منطقه حفاظت شده البرز مركزی ، تهران

نام انگلیسی :  Central Alborz protected area     نام فارسی :  منطقه حفاظت شده البرز مرکزی

این منطقه درمجاورت و شمال تهران بزرگ بین استانهای مازندران و تهران و در محدوده شهرستانهای تهران ,شمیرانات كرج ,چالوس ,نوشهر ونور و بین E5100 تا E5136 طول شرقی و N3544 تا N3635 عرض شمالی واقع شده است. مساحت آن 410790 هكتار می باشد.

تاریخچه

منطقه البرز مركزی بدلیل وضیعت طبیعی خود و نزدیكی به مراكز حكومتی همواره مورد توجه حاكمان وقت بوده كه بنا شدن قصرها ، تفرجگاهها ، مكانهای استراحتی و شكارگاههای غنی در این ناحیه از مشخصه های آن است . این منطقه در سال 1346 هجری ، برابر مصوبه قانونی شورایعالی شكاربانی و نظارت بر صید در حدود 398853 هكتارآن بعنوان منطقه حفاظت شده درآمده است. درحال حاضر نیز قسمت جنوبی منطقه در حدود  یك سوم ازكل مساحت آنرا شامل ، كه معادل 110000 هكتار بوده و تحت مدیریت اداره كل حفاظت محیط زیست استان تهران است.
ازنظر تقسیم بندی رویشگاهی ، قسمت جنوبی البرز مرکزی دراستان تهران جزء ناحیه ایرانی- تورانی محسوب شده كه یکی ازذخیرهگاههای ژنتیکی ایران نیز می باشد . تنوع اقلیمی و شرایط خاص اکولوژیک و توپوگرافی منطقه البرز جنوبی شرایط زیست مساعدی را برای زندگی انواع وحوش در این گستره فراهم آورده است .

پوشش گیاهی و حیات وحش جانوری

شناسایی بیش از 950 گونه گیاهی متعلق به حدود 57 خانواده از گیاهان اصلی این منطقه اكولوژیكی كه تعداد كثیری از آنها اختصاصاً در البرز یافت می شوند، نمایانگر پوشش گیاهی بسیار غنی و متنوع منطقه و بالاترین گستره پراكندگی در این عرصه می  باشد كه از قوی ترین فلورهای گیاهی در بین مناطق تحت حفاظت به شمار می آید و یكی از ذخیره گاههای ژنتیكی ایران بوده و ارزش بالایی برای حفاظت دارد، البته غنای گیاهی موجود زاییده وضعیت خاص توپوگرافی و اقلیمی منطقه است و پوشش در ارتفاعات بالای 3200 متر از سطح دریا مناسبتر و از تنوع ژنتیكی خاص برخوردار است.

از لحاظ حیات وحش جانوری به علت تنوع اقلیمی و شرایط خاص اكولوژیك و توپوگرافی منطقه البرز جنوبی شرایط زیست  مساعدی برای زندگی انواع وحوش در این گستره فراهم گردیده است. برای معرفی تنوع جانوری این منطقه می توان از 155 گونه پرنده از 40 خانواده و 25 گونه پستاندار نام برد. خزندگان و دوزیستان نیز در این منطقه از تنوع بالایی برخوردارند و وجود خزندگان و دوزیستان به علت رابطه اكولوژیكی كه با جوندگان كوچك دارند، از عوامل اصلی كنترل جمعیت جوندگان در این منطقه محسوب می گردند.

امكانات آموزشی، پژوهشی

منطقه البرز مركزی كه یكی از بهترین الگوهای زیست محیطی است، بخش قابل توجهی از فون و فلور كشور را در خود جای داده است. بخشهایی از این منطقه حفاظت شده تاكنون مورد بررسی كارشناسان و محققان قرار نگرفته است و از دیدگاه تحقیقاتی مكانی بكر به نظر می رسد كه می تواند بستر مطالعاتی مناسب برای بررسی جامع علاقه مندان محیط زیست باشد. مطالعات اكولوژیك و عملیات اجرایی در خصوص بررسی ماهیهای منطقه و تجزیه شیمیایی آب و پلانكتون ها و باكتریهای دریاچه از جمله موضوعات مورد علاقه دانش پژوهان می باشد كه با احداث ایستگاه تحقیقاتی و آزمایشگاهی محیط زیست تسهیلات لازم برای انجام امور پژوهشی فراهم شده كه با یك برنامه ریزی صحیح و منسجم دستیابی به اهداف مورد نظر در زمینه های مختلف آموزشی و تحقیقاتی در منطقه آسانتر تحقق می یابد.

مشكلات منطقه حفاظت شده البرز

مناطق حفاظت شده به عنوان یك منبع ژنتیك و اندوختگاه علمی، آموزشی و پژوهشی برای نسل  حاضر و آینده محسوب می شوند بررسیهای انجام شده با فاصله بیست سال در منطقه البرز جنوبی، گویای روند تخریبی منطقه بوده و در یك ارزیابی كلی تفاوت فاحشی را بین جمعیت های حیات وحش و پوشش گیاهی نشان می دهد. رودخانه های كرج و ولایت رود در محدوده حفاظت شده قرار دارند و به دلیل موقعیت خاص تفرجگاهی خود بیش از سایر نواحی مورد تجاوز و تخریب قرار گرفته اند و علیرغم تلاشهای انجام شده این روند تخریبی همچنان ادامه دارد، به طوری  كه تقریباً تمامی واحدهای مسكونی، خدماتی و پذیرایی اطراف آنها فاقد سیستم تصفیه بوده، تمام مواد اضافی و غیر مصرفی و حتی فاضلاب به طور مستقیم و غیرمستقیم به رودخانه های مجاور سرریز و یا در آن تخلیه می شود. ساخت و سازهای بی رویه و افزایش اماكن و فعالیتهای واحدهای نظامی و ارگانهای مختلف موجبات تشدید آلودگی و تخریب منطقه را فراهم نموده است.