تالاب هامون جازموریان

نام انگلیسی :  hamoon jazmoorian  wetland    

نام فارسی :  تالاب هامون جازموریان 

 

 

موقعیت جغرافیایی

تالاب هامون جازموریان در موقعیت جغرافیایی E5839 تا E5914 و N2710 تا N2738 بین استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان واقع است. هامون جازموریان ما بین كوه های مكران و شاهسواران قرار دارد كه از خاور به باختر تقریبا به درازای 300 كیلومتر و از شمال به جنوب به پهنای 100 كیلومتر گسترده شده است. در اصطلاح محلی پوشش گیاهی را جاز می نامند و انبوهی و كثرت آن را موریان می گویند. به همین سبب، این ناحیه به جازموریان معروف شده است. این دریاچه فصلی، در باختر بلوچستان قرار دارد و نیمی از آن در استان كرمان واقع شده است. مساحت حوزه ی آب ریز آن 69000 كیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 300 متر است. محدوده آب گیر كامل دریاچه در مواقع پر آبی 3300 كیلومتر مربع و در مواقع كم آبی به طور متوسط 2500 كیلومتر مربع است.

رود های هلیل رود و بمپور به این هامون می ریزند. بر خلاف تمام هامون های بسته درونی ایران، خاک های هامون جازموریان چندان شور نیست و زمین آن از قلوه سنگ ها و لایه های شنی و آهكی تشكیل شده است. هامون جازموریان در دوره های اخیر زمین شناسی مسدود شده است و در گذشته رودهای هلیل رود و بمپور در جنوب باختری آن به دریای عمان می ریختند. چین خوردگی زمین، دره را مسدود ساخته و آن را به صورت هامون كنونی درآورده است. هامون جازموریان بر خلاف هامون های دیگر ، آب شیرین دارد و شوری آن بسیار كم است. علت شیرینی این است كه آب در آن ساكن نیست و زهكش طبیعی دارد. در فصول بارانی در قسمت های عمیق این دریاچه آب مشاهده می شود ولی در سایر مواقع به شكل مرداب و باتلاق در می آید.

هامون جازموریان، یك فرونشست زمین‎ ساختی جوان در 150 كیلومتری باختر ایرانشهر است كه و بلندی آن از سطح دریای آزاد 350 متر می‎باشد. وسعت این هامون در فصول پرباران، 3300 كیلومترمربع است و به دلیل شرایط اقلیمی ویژه، در بیشتر مواقع سال، بخش اعظم آن به كفة نمكی وكفه‎های رسی تبدیل می‎شود. رودها و آبراهه‎های متعدد دائمی و موقت، به این هامون می‎ریزند كه از میان آنها، رود بَمپور و هلیل‎رود اهمیت بیشتری دارند. در بارة شوری رودهای وارده و درصد نمك آب دریاچه گزارش‎های موجود هماهنگی دارد. در گزارش‎ اوبرلندر (1988)، آب هامون قابل شُرب دانسته شده ولی فیشر (1968) آب هامون را شور می‎داند. بنابر دانسته‎های موجود، شوری آب جازموریان تا حد فوق اشباع از نمك است. كرینسلی (1970) گسترة هامون جازموریان را شامل سه بخش زیر دانسته است:

دریاچة فصلی كه گسترة آن در فصول خشك و مرطوب تغییرات زیادی دارد و در بیشتر جاها در اواخر تابستان و اوایل پاییز ناپدید می‎شود.
پهنة مرطوب كه سطحی در حدود 22 درصد می‎پوشاند.
پهنة باتلاقی كه 59 درصد از منطقة مرطوب را زیر پوشش دارد و مرز بالایی آن به پهنه‎های سیلتی- رسی است.

 

 

در اصطلاح محلی پوشش گیاهی را «جاز» می نامند و انبوهی و کثرت آن را «موریان» می گویند. به همین سبب، این ناحیه به «جازموریان» معروف شده است. این دریاچه فصلی، در غرب بلوچستان قرار دارد و نیمی از آن در استان کرمان واقع شده است. مساحت حوضه آبریز آن 69000 کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 300 متر است. محدوده آبگیر کامل دریاچه در مواقع پرآبی 3300 کیلومترمربع و در مواقع کم آبی به طور متوسط 2500 کیلومترمربع است. هامون جازموریان مابین کوه های «مکران» و «شاهسواران» قرار دارد که از شرق به غرب تقریبا به طول 300 کیلومتر و از شمال به جنوب به عرض 100 کیلومتر گسترده شده است. رودهای «هلیل رود» و «بمپور» به این هامون می ریزند. برخلاف تمام هامون های بسته درونی ایران، خاک های هامون جازموریان چندان شور نیست و زمین آن از قلوه سنگ ها و لایه های شنی و آهکی تشکیل شده است. هامون جازموریان در دوره های اخیر زمین شناسی مسدود شده است و سابقا رودهای هلیل رود و بمپور در جنوب غربی آن به دریای عمان می ریختند. چین خوردگی زمین، دره را مسدود ساخته و آن را به صورت هامون کنونی درآورده است. هامون جازموریان برخلاف هامون های دیگر، آب شیرین دارد و شوری آن بسیار کم است. شیرینی آن نیز به این دلیل است که آب در آن ساکن نیست و زهکش طبیعی دارد. در فصول بارانی در قسمت های عمیق این دریاچه آب مشاهده می شود، ولی در سایر مواقع به شکل مرداب و باتلاق درمی آید.

 

3 نظرات
  1. جمشید پرکاس می‌گوید

    در این رابطه نظر شما را به مقال {بازیابی دریاچه¬های مرکزی ایران} جلب می¬کنم. در این آدرس: http://jamporkas8.persianblog.ir

  2. میثم می‌گوید

    سلام اصلا به تالاب جاز موریان نگاهی نمی شود حیوانات در منقرض اند مسعولان همش به فکر جیب خودشون اند

  3. منصور رضایی می‌گوید

    جالبه لطفااگرممکنه نقشه توپوگرافی منطقه را اضافه بفرمایید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.