خانه تاج، کاشان

محله ترک آباد خانه تاریخی خانم تاج در زمان رونق عصر قاجاری بنا گردیده است. خانه خانم تاج از نمونه های انگشت شماری است که هم فضاهای اندرونی و هم بیرونی و هم گودال باغچه دارد. بخش بیرونی خانه به صورت چهار طرف ساخت و اندرونی آن دو طرف ساخت میباشد. از فضاهای اصلی معماری خانه تاج می توان از چهار سرداب بیرونی، دو سرداب اند رونی، یک بادگیر، شاه نشین ، مهتابی، پنج دری، هشتی ورودی، شارم ( که دور تا دور باغچهْ طبقه میانی قرار دارد ) و بهار خواب ها نام برد. نکته جالب توجه در این خانه این است که ایوان اصلی آن فضای مشترک حیاط اندرونی و حیاط بیرونی است و از یک سو به شمال و از سوی دیگر به جنوب راه داشته و هم به صورت تابستانی و هم زمستانی عمل می کند. مدارک این بنا جهت ثبت در فهرست آثار ملی کشور ارسال گردیده و مراحل اداری را طی می کند.

این بنا یكی از خانه های گودال باغچه ای اصیل كاشان با حدود دو قرن قدمت در دوران قاجاریه است. خانه تاج در بافت تاریخی شهر و محور توریستی خیابان علوی قرار گرفته كه طی شماره 9028 در تاریخ 10/3/82 در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده است. این خانه با معماری ارزشمند بومی، نمونه ای از خانه های اصیل عامه مردم كاشان در دو قرن گذشته به شمار می رود و ویژگی خاص آن در اصالت هویت، نجابت و سادگی، معرف محض مردم شناسی در كاشان است.

بخشهای مختلف بنا
خانه تاج با 700 متر مربع عرصه و 800 متر مربع عیانی در سه طبه همكف گودال باغچه و سرداب تحتانی، دارای دو باب حیاط بیرونی و اندرونی و سیزده باب اطاق پنج دری و سه دری و تك دری است. حیاط بیرونی خانه با ورودی از هشتی پنج ضلعی منحصر به فرد و دالان باریك پیچیده، فضا را از دید رهگذر محفوظ داشته است.
حیاط بیرونی دارای یك باب مطبخ و سرداب كوچك می باشد كه سرداب در زمین رُس حفاری شده و دارای نم خوانی است مخصوص نگهداری مواد خوراكی در تابستان گرم این دیار.
ایوان پیشكم بوسیله سه باب درب میوجی توپر (فاقد شیشه)، حرمت قسمت بیرونی (خاص مراجعات) را از اندرونی كه مخصوص زندگی كدبانو و اهل و عیال در خانه است را حفظ می نماید كه این موضوع ماهیت فرهنگ و تمدن اسلامی را تعریف می نماید. درونگرایی، تناسب، تقارن، تعادل، هماهنگی، ظرافت و در عین حال قداست و نجابت در این خانه نشانی از معماری اصیل كاشان و هویت تاریخی مردم این دیار است.
حیاط اندرونی و شارم های اطراف گودال باغچه و مهتابی مقابل با غرفه های مجاور شارم بوسیله راه پله ای باریك ما را به پائین خانه هدایت می كند. باغچه ها و آب نمای مركزی گودال باغچه طراوت را از دهانه باز زیر زمین به سرداب و پس سرداب منتقل می نماید. بادگیر مرتفع بام هوای گرم و خشك و سوزان تابستان را بوسیله وزش باد گرفته و از پره های داخل بادگیر به كانال های مرطوب اطراف سرداب منتقل كرده و پس از خنك شدن از طریق شبكه های جعفری به داخل زیر زمین هدایت می كند و باعث اختلاف دمای بین پانزده تا بیست درجه سانتیگراد با سطح كوچه می شود.
خانه تاج به صورت متروكه و مخروبه در مرداد ماه سال 1383 توسط معمار مرمت بناهای تاریخی كاشان «حاج سید اكبر حلی» خریداری شد و مرمت و بازسازی آن تا اسفند ماه 1384 با هزینه شخصی ایشان به طول انجامید و در بیست و پنجم اسفند ماه همان سال با اهداف ذیل و به منظور ایجاد فضایی مناسب برای گفتگو، تبادل نظر، همدلی، انسجام و هماهنگی بیشتر بین هنرمندان، طی مراسمی با شكوه با حضور جمع كثیری از هنرمندان و هنر دوستان و مسئولین تحت عنوان موزه مردم شناسی و خانه هنرمندان كاشان افتتاح گردید.

 

منابع مورد استفاده:

همشهری آنلاین

سایت کی آشیان

سایت کاشانیکا

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.