناله هاى مردمان را شنید كه از خودسرى هاى او به ستوه آمده بودند.
او به ایزد بانوى پیكرساز و خردمند گله برد. ایزدان به فكر چاره افتادند. به این نتیجه رسیدند كه براى او رقیبى قدرتمند بیافرینند. ایزد بانوى پیكرساز او را از خاك رس آفرید. او انكیدو است. از دل طبیعت برخاسته است و هیچ چیز از روابط جوامع شهرى نمى داند. لذات انسانى را نمى شناسد و با حیوانات در جنگل انبوه زندگى مى كند.
نظرات بسته شده است.