باغ ظهیرالدوله، تهران
این بــاغ در بخشی از اراضی امـامـزاده قاســم قـرار گـرفتـه كه روزگـاری از زمره ییـلاقات دلانگیـز شمیـران به شـمار میرفت. بـاغ در انتهـای یكی از خـیابـانهـای فرعی منشعب از خیـابان دربنـد با درختان تنومند و قدكشــیده قرار دارد كه تا حدودی سیـمای ســنتی و طبیــعی خود را حـفظ كــرده است. باغ ظهیرالدوله با مساحتی قریب به 4300 مترمربع از دوسوی شمال و شرق به خیابان ظهیرالدوله و شهید الفت محدود است.
نـام بـاغ بـرگـرفـتـه از نام علیخان ظهیرالدوله رجل بانفوذ، مشروطهخواه و عارفمسلك قرن 13 ه.ق است كه اصل و نسب وی بـه طایفه دولو از طوایف بزرگ قاجار تعلق داشته است. ظهیرالدوله چندی با حفظ سمت وزارت تشریفات ناصرالدین شاه به حكومت مازندران منصوب شد. ولی پس از مدت كوتاهی حكومت همدان به وی اعطا شد، پس از آن به تناوب، چندی حاكم گیلان، مازندران، كرمانشاهان و شمیران بود. وی در گیرودار انقلاب مشروطیت در صف مشروطهخواهان قرار گرفت.
بارزترین خصیصهی ظهیرالدوله كه تا حدودی او را از دیگر رجال قاجار متمایز میسازد، گرایشهای صوفیانه او است. وی از مریدان صفی علیشاه از اقطاب بانفوذ سلسله نعمت اللهی بود و هنگامی كه در سال 1316 ه.ق. صفی علیشاه درگذشت وی بر مسند استاد نشست.
در گســتره بــاغ ظهیــرالدوله چهرههای شـاخص فرهنــگی، سیاسی و اجتماعی كثیری مدفون شدهاند كه حضــورشان اهـمیت ویــژهای به این باغ تاریخی داده است. چنــد تن از مشهورترین چهـــرههای نــامآور عبــارتنــد از:
ملكالشعرای بهار شاعر و سخنور معاصر، رشید یاسمی ادیب و استاد تاریخ، ایرج میرزا شاعر بزرگ معاصر، رهی معیری غزلسرای متأخر، فروغ فرخزاد شاعر معاصر، دكتر محمدحسین لقمان ادهم پایهگذار دانشكدهی طب، حسین مسرور چكامهسرای شهیر، منوچهر مهران موسس و مدیر ورزشگاه و مجله نیرو و راستی، توفیق جهانبخت قهرمان جهانی كشتی و نیز سیاستمداران و روزنامهنگاران برجستهای همچون دكتر حسین فاطمی، محمد مسعود، امیر حشمت نـیساری، سرتیپ حیدرقلی پسیان، كلنل كاظم سیاح، سرتیپ سیفالله شهاب، سرلشگر محمود انصاری و… و نیز استادان موسیقی نظیر ابوالحسن صبا، روحاله خالقی، درویشخان، حسین تهرانی، حبیب سماعی، حسین صبا، داریوش رفیعی، قمرالملوك وزیری و مرتضی محجوبی.
به استناد سنگنبشتههای موجود میتوان عمری حدود 90 سال برای باغ ظهیرالدوله متصور شد. اما به اعتبار ارزشها و یادگارهای فرهنگی و تاریخی نهفته در آن، یكی از مهمترین گورستانهای تاریخی ایران محسوب میشود.


