ایرانشهر

ایرانشهر در قلب بلوچستان همان شهر تاریخى پهره می‏باشد كه در بعضى از كتب «پورا» نیز ضبط گردیده است. پهره در لغت به معنى پاس و محافظت مى‏باشد چون پهره در مركز بلوچستان نقش حفاظت و پاسدارى از منطقه مَكرُان را داشته است.

پَهْرَه به معناى شهربزرگ نیز نامیده ‏شده و در زمان حمله اسكندر مقدونى منطقه‏ اى آباد و سرسبز بوده اما به مرور زمان بر اثر علل گوناگونى رو به تخریب نهاده است.

پس از ساخت قلعه ایرانشهر (ناصرى) در سال 1271 ه ق مركز حكومتى بلوچستان از بمپور به پَهْرَه انتقال داده می شود. با انتقال مركزحكومت از اهمیت بمپوركاسته شد و پَهره روز به روز گسترش بیشترى یافت. با ضعف قواى قاجار، نیروهاى بلوچ و حاكمان محلى فرصت را غنیمت شمرده و قلعه را از دست آنان گرفتند و بهرام خان باركزایى و سپس برادرزاده‏اش بنام دوست محمدخان به عنوان حاكم بلوچستان در این شهر به حكومتى پرداختند تا اینكه با حمله قشون رضاخان در سال 1307ه.ش این شهر بدست قواى دولتى درآمد.

یه تدریج این شهر گسترش یافته و امروزه به صورت یكى از قطبهاى جذب جمعیت و فعالیتهاى اقتصادى در آمده است.

نام قدیمى پهره بوسیله هیأت وزیران در سال 1314 ه.ش به ایرانشهر تغییرنام داده است.

مساحت:

ایرانشهر در قسمت مركزى بلوچستان حدود16000كیلومترمربع مساحت دارد .

جمعیت:

جمعیت آن براساس آخرین سرشمارى194596 نفر است .

حدود:

این شهرستان از شمال به شهرستانهاى خاش و زاهدان، از جنوب به شهرستان نیكشهر، از شرق به شهرستانهای سربازو سراوان و از غرب به استان كرمان محدود مى‏شود.

مركز شهرستان:

شهر ایرانشهر مركز شهرستان است كه از سال 1314 ه.ش به ایرانشهرتغییر نام داده و ارتفاع آن از سطح دریا 591 متر مى‏باشد و در – ْ60 طول شرقى و ْ27عرض شمالى قرار دارد. فاصله زمینى آن تا مركز استان 321 كیلومتر و تا تهران 1590 كیلومتر است، فاصله هوایى آن تا تهران 1292 كیلومتر مى‏باشد.

رود مهم:

بَمْپور كه شاخه اصلی آن ازایرندگان سرچشمه گرفته وبه رودخانه دامن هم معروف است وپس از به هم پیوستن شاخه های فرعی به سمت غرب جریان وبه دریاچه فصلی جازموریان منتهى مى‏شود.

آب و هوا:

آب و هواى شهرستان ایرانشهر در تابستان گرم و خشك و در زمستان معتدل است و بادهاى باران آور موسمى در فصل تابستان و بادهاى باران‏ آور غربى در فصل زمستان در این منطقه موجب ریزش پراكنده باران مى‏شوند درجه حرارت متوسط ایرانشهر در سال 1375 و میزان بارندگى سالیانه آن به ترتیب 24/6درجه و 119/2میلى متر بوده است.

تقسیمات كشورى:

این شهرستان داراى 4 شهر (ایرانشهر – بمپور-دلگان –بزمان )و4 بخش( مركزى – بمپور – بَزْمان – دَلْگان ) است

آثارباستانی و ابنیه تاریخى شهرستان ایرانشهر

جریان رودخانه‏ هاى دامن و بمپور زمینه لازم را براى استقرار انسانها در حاشیه این رودها از دوران قدیم فراهم كرده است. براساس بررسى‏هاى انجام شده آثارى از دوران ماقبل تاریخ در این منطقه شناسایى شده‏ اند، كه بیانگر وجود تمدن كهن و غناى تاریخى و فرهنگى این ناحیه مى‏باشند.

آثارباستانى وابنیه تاریخى این شهرستان عبارتند از:

محوطه‏ هاى باستانى: چاه حسینى – دامَنْ – بمپور – تومپ شهر دراز – گورستان قدیمى خوراب – منار امام – تپه بَزْمان – قبرهاى قدیمى دامن – تمب موریاب جازموریان – سَركَهوران – كَتوكان – قاسم ‏آباد – مَوْلا – گوارگوشت – سَردْگاه (سَردُقْ) – قبور قدیمى تیغ آب – سُهران – قبرستان كولِگ – قبرستان دَمبولان.

قلاع : ناصرى (ایرانشهر) – بمپور – چهل دختر – بَزْمان – سوراپ(هارون) -گوران‏ بزمان- دامن – كَجكوش – اسپیددره – سعیدآباد – گوران‏ دامن – زومى.

سایر آثار: ساختمانهاى سنگى هودْیان – سنگ مَرمَر جعفرآباد – آرامگاه سیدمهدى – آرامگاه حاجى‏بابا كَتْوكان – – غار تاریخى كَم ْ‏سِپْتان

منبع : پیام بلوچ

در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید تا از آخرین مطالب با خبر شوید.
هر زمان که بخواهید، می‌توانید عضویت‌تان را لغو کنید.

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.