راسته : Carnivara
خانواده : Felidae
جنس و گونه : Panthera Pardus
اندازهها
ارتفاع تا شانهها: 50 تا 60 سانتیمتر
طول: 100 تا 130 سانتیمتر از سر تا انتهای دم
وزن: 65 تا 80 كیلوگرم
تولیدمثل
بلوغ جنسی: 2 تا 3 سالگی
جفتگیری: تمام اوقات سال در استوا، در بهار در سایر نقاط
دوره بارداری: 90 تا 112 روز
تعداد تولد: 2 تا 3 توله، گاهی تا 6
شیوه زندگی
عادت: انفرادی و منزوی
رژیم غذایی: حیوانات و پرندگان بزرگ و كوچك
طول عمر: 12 سال در وحش، 20 سال در اسارت
گونههای خویشاوند
جاگوار آمریكایی جنوبی، Panthra onca خویشاوند نزدیك او علایم بسیار مشابهی دارد ولی از پلنگ بزرگتر و تنومندتر است.
گستره زیست پلنگ
پراكندگی: در سراسر بخش بزرگتر آفریقا و بیشتر آسیا از خاورمیانه تا شوروی سابق، كره، چین، هند، مالزی و ایران
حفاظت: تعداد آن به شدت تقلیل یافته است. تا حد زیادی در آسیای صغیر، منچوری، ایران و مناطق مسكونی از بین رفته است. تجارت بینالملل پوست در حال همكاری در زمینه قانونمند كردن تجارت پوست پلنگ میباشد.
استتار زیركانه پلنگ
علایم دارای كنتراست زیاد پلنگ، خطوط كلی بدن او را تجزیه كرده و به آن كمك میكنند در محیط اطراف محو شود خواه در حال استراحت روی یك درخت باشد (سمت راست) یا در علفهای بلند پنهان شده باشد (زیر). از استتار عالی و حركت آرام خود برای نزدیكتر شدن به طعمه بدون نمایان شدن استفاده میكند پیش از آن كه ناگهان به حیوان شگفتزنده حمله برد.
پنگ هر چند غالباً در نواحی جنگلی یافت میشود، میتواند در زیستگاههای متنوعی زندگی كند از نیمه بیابانی گرفته تا حدود بالای گیاهان زیر خط برف، رنگ پوشش خالدار آن از زرد بسیار كم رنگ تا سیاه متغیر است.
زیستگاهها
به جز یك زمان كوتاه در جفتگیری و هنگام پرورش توله، توسط مادران، پلنگ یك زندگی انفرادی معمولاً در یك قلمرو تعیین شده دارد. اگر بسیاری از پلنگها در یك منطقه پرسه میزدند و شكار میكردند، قطعاً موجب مشكلاتی از قبیل شكار بیرویه یا فراری دادن طعمه میشد.
پلنگ قلمرو خود را مانند سایر اعضا خانواده گربهسانان با ادرار علامتگذاری میكند. همچنین درختان خاصی را با پنجه علامت میگذارد. اندازه قلمرو پلنگ از فصلی به فصل دیگر و نیز با توجه به زیستگاه تغییر میكند.
در مناطق غنی از نظر طعمه، قلمروها كوچكتر از مناطق فقیرتر است. قلمروی نرها معمولاً از قلمروی ماده بزرگترند و اغلب با یك یا چند زیستگاهها همپوشانی دارد هر چند این زیستگاهها مربوط به نرها نمیباشد.
تولیدمثل
پلنگها شش یا هفت روز وقتی ماده در موسم تولیدمثل قرار دارد، گرد هم میآیند. نر با بوی قوی ادراری كه ماده در این زمان روی درختها میپاشد، به سوی او كشیده میشود. پس از جفتگیری، نر با ترك ماده برای به دنیا آوردن تولهها و مراقبت از آنها به تنهایی به قلمروش باز میگردد.
زایمان در یك لایه به دقت مخفی شده پس از یك دوره كوتاه بارداری سه ماهه روی میدهد. بارداری طولانیتر توانایی شكار ماده را محدود میكند و مانع كشتن طعمههای كافی توسط او برای ادامه حیات او و تولههای در حال رشدش میشود. این یعنی تولهها كوچك و بیدفاع میشوند و وزنشان فقط 430 تا 570 گرم میشود.
ممكن است تا شش توله وجود داشته باشند ولی معمولاً یك یا دو توله زنده میمانند. چشمهای آبی روشن از خصوصیت همه تولهها از همه گونههای گربههاست كه پس از نه روز باز میشوند. در این مرحله، خالها به قدری به هم نزدیكاند كه پوست توله ظاهر خاكستری پیوسته دارند.
تولهها عموماً با مادرشان به مدت دو سال زندگی میكنند. وقتی آنها خیلی كوچك هستند، مادر آنها را چند روز برای دور ماندن از دید شیرها، كفتارها یا حتی پلنگهای نر به مخفیگاه جدیدی میبرد.
در زمانی كه آنها با مادرشان زندگی میكنند، شكار كردن و دفاع از خود را از طریق بازی و سپس با همراهی در زمان شكار میآموزند.
غذا و شكار
معمولاً در موقع سحر یا غروب پلنگ از یك تركیب پنهانكار و حیلهگری برای گرفتن طعمه استفاده میكند. بعضی اوقات، بدون سر و صدا در كمین، شاید در شاخه درخت آماده پریدن مینشیند ولی اغلب قربانیان خود را با آرامش و حیلهگری مرگباری تعقیب میكند.
پلنگ با فرو كردن دندانهایش در گلوی طعمه یا با یك گاز هدفدار از پشت سر، او را میكشد.
اغلب طعمه كشته شده ممكن است به سنگینی خود او باشد را به بالای درخت میبرد و آن را روی شاخهها جای میدهد. در این جا شكار دور از دسترس لاشهخوارانی مانند كفتارها و شغالها حفظ میشود.
پس از یك وعده غذایی، پلنگ معمولاً برای نوشیدن آب به كنار یك گودال میرود.
پلنگ طیف وسیعی از حیوانات متفاوت را در رژیم غذایی خود دارد از بوزینه، گراز افریقایی و انتلوپهای متوسط تا پستانداران و پرندگان كوچك.
پلنگهای تنها، گاهی برای انواع خاص غذا، طعمههای ویژهای را میپسندند.
امكان دارد كه این به دلیل انسان خوارشدن بعضی از آنها باشد كه وقتی یك بار گوشت انسان را چشیدهاند، به آن علاقمند شده باشند. با این حال پلنگهای آدمخوار كاملاً نادرند.
رابطه پلنگ و انسان
پلنگ كه به خاطر زیباییاش توسط انسانها تحسین میشود، به خاطر پوستش سالها شكار میشده است. دهه 1960، شكار پلنگ به بالاترین حد رسید و تقریباً 000/500 پلنگ در آفریقا كشته شدند.
امروزه، پلنگ یك گونه حفاظت شده است ولی هنوز هم توسط چوپانان، گلهداران و شكارچیان غیر قانونی شكار میشود.
هر چند نبود غذا پلنگ را به كشتن دامهای اهلی وا میدارد، ولی این عمل به نظر كشاورزان به عنوان عملی مفید تلقی میشود؛ زیرا جمعیت حیواناتی مانند بوزینه و خوكها كه باعث خرابی محصول میشوند را كنترل میكند.
در مكانهایی كه پلنگ نابود شده است علفخواران موجب آسیب رساندن به محصول شدهاند.
آیا میدانستید كه
– پلنگ دوست دارد در روز آب بیاشامد ولی در موقع شكار خوب به آب كمتری نیاز دارد.
– پلنگ یكی از اولویتهای خود را خوردن سگها قرار داده است – بسیاری از آنها از ایوان خانه گرفته شدهاند.
– پلنگها غریزه لانهیابی پیشرفتهای دارند؛ گروهی كه در حومه نایروبی پرسه میزدند، جمعآوری شده و در پارك ملی Tsavo، 320 كیلومتر دورتر رها شدند در چند هفته راه خود را به نایروبی پیدا كردند.
– حواس تیز استثنایی و توانایی ناشناخته باقی ماندن در حداقل پوشش، همانند یك دامنه صخرهای یافتن آن را حتی از شیر و ببر نیز سختتر میكند.
– پلنگهای سیاه زمانی به عنوان گونه جداگانهای قلمداد میشدند ولی اكنون پلنگهای واقعی شناخته میشوند. هر چند سیاهاند خالهای آنها كماكان كمی قابل رویت هستند و بعضی اوقات در میان تولههای پلنگ معمولی دیده میشوند.
– گستره شنوایی پلنگ دو برابر از انسان است و در نور ملایم، بیناییاش شش برابر بیشتر و بهتر است.
نظرات بسته شده است.