غار دربند، مهدیشهر

نام انگلیسی:  Darband Cave    نام فارسی :  غار دربند

غار دربند مهدیشهر با 140 میلیون سال عمر دومین غار آهكی بزرگ در ایران است. هرچند از سالهای گذشته این غار برای كوهنوردی و غار نوردی مورد استفاده قرار می گرفت اما كارشناسان معتقدند با ایجاد امكانات رفاهی و تفریحی در كنار آن، این غار در آینده‌ای نزدیك به یكی از قطبهای گردشگری ایران تبدیل خواهد شد.
غار دربند در فاصله بیست كیلومتری شمال سمنان و دو كیلومتری شمال غربی شهر مهدیشهر و در قسمت میانی رشته كوههای البرز قرار گرفته و دهانه غار در كمركش كوه زیبا و برافراشته‌ای در دره سرسبز دربند جای گشوه است.
در گذشته مدخل ورودی غار بسیار باریك و صعب العبور بوده اما در سال جاری با یك سلسله عملیات توسط شهرداری مهدیشهر حفاری مدخل ورودی اصلاح شده و با اجرای سیستم تامین روشنایی دسترسی به غار و تماشای مناظر شگفت‌انگیز و اسرارآمیز آن آسان‌تر شده است.
این غار برای نخستین بار در سال 1325 توسط هیئت كوهنوردی ایران مورد بررسی و كاوش قرار گرفت و در سال 1327 یك گروه 4 نفری از كوهنوردان به قصد كشف غار به داخل آن عزیمت كرده و موفق به كشف آن شدند.
قدیمی‌ترین آثار كشف شده كه نشان از استفاده از غار دارد به قرن پنجم هجری باز می گردد و مستندترین آن سكه طلایی است كه اگرچه قسمتی از آن شكسته اما خط كوفی آن نشان دهنده آن است كه مربوط به اواخر دوره سلجوقی و اوایل حمله مغول است و كاسه‌های لعابی مازندران و سفال‌های ظریف‌كار گرگان از صنایع قرن 6-5 هجری قدیمی‌ترین آثاری است كه از غار به دست آمده است.
همچنین در تاریخ ثبت است كه در حكمرانی اسپهبدان طبری در دوره سلجوقیان و جنگ‌های آنان با اسماعیلیه غار مورد استفاده قرار گرفته است و از آن به عنوان پناهگاه بهره گرفته‌اند.
در پشت مدخل ورودی غار تخت بزرگی قرار دارد كه عرض آن 2/11 متر و طولش 8/17 متر است و مبین سكونت عمده جمعیت در غار است.
اساس گزارش ارائه شده توسط شهرداری مهدیشهر غار دربند مهدیشهر با 140 میلیون سال قدمت برآمده از چین خوردگیهای دوران تریاس از دوره مزوزوئیك است كه در دوران ژوراسیك بالا آمده است. غار كاملا آهكی و شكل گرفته از رسوبات آهكی بوده و به مرور زمان حاصل شده است و احتمالا باید دومین غار آهكی كشور پس از علیصدر همدان باشد. مدخل غار شگفت‌انگیز دربند به عرض 75/2 متر، ارتفاع آن 3 متر و طول 24 متر است. پس از عبور از دهانه غار به تالاری بیضی شكل به طول بیش از 95 متر می‌رسیم كه عریض‌ترین قسمت آن بیش از 36 متر به ارتفاع 27 متر با حالتی ساده و بدون پیچ و خم است.
كف غار سنگلاخ، دارای پستی و بلندی‌های زیاد است كه در اثر رطوبت هوا، گل و لای اكثر نقاط آن را پوشانده و با وجود این كه هنوز انتهای غار پیدا نشده و عموما طول آن را چندین كیلومتر تخمین می‌زنند، احتمال این كه تمام غار اینگونه باشد زیاد است.
در سمت راست غار و نزدیك یك ستون بزرگ حوضچه آب صاف و كوچكی است كه سراسر سال آب در آن وجود دارد. هرچند در نتیجه آزمایشات انجام شده غیر شرب بودن آب محرز شده است و مقدار زیادی املاح دارد و كف آن انباشته از گل و لای است اما وجود این حوضچه و آب در این غار زیبایی آن را دوچندان كرده است. هوای غار نسبتا خنك بوده و در قسمت انتهایی غار كه تاكنون كشف شده 15 درجه سانتیگراد برودت داشته و به طور متوسط 10 درجه اختلاف حرارت باهوای بیرون دارد.
این غار از یك تالار بزرگ به طور تقریبی 100 متر و عرض 40 متر و ارتفاع 30 متر تشكیل شده است.
بعد از گذشتن از یك دالان باریك با سقفی كوتاه به طول 26/10 متر محوطه بزرگ و وسیع بیضی شكل به طور تقریبی 90 متر و عرض 35 الی 40 متر وجود دارد. ارتفاع غار تقریبا 30 متر است. ستون آهكی با نظم و آرامش خاص با دیواره‌ای مواج یادآور شمع‌های بزرگ در حال سوختن است كه در تمام گوشه و كنار غار پراكنده است.
ستون‌های بزرگ استلاگتیت و استلاگمیت و دیواره‌های آهكی و گل كلمی و خرده سنگ‌های آهكی با اشكال مدور و منظم فراوان در طرح‌های مختلف كوچك و بزرگ هر بیننده را متحیر و ساعت‌ها غرق در تماشا و تفكر می‌كند.
قطر ستون‌های آهكی استلاگمیتی متفاوت است. بعضی از آنها به 3 متر می‌رسد و ارتفاع آن نیز متغیر است. بلندترین به 15 متر می‌رسد. در بخش انتهای غار، حوضچه‌ای است با 12 متر وسعت كه عمق زیادی ندارد.