کلیسای سورپ سرگیس، خوی
کلیسای خوی (سورپ سوکیس) در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۷ با شمارهٔ ثبت ۸۲۲ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
كلیسای سورپ سرگیس در قسمت شمال غربی شهرستان خوی و در محله قدیمی امامزاده واقع شده است. با توجه به تحقیقاتی كه به عمل آمده زمان ساختمان كلیسا را میتوان به دورههای متفاوت یعنی قرون چهارم و نهم میلادی نسبت میدهند كه در تاریخ زندگانی سرگیس مقدس نیز 378 میلادی قید گردیده است .
شكل خارجی كلیسا مكعب مستطیل و پلان آن بصورت مستطیل بطول و عرض 32 در 18 و ارتفاع 6 متر می باشد . در داخل كلیسا شش عدد ستون سنگی با پلانهای صلیبی وجود دارد.در انتهای ضلع شرقی محراب كلیسا كه دو اتاق كوچك در طرفین آن قرار دارد واقع شده است . پلان كلیسا تحت تاثیر پلانهای معابد ایرانی بوده و دارای دو ورودی از سمت جنوب و غرب می باشد. چهار زوج روزنه كوچك در ضلع جنوب و شمال ، سه روزنه در شرق و یك روزنه در ضلع غربی كلیسا تعبیه شده است. تقریباً دو پنجم دیوارهای بنا سنگ چین و بخش فوقانی آن آجرچینی میباشد. سنگها از نوع
سنگ آهك تیره رنگ بوده كه به صورت مكعب مستطیل تراشیده شدهاند و به صورت رگه چینی با دقت روی هم قرار داده شدهاند. طبق اسناد تاریخی كلیسا در دوره صفویه تعمیر كلی شده است . محراب كلیسا كه اخیراً بازسازی گردیده دارای طاق و قوسهای سنگی و نقاشیهای رنگ روغن بر روی گچ می باشد .
كلیسای مخروبه قدیمی، بقایای كلیسا كندی، كلیسای محله كهنه و كلیسای دیزه ( ارمنی ) از دیگر كلیساهای تاریخی شهرستان خوی میباشد كه در بین آنها قدیمیترین كلیسا ( كلیسا كندی ) مربوط به دوران پیش از تاریخ است كه البته تنها آثاری از وجود چنین كلیسایی بچشم میخورد و اكثر قسمتهای بنا در اثر گذشت زمان و عوامل طبیعی ریزش كرده است .

