ذخيره گاه زيست كره گنو

نام انگلیسی:  Geno Biosphere reserve    

نام فارسی :  ذخیره گاه زیست كره  گنو

 

 

موقعیت جغرافیایی

توصیف زیستگاهها
منطقه حفاظت شده گنو با برخورداری از تغییرات ارتفاعی و وجود كوههای مرتفع و ایجاد میكرو كلیماهای متفاوت همچنین قرار گرفتن این منطقه در بین دو ناحیه رویشی ایران و تورانی و صحارا – سندی دارای فلور خاصی است . به طوریكه عناصر گیاهی ایران و تورانی و صحارا – سندی با هم در این منطقه دیده می شوند . علاوه بر این عناصر نفوذی مدیترانه ای اروپا – سیبری سینو ژاپنی و … نیز در این منطقه حضور دارند .

 

نوع زیستگاه
1. مناطق كوهستانی از ارتفاع 1000 – 2340 متر ( شیبهای صخره ای و سنگی  شكاف صخره ها )
2. دره ها
3. خاكهای ماسه ای

 

گونه های غالب
1. Amygdalus scoparia
2. A . wendelboi
3. Euphorbia larica
4. Juniperus excelsa
5. Acacia hydaspica
6. A . ehrenbergiana
7. Zygophyllum eurypterum
8. Calotropis procera
9. Ephedra intermedia
10. Ebenus stellatus
11. Dionysia revoluta
12. Astragalus spp.

 

فهرست گیاهان در معرض تهدید
1. Endangered (En)
Zhumeria majdae Rech.f. f wendelboi

2. Vulnerable (Vu)
Pterocephalus wendelboi Rech.f.
Amygdalus wendelboi Freitag

3. Lower Risk  (LR)
Dianthus macranthoides Hausskn. Ex Bornm.
Echinops gedrosiacus Bornm.
Rosularia modesta (Bornm.) jansson
Diceratella canescens Boiss.
Isatis raphanifolia Bioss.
Mattiola flavida Bioss.
Euphorbia larica Bioss.
Monsonia heliotropioides Bioss.
M. nivea decne. Ex webb.
Stipa haussknechtii Boiss.
Nepeta depauperata Benth.
Abutilon bidentatum Hochst. Ex.A.Richard
A . fruticosum Guill. f perr.
A . hirtum (Lam .) Sweet.
Olea aucheri Ehrendf.
Astragalus spachianus Boiss . f Buhse
Podolotus hosackioides Royle. Ex Benth.
Tephrosia uniflora pers.
Haplophyllum canaliculatum Bioss.
Viola stocksii Bioss.

4. Data  deficient (DD)
Fimbristyllis cymosa R.Br.
Grewia tenax fiori subsp. Tenax

 

در میان گیاهان فهرست فوق گیاه Zhumeria majdae  دارای ارزش و جایگاه ویژه ای در تنوع زیستی جهان است . این گیاه منو تیپیك است و تنها رویشگاه آن در سراسر جهان منطقه حفاظت شده گنو و منطقه كوچكی در 100 كیلومتری شمال بندر عباس (قطب آباد ) می باشد . از این رو حفاظت از این گونه گیاهی كه تعداد افراد آن نیز محدود است بسیار حائز اهمیت می باشد .

 

نوع كاربرد گونه گیاهی
دارویی Zhumeria majdae
دارویی Abutilon hirtum                                                  
دارویی – غذایی Amygdalus scoparia
دارویی A . wendelboi
دارویی Teucrium polium
دارویی Achillea wilhelmsii
دارویی Adiantum capillus – veneris

 

ذخیره گاه زیستكره گنو
این ذخیره گاه در اقلیم حیاتی : پالئاركتیك
بیوم : مناطق كویری و نیمه كویری زمستان سرد
پروانس جغرافیایی زیستی : كویر های ایران – آناتولی ( 8-20-2 )قرار دارد .

 

پستانداران
از بارزترین پستانداران ذخیره گاه زیستكره گنو می توان بقه ذكر گونه های ذیل اكتفا كرد :
– Ovis orientalis قوچ و میش     
– Capra aegagrus كل و بز
– Gazella subguthrosaآهو
– Sus scrofa گراز
– Hyaena hyaenaكفتار
– Vulpes vulpesروباه معمولی
– Canis aureus شغال
– Canis lupis گرگ
– Hystrix indica تشی
– Lepus capensis خرگوش

پرندگان
– Aegypius monachus  دال سیاه
– Falco tinnunculus دلیجه
– Gypaetus barbatus    هما
– Alectoris chukarكبك 
– Ammoperdix griseogularis تیهو
– Ammomanes deserti چكاوك سنگلاخ
– Anthus similis  پی پت  نوك دراز
– Delichon urbica سفید   چلچله دمگاه
– Hirundo obsoleta چلچله بیابانی
– Lanius excubitor سنگ چشم بزرگ
– Lanius isbellinus سنگ چشم دم سرخ
– Lanius vittatus سنگ چشم بلوطی
– Hippolais languida سسك درختی بزرگ
– Phylloscopus collybita سسك چیفچاف
– Phylloscopus neglectus سسك كوچك
– Scotocerca inquieta سسك جنبان
– Sylvia hortensis سسك چشم سفید
– Sylvia minula سسك نقابدار كوچك
– Sylvia mystacea سسك سردودی
– Streptorelia senegalensis قمری خانگی
– Athene brama جغد كوچك خالدار
– Apus pallidusباد خورك دودی
– Dendrocopos syriacus داركوب باغی
– Pycnonotus leucotis بلبل خرما
– Prunella ocularis صعوه ابرو سفید
– Muscicapa striataگلس گیر خالدار
– Monticola solitarius طرقه بنفش
– Oenanthe alboniger  چكچك سر سیاه
– Oenanthe deserti  چكچك بیابانی
– Oenanthe hispanica چكچك گوش سیاه
– Oenanthe picata چكچك ابلق خاوری
– Oenanthe pleschanka چكچك ابلق
– Oenanthe xanthoprymna چكچك دم سرخ
– Phoenicurus ochruros دم سرخ سر سیاه
– Phoenicurus erythronotus دم سرخ پشت بلوطی
– Carduelis carduelis سهره معمولی
– Carduelis chloris سهره سبز
– Emberiza striolata زرد پر راه راه
– Nectarinia asiatica شهد خور
– Petronia brachydactylaگنجشك خانگی
– Serinus pusillus سهره پیشانی سرخ
– Sitta tephronata كمركلی بزرگ
– Turdoides caudatusلیكو

 

دوزیستان
– Bufo olivaceus وزغ بلوچی
– Bufo surdus surdus وزغ بی گوش معمولی
– Bufo viridis kermanensis وزغ سبز كرمانی
– Rana cyanophyctis قورباغه مردابی بلوچی
– Rana ridibunda قورباغه مردابی

 

خزندگان
مارمولكها
– Acanthodactylus cantoris blanfordi
– Cyrtopodion agamuroides
– Cyrtopodion scaber
– Hemidactylus flaviviridis
– Hemidactylus persicus
– Hemidactylus turcicus
– Laudakia nupta
– Mesalina guttulata
– Pristurus rupestris
– Stenodactylus doriae
– Trapelus agilis
– Trapelus ruderatus
– Varanus griseus

 

مارها
– Coluber revergieri مار قیطانی
– Echis carinatus مار جعفری
– Malpolon mailensis طلعه مار
– Psammophis schokari تیر مار

 

ماهیان
تنها ماهی ذخیره گاه گونه Aphanius guinois  می باشد .

 

گونه های در معرض انقراض
– Ovis orientalis (VU  A2cde)
– Capra aegagrus   (VU  A2cde)
– Gazella subgutturosa  (LR/nt)
– Hyaena hyaena  (LR/nt)
– Aegypius monachus (LR/nt)

 

ناحیه بندی ذخیره گاه زیستكره گنو

شكل فضایی ناحیه بندی گنو:
وسعت خشكی هسته مركزی 12090 هكتار
وسعت آبی هسته مركزی –
وسعت خشكی سپر حفاظتی 30265 هكتار
وسعت خشكی منطقع بینابینی 264179 هكتار
وسعت كل منطقه : 42356 هكتار
وسعت هسته مركزی : 12090 هكتار
وسعت سپر حفاظتی : 30265 هكتار

 

آمارهای مربوط به جمعیت و اشتغال و رابطه مردم با ذخیره گاهها:
در محدوده سپر حفاظتی و منطقه بینابینی گنو مجموعا 87 روستا با مجموع جمعیت 40400 نفر زندگی می كنند.. ذخیره گاه گنو در شمال شهر بندر عباس واقع شده و جاده بندر عباس – شیراز از شرق آن می گذرد .


نزدیكترین شهر بزرگ به گنو بندر عباس ( مركز استان هرمزگان ) می باشد كه در فاصله 30 كیلومتری آن واقع شده است . بومیان ساكن در ذخیره گاه گنو اكثرا از نژاد آریایی هستند كه از حدود دو هزار سال قبل در این منطقه سابقه زیستی دارند . بومیان گنو به زبان فارسی با گویش بندری تكلم می كنند و تابع دین اسلام و مذهب شیعه هستند چنانكه زیارتگاههای موجود در این منطقه نیز متعلق به مقدسین شیعه مذهب می باشد .

 

استفاده از منابع توسط افراد محلی
هسته مركزی : –
سپر حفاظتی : عمدتا كشاورزی، دامداری، باغداری، كارگری و صنایع كوچك
منطقه بینابینی : عمدتا كشاورزی، دامداری، باغداری، كارگری و صنایع كوچك
اثرات ناسازگار عمده چرای بی رویه دام تبدیل اراضی مرتعی و جنگلی به كشتزارها و قطع چوب درختان جنگلی و شكار غیرمجاز می باشد . اثرات نا مطلوب جاده سازی و ایجاد پمپ بنزین نیز به ویژه در سپر حفاظتی از نظر ایجاد آلودگی هوا و صدا و به جا گذاشتن مواد نفتی در حاشیه جاده ها قابل مشاهده است .


فشار مضاعف اكوتوریسم خارج از ظرفیت پذیرش منطقه درایام تعطیل اثر نا مطلوبی به قابلیتهای اكولوژیكی منطقه دارد . فعالیتهای چاره جویانه باید بر جلوگیری از تبدیل اراضی جنگلی و مرتعی به سایر كاربریها مثل كشاورزی  مسكونی و صنعتی توسط وضع قوانین و نظارت بر اجرای آن تمركز یابد . همچنین نظارت بیشتر سازمان حفاظت محیط زیست برای جلوگیری از شكار غیر مجاز تدوین دستورالعملهای جاده سازی در مناطق اكولوژیكی حساس و رعایت مفاد آن در ایجاد راههای جدید و انجام فعالیتهای آموزشی و ترویجی جهت شناخت ارزشهای ذخیره گاه برای بومیان و نحوه بهره برداری بینه و پایدار در منابع ذخیره گاه و بالاخره ایجاد یك سیستم مدیریت كارآمد با تكیه بر مشاركت مردم .


بهره مندی از منابع گیاهی جنگل و مرتع برای تامین علوفه دام استفاده های دارویی و خوراكی از پوشش گیاهی طبیعی شكار جهت تامین بخشی از مواد غذایی و بهره مندی از هوای خنك و تفرجگاه بسیار با ارزش برای مردم شهر بندر عباس كشاورزی با استفاده از منابع آب و خاك منطقه .


در گنو 13 آبادی با مجموع جمعیت 6400 نفر در سپر حفاظتی و 74 آبادی با مجموع جمعیت 33900 نفر در منطقه بینابینی زندگی می كنند و علاوه بر آن به علت نزدیكی ذخیره گاه به شهر بندر عباس و تفاوت بسیار محسوس آب و هوای آن نسبت به سایر نقاط استان  جمعیت زیادی طبیعت گرد تعطیلات آخر هفته را در گنو می گذرانند . متاسفانه ساختارهای اجتماعی فرهنگی و اداری موجود كار آمد لازم برای مدیریت مشاركتی بومیان و مدیریت پایدار ذخیره گاه در بر ندارد ولی خوشبختانه اخیرا مشاركت مردم در تصمیم گیریها در الویت سیاستهای دولت قرار گرفته و شوراهای مردمی در سالهای اخیر شكل گرفته اند .


فعلا از 87 روستای منطقه 70 % روستاها دارای شورای روستا هستند . هر چند هنوز حدود اختیارات و نقش عملی آنها به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت كاملا مشخص نشده است ولی آلترناتیو بسیار مناسبی برای مشاركت رهبران محلی و مردم در مدیریت ذخیره گاه در آینده نزدیك هستند . وضعیت فعلی بومیان در مدیریت ذخیره گاه رضایت بخش نیست ولی به علت شكل گیری گروههای مردمی تصمیم گیر و با جایگاه قانونی تعریف شده امید می رود روند مشاركت سیر مثبت به خود بگیرد .


منابع آبی
1. چشمه های آب گرم گنو :
این چشمه ها در شمال شرق ذخیره گاه گنو قرار گرفته و دارای راهی مستقل از جاده بندر عباس به سیرجان است . چشمه در دره ای واقع شده كه شمال و جنوب آن را ارتفاعات سخت آهكی پوشانیده است . درجه حرارت آب چشمه 41 درجه سانتیگراد بوده و این در حالی است كه درجه حرارت محیط 32 درجه سانتیگراد می باشد . آب چشمه های گنو از گروه آبهای كلره و سولفاته كلسیك گوگردی خیلی گرم می باشد .آب این چشمه ها زیستگاه منحصر به فرد ماهی Aphanius guinois  می باشد كه علاوه بر آن یك گونه خرچنگ آب شیرین و جلبك سیانو باكتر نیز در آن زیست می كنند .
2. رودخانه كل و حاشیه شرقی رودخانه :
این رودخانه زیستگاه مناسبی برای حیات وحش منطقه در غرب ذخیره گاه محسوب می شوند .
3. تنگ خرگو :
یكی از دره های جنوبی منطقه می باشد كه گونه های كل و بز و قوچ و میش از پستانداران مهم آن به شمار می روند .

مدیریت طرحها و سیاستها :
ذخیره گاه زیستكره گنو فاقد طرح مدیریت می باشد ولی مطالعات اكولوژیكی و اقتصادی اجتماعی به منظور تهیه طرح جامع از مارس 2001 شروع شده است و در یك دوره 15 ماهه طرح به اتمام خواهد رسید . و در حال حاضر تنها مراقبت منطقه از طریق محیط بانان انجام می گیرد .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.