بنابراین حفظ گرمای بدن و جلوگیری از نفوذ سرما به داخل بدن از اصول حفظ و نگهداری سلامت بدن است. سرمنشأ بسیاری از بیماریهای كوهستان نظیر ادمریوی، ذاتالریه، هایپوترمی و… سرما است. در این مقاله انجام بعضی از كارها برای حفظ گرمای بدن و بعضی از كارها برای جلوگیری از نفوذ سرما به داخل بدن در موقعیتهای مختلف توصیه میشود. از آنجایی كه فصل زمستان نماد اصلی سرماست بیشتر توجه ما به این فصل بوده و نمونههایی ارایه شده نیز مربوط به این فصل میباشد هرچند كه سرمای شدید بعضی از مناطق در فصول دیگر هم وجود داشته و به زمستان ختم نمیشود.
1- هنگام حركت و صعود
گرم بودن بدن مهمتر از گرم شدن در مقابل آتش است. بنابراین زمانی كه احساس میكنید بدن شما سرد میشود لباس مناسب بر پوشش قبلی اضافه كنید و لباسی بپوشید كه گرمای بدن شما را حفظ كند و سرمای محیط خارج نیز به بدن شما نفوذ نكند. گرمای بدن از قسمت یقه لباسها و گردن به مقدار زیادی خارج میشود پس با بستن زیب لباسها گرما را درداخل آنها حفظ كرده و از خارج شدن گرما و ورود هوای سرد به داخل لباسها و در نهایت بدن جلوگیری نمایید. پارچههای نخی و كتانی بخار آب بدن را فورا جذب میكنند و زمانی كه این نوع لباسها دراثر فعالیت كوهنورد خیس میشوند با كمی وزش باد عمل تبخیر در آنها انجام میگیرد و مقداری گرما را از محیط خود كه بدن انسان است میگیرند بنابراین بدن احساس از دست دادن گرما یا احساس سرما میكند. مدتی طول میكشد تا لباسهای نخی و مرطوب خشك شوند و به همان میزان نیز بدن به مدت طولانی گرمای خود را از دست میدهد. بنابراین سعی كنید هنگام حركت، بدن بیش از حد معمول گرم نشود تا عرق كند زیرا پس از ایستادن لباسهای خیس از عرق در اثر عمل تبخیر گرمای بدن را میگیرند و سبب سرد شدن بدن تا حد از كار افتادن و انقباض موقت عضلهها نیز میشوند. اگر هنگام حركت احساس گرما میكنید دكمه لباس یا زیپ لباس خود را باز كنید تا قبل از گرم شدن بیش از حد و عرق كردن بدن گرمای اضافی داخل لباس خارج شود و شما احساس راحتی كنید.
بیشترین گرمای بدن از منطقه سربرهنه خارج میشود پس برای جلوگیری از این عمل گذاشتن كلاه توصیه میشود واگر كلاهی باشد كه بتوان گوشها را نیز بپوشاند بهتر است.
مواظب وزش باد باشید. باد سریعا گرمای بدن را خارج كرده و سرما ایجاد میكند پوشش ضدباد یا بادگیر از این عمل جلوگیری میكند باید توجه داشت كه هرچه باد شدیدتر باشد میزان سرمای ایجاد شده روی بدن بیشتر خواهد بود.
سعی كنید لباس شما خشك باشد. لباسهای خیس گرمای داخل لباس را زودتر از لباس خشك خارج میكند. لباس باید هوای داخل را خارج كند وبه اصطلاح تنفس كند بنابراین در انتخاب لباس توجه به این نكته بسیار مهم و ضروری است پوشیدن لباسهای ضدآب در بارش بارانهای سنگین مانع نفوذ آب میشوند ولی از داخل عرق میكنند ولی لباسهای ضدباران و ضدباد كه مانع عرق كردن بدن میشوند در چنین مواقعی بهتر است از این گونه لباسها استفاده شود تا لباسهای صددرصد ضدآب.
دستكشهای چرمی گرمتر از دستكشهای پشمی است و گرمای كمی از طریق د ست و نوك انگشتان هدر میرود اما دستكش چرمی حساسیت و مهارت انگشتان را كم میكند و این فقط در قسمت نوك انگشتان است كه درسنگنوردی مهم است ولی در كوهنوردی تاثیری ندارد.
2- هنگام استراحت
وقتی از حركت میایستید فورا لباس گرم بپوشید. صبر نكنید تا پس از سرد شدن بدن لباس بپوشید. حتما همراه خود لباس گرم داشته باشید و زیر كاپشن بپوشید تا زمانی كه كاپشن خود را درمیآورید گرمای بدنتان خارج نشود. لباسهایی كه میپوشید باید یك سایز بزرگتر از معمول باشد و نباید به بدن شما بچسبد. جلیقههای معمولی برای این كار خیلی مناسب هستند. لباسهای ضدباد، ضدآب و لباسهای الیاف مصنوعی ضدباد از ورود سرما جلوگیری میكنند. پوشیدن حتی یك لباس پشمی روی لباس سرتاسری ضدباد نازك باز هم برای گرم شدن بدن مفید است.
از تنقلات گرمازا در تمامی مدت روز استفاده كنید مانند كشمش، خرما، انجیر، توت و غیره. این نوع تنقلات كوهنورد را گرم نگه میدارند. برای گرم شدن سریع و به دست آوردن انرژی از دست رفته از موادی كه دارای كربوهیدراتها میباشند بیشتر استفاده كنید؛ این نوع مواد سریعا عمل میكنند و بهترین برای این منظور میباشند. ساندویچهای مربا بهتر از ساندویچهای پنیر است. شكلات و آبنبات بهتر از انواع چیپس است. نوشیدنی گرم برای گرم كردن بدن خیلی لازم است و میتوان با حمل یك فلاسك مناسب در طول برنامه روزانه از چای گرم، قهوه و یا كاكائوی گرم استفاده كرد.
مستقیما روی زمین سرد و خیس ننشینید حتی زمانی كه شلوار واترپروف به تن دارید با نشستن در محلهای سرد مقدار زیادی گرمای بدن سریعا از بدن خارج میشود. برای نشستن از یك زیرانداز ابر فشرده یا یك وسیله عایق یا لباسی كه دركوله دارید استفاده كنید تا ضمن نرم بودن محل نشیمن گرمای بدن نیز خارج نشود.
در هوای توفانی استفاده از سرپناه به مقدر قابل توجهی از خارج شدن گرمای بدن جلوگیری میكند، سرپناهها، چادرهای موقتی با گنجایش 2 نفر تا 10 نفر نیز در گرم نگه داشتن بدن مفید هستند. كوهنوردان و كوهپیمایان منفرد میتوانند با هم اقدام به برپاكردن چادر یا سرپناه بنمایند. دو نفر با همكاری هم میتوانند با استفاده از عصای راهپیمایی یا چوبدست اسكی خود به عنوان دو تیرك و مقداری پارچه یك سرپناه دونفره ایجاد كنند. این نوع سرپناهها گرم نیستند ولی درهر حال از سرمازدگی و عواقب حاصل ازآن بهتر است.
3- هنگام برپایی چادر
توجه كنید چادر خود را در قعر دره یا در پایینترین نقطه منطقه برپا نكنید زیرا هوای سرد مناطق اطراف به این محلها ریزش میكنند و این نقاط سردتر از مكانهای دیگر خواهند بود. محلهایی كه رو به سمت شیب بالای دشت یا دره است دارای هوایی كم و بیش بهتر از اعماق دره است. سعی كنید در محلی چادر بزنید كه در معرض وزش باد نباشد. محلی كه برای برپایی چادر انتخاب میكنید نباید رو به پرتگاه باشد- محل چادر را در كنار دیوارههای سنگی غیرریزشی یا انبوه درختها انتخاب كنید تا در پناه آنها وزش باد اثر كمتری داشته باشد.
هنگام استراحت یا خواب یك بطری آب گرم میتواند نوك پاهای شما را گرم نگه دارد وگرمای بدن شما را حفظ كند ضمن آن كه همین بطری میتواند در طی روز آب آشامیدنی شما را تأمین كند.
از كیسه خواب خود به عنوان یكی از اقلام پوشیدنی و گرمكننده استفاده كنید. زمانی كه میخواهید استراحت كنید و یا هنگام مطالعه در داخل چادر و حتی هنگام غذا پختن یا خوردن آن میتوانید به داخل كیسه خواب خزیده و بدن خود را گرم نگه دارید. برای آن كه قفسه سینه شما گرم بماند كیسه خواب را تا زیربغل بالا بكشید و دهانه آن را جمع كنید تا به پایین نلغزد. از كیسه خواب قبل از آن كه احساس سرما كنید یا بدن شما سرد شود استفاده كنید در این حالت مقداری از گرمای بدن شما در داخل كیسه خواب باقی میماند. اگر احساس سرما میكنید با كمی قدم زدن یا دویدن گرمای بدن شما تأمین میشود.
مقدار كمی سس تند و یا چاشنی فلفلدار به غذای خود اضافه كنید این سبب میشود كه داخل بدن شما برای مدتی گرم شود ولی در استفادهاز چاشینیهای تند نباید افراط كرد.
وقتی به محل استقرار چادر یا كمپ خود رسیدید توجه كنید قبل از آن كه احساس سرما كنید فورا لباسهای خیس خود را با لباسهای خشك عوض كنید. دقت كنید! لباسهای زیر خیس باید حتما عوض شود. زیرپیراهن پشمی خشك پوست بدن را زودتر گرم میكند ولی آن را روی زیرپیراهن نخی خیس نپوشید.
سعی كنید غذای گرم بخورید یا از آشامیدنیهای گرم نظیر چای گرم- قهوه و كاكائوی گرم استفاده كنید تا بدن شما در طول شب گرمای خود را بیشتر حفظ كند. غذاهایی كه دارای چربی میباشد بدن را به تدریج گرم میكند در صورتی كه كربوهیدراتها نظیر آبنبات و قند و… بدن را فورا گرم میكند اما مدت آن طولانی نیست.
4- هنگام استراحت درشب
اگر هنگام استراحت در شب احساس سرما كردید لباسهای خشك مثل كلاه، جوراب پشمی و لباس پشمی اضافه بپوشید. تنقلات مثل كشمش، خرما و غیره كمك میكند بدن شما مدتی گرم بماند. خوراكیهای كربوهیدراتدار نظیر شكلات و آبنبات و میوههای خشك مانند توت و انجیر و غیره میتواند بهترین خوراكی برای گرم كردن بدن شما باشد.
انجام ورزشهای سبك میتواند بدن شما را گرم نگه دارد. میتوانید در داخل كیسه خواب انجام حركات موزون عضلانی و یا منقبض و آزاد كدرن عضلات خود مقداری گرما در بدن خود ایجاد كنید حتی میتوانید در داخل كیسه خواب با حركات پرسهای بدن به وسیله دستها و پاها، بدن خود را گرم نگه كنید.
با قرار دادن لباسهای پشمی، اوركت و چیزهایی نظیر آنها در اطراف كیسه خواب مانع نفوذ سرما به داخل كیسه خواب شوید ولی از قرار دادن پوششهایی كه هوا از آن عبور نمیكند برروی كیسه خواب اجتناب كنید زیرا این نوع پوششها مانع تنفس كیسه خواب شده و بخار بدن را در داخل كیسه خواب محبوس میكند و بدن عرق میكند. نظیر پارچههایی كه برای حفاظت از باران از آن استفاده میشود.
هنگام شب یك فانوس شمعی در داخل چادر روشن كنید تا ضمن آن كه محل را روشن نگه میدارد گرما نیز ایجاد میكند.
از یك چادر دو تا سه نفره استفاده كنید. یك چادر را دو یا سه كوهنورد بیشتر ازیك نفر گرم میكنند. پس سعی كنید در برنامههای گروهی از چادرهای یك نفره كمتر استفاده كنید.
اگر كیسه خواب شما كوتاهتر از بدن شماست میتوانید از لباسهای اضافی خود به عنوان بالش استفاده كنید ضمن آن كه سر وبالا تنه شما نیز گرم میماند. بنابراین اگر كیسه خواب تا نزدیك شانههای شما برسد كافی است و از لباسهای اضافی میتوانید برای قسمتی از بدن كه بیرون كیسه خواب قرار دارد استفاده كرده و با پوشیدن آنها از نفوذ سرما جلوگیری كنید.
از زیراندازهای ضخیم و ابرهای فشرده برای خوابیدن روی زمینهای یخزده و خشك و یا پوشیده از برف و یخ استفاده كنید. اگر هنگام شب احساس سرما كردید با اضافه كردن لباسهای پشمی غیرقابل استفاده بر ضخامت زیرانداز اضافه كنید تا سرمای كمتری به داخل كیسه خواب نفوذ كند.
5- هنگام بیدار شدن صبح روز بعد
صبح روز بعد و پس از بیدار شدن سعی كنید ابتدا لباسهای گرم و خشك خود را در داخل كیسه خواب گرم كنید و سپس آنها را بپوشید. هنگام شب لباسهای مرطوب از تعریق بدن خود را داخل كیسه خواب قرار دهید تا آنها درطول مدت شب خشك و گرم شوند پس از پوشیدن لباس از كیسه خواب خارج شوید. در مناطقی كه تماماً پوشیده از برف میباشد و دمای صبحگاهی چندین درجه زیر صفر است نباید بدن را مستقیماً در معرض سرمای صبحگاهی قرار دهید زیرا سبب سرد شدن مجراهای تنفسی و ریهها و دیگر اعضای بدن میشود كه عواقب آزاردهندهای به همراه خواهد داشت. رعایت نكات فوق كمك میكند تا كوهنورد هنگام اجرای برنامههای زمستانی یا اجرای برنامه در مناطق سردسیر و پوشیدن از برف ایمنی بیشتری برخوردار شود.
نظرات بسته شده است.