بیابانهای استان قم از جنبه خاکشناسی

تشریح خاكهای منطقه:

خاكهای منطقه مورد مطالعه در دو واحد فیزیوگرافی به شرح ذیل مشخص شده و تقسیم بندی می شوند.

– مخروط افكنه های آبرفتی و واریزه ای Alluvio- Collvial lans

– دشتهای آبرفتی دامنه ای و رودخانه ای Piedmont and river Alluvial plains

مخروط افكنه های آبرفتی و واریزه ای:

این واحد دارای چهار خاك به شرح ذیل است:

الف- خاك خور آباد:

در طبقه بندی جزو خاكهای Sandy skeletal, mixed, Hyperthermic, Typic Torriothents است. خاكی است كم عمق به رنگ قهوه ای تا قهوه ای تیره (10 YR3.5/3) با بافت خیلی سبك Loamy sand و بدون ساختمان و به صورت تك دانه ای (Al) بر روی طبقه محدود كننده ای با بیش از 75 درصد سنگریزه(c) قرار گرفته است. تشریح پروفیل خاك مذكور كه در یك كیلومتری غرب روستای لنگرود قرار گرفته است به شرح ذیل است.

A1: 20-0 سانتی متری

رنگ خاك در حالت خشك قهوه ای كمرنگ 10YR 6/3 و در حالت مرطوب قهوه ای تا قهوه ای تیره 10YR3.5/3 با بافت خیلی سبك Loamy sand همراه با 40 درصد سنگریزه و بدون ساختمان و به صورت تك دانه ای است. پایداری ذرات خاك در حالت خشك سست و اسیدیته آن 1/8 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع 89/0 میلی موس بر سانتی متر است. حدفاصل این افق با افق زیرین مشخص (Abrupt) است.

C1 : 20-40 سانتیمتری

دارای 70 درصد سنگریزه و بافت خیلی سبك Loamy sand ( با توجه به این میزان سنگریزه بافت خاك gravel loamy sand می باشد) است. اسیدیته آن 1/8 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع 61/0 میلی موس بر سانتیمتر است.

حد فاصل این افق با افق زیرین تدریجی Gl ad ual

C2 : +40 سانتیمتری

با بیش از 75 درصد سنگریزه و سنگ

– حدود تغییرات:

عمق خاك بین 40-20 سانتیمتر و میزان سنگریزه سطحی از 50 تا 80 درصد تغییر متغیر می باشد.

– مشخصات ظاهری:

پستی و بلندی: دارای كمی پستی و بلندی و فرسایش آبی با شیب 5-2 درصد است.

سنگریزه: حدود 80-50 درصد سنگریزه در خاك سطحی و بیش از 75 درد در خاك زیرین است.

زهكش طبیعی: دارای زهكش طبیعی خیلی مناسب است.

گیاهان بومی: گون، خار زرد

استفاده از اراضی: بایر

مواد اولیه تشكیل دهنده: مواد آبرفتی

شوری و قلیائیت: عموماً بدون شوری و قلیائیت می باشد.

در طبقه بندی اراضی برای آبیاری جزو اراضی درجه 4 محسوب می گردد.

ب- خاك لنگرود:

در طبقه بندی جزو خاكهای Fine loamy, Carbonatic, Hyperthermic, Typic calciorthids می باشد. خاكی است خیلی عمیق برنگ قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3.5/4) با بافت سبك Sandy loam و ساختمان فشرده ( افق AP ) بر روی افق برنگ قهوه ای مایل به زرد تیره(10YR 3/4) با بافت سنگین Clay loam و ساختمان فشرده همراه با مقدار نسبتاً زیاد پودر آهك (افق Cca) بر روی افقی برنگ قهوه ای مایل بزرد تیره (10YR 3.5/4) با بافت سبك Sandy loam و ساختمان فشرده (c) قرار گرفته است.

پروفیل شاهد آن در یك كیلومتری شمال روستای لنگرود قرار گرفته و دارای مشخصات زیر است.

افق Ap- 0-12 سانتی متری

رنگ خاك در حالت خشك قهوه ای مایل به زرد روشن (10YR 6/4) و در حالت مرطوب قهوه ای مایل بزرد تیره 10 YR 3.5/4 و بافت سبك Loamy sand همراه با ده درصد سنگریزه و ساختمان فشرده كه پایداری ذرات خاك در حالت خشك كمی سخت است. اسیدیته آن 8 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 42/1 میلی موس بر سانتیمتر است. حد فاصل این افق و افق زیرین مشخص clear است.

افق c1: 12-32 سانتیمتری

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره 10 YR 4/3 و بافت سبك Sandy loam و ساختمان فشرده كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسیدیته آن 4/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 8/4 میلی موس بر سانتیمتر می باشد. حد فاصل این افق و افق زیرین تدریجی Gradual است.

افق C2Ca 90-32 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3.5/4) و بافت متوسط Loam و ساختمان فشرده همراه با مقدار نسبتاً زیاد پودر آهك كه پایداری خاك در حالت مرطوب سخت است. اسیدیته آن 6/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 4-6 میلی موس بر سانتیمتر می باشد. حد فاصل این افق و افق زیر مشخص clear است.

C3Ca 5/1-90 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10 YR 3/4) و بافت سنگین Clay loam و ساختمان فشرده همراه با مقدار نسبتاً زیاد پودر اهك كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب سخت است. اسیدیته آن 6/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 16 میلی موس بر سانتیمتر است و حد فاصل این افق و افق زیرین تدریجی Gradual است.

C4 135-115 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3.5/4) و بافت متوسط Loam با ساختمان فشرده كه پایداری خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسیدیته آن 7/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 12 میلی موس بر سانتیمتر می باشد. حد فاصل این افق و افق زیر مشخص clear است.

C5 165-135 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3.5/4)و بافت سبكSandy loam و ساختمان فشرده كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب خیلی شكننده است. اسیدیته آن 7/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 1/10 میلی موس بر سانتیمتر می باشد.

حدود تغییرات:

– بافت خاك سطحی از سبك Sandy loam تا متوسط Loam متغیر است.

مشخصات ظاهری:

– پستی و بلندی: عموماً بدون پستی و بلندی و یا كمی فرسایش آبی و شیب ملایم 2-0 درصد است.

سنگریزه: حدود 15 درصد سنگریزه در سطح زمین و خاك سطحی موجود است.

زهكش طبیعی: زهكش طبیعی اراضی مناسب است.

گیاهان بومی: اسپند- كهكورك- گون

استفاده از اراضی: آیش و درختكاری

مواد اولیه تشكیل دهنده: مواد آبرفتی

شوری و قلیائیت: با كمی شوری و بدون قلیائیت می باشد.

این خاك دارای یك واحد مجزا به شرح ذیل است:

خاك لنگرود با بافت سبك، شیب ملایم (2-0 درصد) كمی سنگریزه و شوری كه در طبقه بندی اراضی برای آبیاری جزء اراضی درجه دو محسوب می شود.

نتایج تشریح پروفیل در صفحه بعد عنوان شده است.

ج- خاك امامزاده حسن:

در طبقه بندی جزء خاكهای Fine loamy.Mixed, calcareous, Hyperthemic, Typic Torriorthems می باشد. خاكی است خیلی عمیق به رنگ قهواه ای تیره ( 10YR 3.5/4) با بافت سبك Sandy loam و ساختمان فشرده همراه با كمی سنگریزه ( افق AP) برنگ قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 4/4) با بافت سنگین Sandy clay loam و ساختمان فشرده با كمی رشته های گچ (افقC) كه بر روی افقی به رنگ قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3/4) با بافت شنی Sandy تا خیلی سبك Loamy sand و ساختمان تك دانه ای فشرده (C) قرار گرفته است.پروفیل شاهد آن در 5/2 كیلومتری شمال شرقی روستای لنگرود قرار گرفته و دارای مشخصات ذیل است.

افق Ap 20-0 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای تا قهوه ای تیره (10YR 3.5/3) با بافت سبك Sandy loam همراه با 15 درصد سنگریزه و ساختمان فشرده كه پایداری ذرات آن در حالت خشك نرم است. اسیدیته آن 6/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 1/3 میلی موس بر سانتیمتر است. حد فاصل این افق و افق زیرین مشخص clear است.

افق C1 50-20 سانتی متری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3.5/4) و بافت سبك Sandy loam و ساختمان فشرده با كمی رشته های گچ كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسیدیته آن 9/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 1/3 میلی موس بر سانتیمتر میباشد. حد فاصل این افق و افق زیری مشخص Abrupt است.

افق C2: 115-50 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 4/4) و بافت سنگینSandy clay loam و ساختمان فشرده با كمی رشته های گچ كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب شفت است. اسیدیته آن 8/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 1/4 میلی موس بر سانتیمتر است. حد فاصل این افق و افق زیری كاملاً مشخص Abrupt است.

افق C3 : 130-110 سانتیمتری

به صورت تك دانه ای با بافت شنی Sandy كه اسیدیته آن 8/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 5/2 میلی موس بر سانتیمتر است.

افق C4 : 160-130 سانتیمتری:

رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه ای مایل به زرد تیره (10YR 3/4) و بافت خیلی سبك Loamy Sand و ساختمان فشرده كه پایداری ذرات خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسیدیته آن 6/7 و قابلیت هدایت الكتریكی عصاره اشباع خاك 6/5 میلی موس بر سانتی متر است.

حدود تغییرات:

بافت خاك سطحی از Sandy loam تا Sandy clay loam تغییر می كند در بعضی قسمتها خاك زیری محتوی 40-15 درصد سنگریزه است.

مشخصات ظاهری:

زهكش طبیعی اراضی مناسب، گیاهان بومی شامل كهورك- خارشتر و آفتاب پرست است. در حال حاضر اراضی به صورت آیش گندم و جو، جالیز و درختكاری می باشد. مواد اولیه تشكیل دهنده مواد آبرفتی است.

این خاك شامل سه واحد مجزا به شرح ذیل است:

1- خاك امامزاده حسن با بافت سطحی سبك، شیب 2-0 درصد، كمی سنگریزه و شوری كه در طبقه بندی برای آبیاری جزء اراضی درجه دو محسوب می شود.

2- خاك امامزاده حسن با بافت سطحی سبك، شیب 2-0 درصد، سنگریزه نسبتاً زیاد، كمی شوری كه در طبقه بندی اراضی برای آبیاری جزو اراضی درجه دو محسوب می شود.

3- خاك امامزاده حسن با بافت سنگین، شیب 2-0 درصد، سنگریزه نسبتاً زیاد و كمی شوری و پستی و بلندی كه در طبقه بندی اراضی برای آبیاری جزو اراضی درجه دو محسوب می شود.