کتاب احیا الملوک

نوشته ملک شاه حسین بن ملک غیاث الدین محمدبن ملک محمد سیستانی از منابع یگانه رخدادهای تاریخی سیستان ونیمه شرقی فلات ایران روزگار حاکمیت صفویان بویزه شاه عباس اول(989-1038)است.

اصل این کتاب درسال 1272 توسط کنت دوگوبینو ازایران خارج می شود وهم اینک با شماره(2779.Or)درموزه لندن نگهداری می شود.دکتر منوچهر سنوده از اساتید مسلم تاریخ ایران این اثر ارجمند رااز روی نسخه عکسی تصحیح نموده است.استاد گران مایه وبزرگ تاریخ ایران دکتر منوچهر ستوده درمقدمه خویش برکتاب احیاالملوک سیستان را اینگونه معرفی می نماید: سرزمینی که تاریخ ان دراین کتاب به نظر خوانندگان می رسد ،سرزمینی است که هزاران سال مهد ابادانی ونعمت وتوانایی وقدرت بوده است.اینجا یازدهمین جائی است که اهورامزدا ،آن را به بهترین وضعی بیافرید وپادشاه آنجا را از فر ایزدی برخوردار کرد.زرتشت-پیامبر ایران-دراینجا به گشتاسب پسر لهراسب پناه برد ودین بهی او ازاینجا سراسر ایران زمین را فرا گرفت.رودهیرمند زندگی بخش،با شکوه تمام دراین خاک جریان دارد وهامون مقدس دراینجا واز کوهی که سراز این دریا براورده است،موعود نجات دهنده ایرانیان روزی برپا خواهد خواست.این خاک زادگاه ومحل پرورش رستم دستان است وشاهد جنگهائی چون جنگ اذربانو وآذرگشسب-دختران رستم-با بهمن بوده است...اینجا مهد داستانهای ملی ایران ومیدان جنگهای پهلوانان ورادمردان ایرانی است.کدام ایرانی است که شاهنامه را بخواندوبه دلیران وازاد مردان این سرزمین ننازد..

ریشه معتقدات دینی پدران ما وشاخ وبرگ افکار واندیشه های خودماازآب هیرمند سیراب شده است.همبستگی ما با این قسمت از خاک ایران بیش از آنست که بتوان دراین مقدمه به شرح ان پرداخت.احیاالملوک درسه فصل،یک مقدمه ویک خاتمه چهره بسته است.مقدمه بیان حال اهل دانش وراویان حدیث،اهل تفسیرو زهاد وعباد سیستان است. فصل نخست دربیان بنای سیستان وبزرگان ان تاظهوراسلام وفصل دوم از برامدن اسلام وظهمور دولت یعقوب لیث صفاری تا روزگار ملک قطب الدین محمد ثالث وفصل سوم به شرح رویدادها از زمان ملک قطب الدین تا سال هزارو بسیت وهفت هجری را دربرمی گیرد ودرخاتمه نیز بازدیدها و گردشهای مولف بیان گردیده است.

برای مطالعه بیشتر ر-ک به:

احیا الملوک.ملک شاه حسین بن ملک غیاث الدین محمدبن شاه محمود سیستانی. به اهتمام دکتر منوچهر ستوده.بنگاه ترجمه ونشر کتاب.تهران.1344