تالاب پريشان (فامور)

نام انگلیسی :  parishan (famour) lake    

نام فارسی :  دریاچه  پریشان (فامور) 

این دریاچه بین ۵۱ درجه و ۴۴ دقیقه و ۵۱ درجه و ۵۱ دقیقه طول شرقی و ۲۹ درجه و ۳۲ دقیقه و ۳۰ ثانیه عرض شمالی واقع شده‌است. ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد ۸۲۰ متر است. حوزه آبریز آن ۵/۲۶۶ کیلومتر مربع است و بیشترین مساحت را در اردیبهشت ماه دارد. این دریاچه در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب بین المللی ثبت گردیده‌است و در تقسیم بندی مناطق جزء منطقه حفاظت شده محسوب می‌گردد.

دور تا دور این دریاچه را کوهها احاطه کرده اند. فاصله دریاچه نسبت به کوه از طرف شمال حدودا 4 الی 5 کیلومتر می باشد و از طرف جنوب حدودا 500 متر می باشد. فاصله دریا تا کوه (از طرف شمال ) روستای مالکی(قلات نیلو دهپاگاه،هلک،پریشان)،روستای عرب فامور،روستای سیسخت و در قسمت شرق قلعه نارنجی ، جروق و در جنوب قلعه نرگس زار و در غرب دریاچه روستای پل آبگینه قرار دارند.فاصله شهرستان کازرون تا این دریاچه حدودا 12 کیلومتر میباشد.

دریاچة پریشان یا فامور، در 15 کیلومترى جنوب خاورى شهرستان کازرون قرار داد و نام دریاچه از کوه فامور، در شمال خاورى آن گرفته شده است. آب دریاچه شیرین است و بخش بیشتر آن، از آبراهه‎هایى است که از کوه فامور سرچشمه می‎گیرند و بخشى نیز از منابع زیرزمینى تأمین می‎شود. ژرفاى کم دریاچه سبب می‎شود که در فصول خشک بخشى از آن زیر پوشش نهشته‎هاى تبخیرى قرار گیرد. دریاچة پریشان با حدود 43 کیلومترمربع وسعت، در فرونشست کم ژرفایى تشکیل شده که از سطح دریا حدود 820 متر بلندتر است و در پیرامون آن رخنمون‎هاى مرتفع از واحدهاى سنگ‎چینه‎اى زاگرس دیده می‎شود که به سن کرتاسة پسین تا کواترنر است. از دیدگاه ساختارى و زمین‎شناسى، دریاچة فامور در پهنة زاگرس چین خورده قرار گرفته. شهرابى (1373) بر این باور است که حرکت‎هاى جوان گسل فعال کازرون و گسل‎هاى وابسته که در فاصلة کمى از دریاچه قرار دارند، در شکل‎گیرى فرونشست کازرون و لغزش سازند نامقاوم گچساران نقش داشته‎اند. نامبرده وجود چندین زمین‎لغز از سازند گچساران را تأییدى بر نظر خود می‎داند.

گونه‌های جانوری منطقه عبارتند از روباه معمولی، شغال، گراز، خرگوش، پلیكان پا خاكستری، اردك مرمری، عقاب شاهی، مار چلیبر، قورباغه مردابی معمولی كه با حضور خود باعث بالا رفتن ارزش این زیستگاه به لحاظ تنوع گونه ها می‌شوند.

این گزارش بااشاره به ارزش‌های اقتصادی-اجتماعی دریاچه‌پریشان می‌افزاید، تالاب‌های طبیعی از جمله پرمحصول‌ترین اكوسیستم‌های موجود بوده و گاهی برتر از نظام‌های پیچیده كشاورزی نیز محسوب می‌شوند. ارزش اقتصادی تالاب‌ها حدود ‪ ۱۰برابر جنگل‌ها و ‪ ۲۰۰برابر زمین‌های زراعی است. تالاب پریشان نیز از این قاعده‌مستثنی نیست.ماهیگیری، كشاورزی و آبزی‌پروری ازجمله ارزش‌های اقتصادی- اجتماعی منطقه به شمار می‌روند. در اطراف دریاچه پریشان ‪ ۱۸روستای مختلف وجود دارد كه سه‌معیشت عمده آنها كشاورزی، دامداری و ماهیگیری است

از میان پرندگان مهاجر دریاچه پریشان، تاكنون 150 گونه پرنده شناسایی شده است كه چند گونه آن از جمله اردك مرمری، اردك سر سفید و پلیكان پاخاكستری بسیار كماب و نادر هستند. از دیگر گونه‌های مهم مهاجر می‌توان به چنگر، آبچیلیك، درنا، غاز، انواع اردك، اگرت، حواصیل، بوتیمار و گاوچرانك اشاره نمود كه از نیمه دوم آبان تا اسفند در منطقه پریشان زمستان گذرانی می‌كنند و در بهار به منطقه سیبری در روسیه باز می‌گردند.

پوشش گیاهى تالاب پریشان شامل: پوشش حاشیه اى و آبزى نظیر نى، لوئى، جگن و غیره مى باشد تنها گیاه آبزى كه به صورت گسترده در بستر تالاب ها دیده مى شود وى جیس مرینا مى باشد كه اسم محلى آن خار ماهى است و غذاى اصلى ماهى زردك (گونه بومى) مى باشد. دیگر گونه هاى گیاهى دریاچه پیرز، سریش، پشم لاخى، گوشاب و… است.با توجه به اینكه تالاب پریشان از جمله اكوسیستم هاى پایدار مى باشد كه در اثر عوامل تكتونیك به وجود آمده میلیون ها سال است كه شرایط خود را حفظ نموده است و داراى ۴ گونه ماهى بومى شامل: ماهى زردك، ماهى سرخه، ماهى پرك و مار ماهى آب شیرین و همچنین چند گونه ماهى وارداتى نظیر ماهى كپور، ماهى فیتوفالك و آمورمى باشد كه در سال ۱۳۶۸ به دریاچه وارده شده است.

تنها كپور معمولى با شرایط تالاب سازش پیدا كرده و دوگونه دیگر مشكلات عدیده اى را در تالاب به وجود آورده اند. به گزارش ایسنا، دریاچه پریشان به لحاظ شرایط خاص خود همه ساله در طول فصل زمستان پذیراى جمعیت زیادى از پرندگان مى باشد. از ۵۰۲گونه پرنده اى كه در ایران شناسایى شده است چیزى بیش از ۱۰۰ گونه آن در منطقه ارژن و پریشان مشاهده و شناسایى گردیده است كه شامل ۱۸ گونه مختلف اردك، پلیكان، غاز، درنا، آنقوت، انواع پرندگان حاشیه آبچر مانند: انواع حواصیلها، اگرتها، غاز، چنگر و طاووسك مى باشد كه در بین پرندگان یادشده حدوداً ۴۰ گونه مختلف از آنها در سطح تالاب هاى جوجه آورى مى كنند گونه هاى بسیار نادر و كمیاب نیز گاهى در سطح دریاچه دیده شده كه شامل عروس غاز، اردك مرمرى، اردك سرسفید، مى باشد و پلیكان پا خاكسترى در دریاچه پریشان زادآورى مى نماید.