ساز تمبیره

كی از سازهایی كه در مراسم مختلف از جمله مراسم نوبان(نوعی باد در جنوب ایران)استفاده می شود، تمبیره نوبان نام دارد كه سازی است مقدس و بیشتر در استان هرمزگان كاربرد دارد؛ در واقع این ساز همان«كیسار حبشی» یا «تمبورای اتیوپیایی» است.حضور تمبیره در مراسم نوبان با تشریفات خاصی همراه است و می بایست آداب و رسوم خاصی نیز رعایت شود؛ كشیدن سیگارو قلیان در مجلسی كه تمبیره باشد حرام است؛ در مجلس تمبیره باید بدون كفش و جوراب وارد شد؛ نوبی ها معتقدند كه تمبیره مسلمان است و كسی كه به تمبیره دست می زند باید پاك و طاهر باشد؛ در خارج از مجلس نوبان تمبیره به دیوار اتاقی كه بدون رفت و آمد است آویزان می شود و روی آن پارچه ی تمیزی قرار می گیرد و هیچ كس جز افراد ویژه حق دست زدن به تمبیره را ندارد.

كاسه طنینی گرد و قدح مانندی از چوب دارد. روی كاسه پوست ضخیمی(معمولا از جنس پوست گاو) كشیده می شود. روی پوست چهار سوراخ ایجاد شده و دو سوراخ پایینی باز و در افزایش طنین ساز مؤثراند. از دو سوراخ بالایی دو عدد چوب به طور مایل وارد كاسه شده و در انتهای پایینی كاسه به هم متصل شده اند. انتهای دیگر این چوب ها بوسیله  یك چوب افقی به هم متصل شده اند كه كلاف مثلثی شكلی را تشكیل می دهند. خرك در نقطه معینی از پوست قرار دارد كه به آن كرسی می گویند. وترها شش عدد هستند كه از یك طرف به سیم گیر كه حلقه ای فلزی است متصل اند و از طرف دیگر پس از عبور از خرک به دور قاعده  كلاف مثلثی شكل پیچیده می شوند.

این ساز فاقد گوشی برای كوك كردن است. وترها برای متصل شدن به قاعده  مثلثی شكل، در لابه لای طناب های نخی یا باریكه های پارچه ای تنیده و به دور چوب قاعده  كلاف مثلثی شكل پیچیده می شوند. با چرخاندن وترهای تنیده شده در بند و پارچه، كشش وترها را تغییر می دهند و به این ترتیب تمبیره نوبان را كوک می كنند. پوست روی كاسه از طریق شبكه های چرمی یا نخی به صورت خاصی پشت كاسه بسته و متصل می شود. تمبیره با مضرابی از جنس شاخ گاو نواخته می شود و به آن گرم می گویند. تزیینات این ساز هم قابل توجه است و به دو قسمت انتهای قاعده كلاف مثلثی شكل آن، چندین رشته بالشتك های پارچه ای در رنگ های مختلف آویزان است. ضلع های چوبی كلاف معمولاً با پارچه های رنگین پوشیده می شوند. یك بالشتک بزرگتر نیز اغلب روی كاسه می گذارند تا زبری كاسه و طناب های چرمی پوست به دست نوازنده آسیب نرساند.از نظر تكنیک های اجرایی نیز تمبیره با مضراب هرمی شكل حجیمی از جنس شاخ گاو نواخته می شود و معمولاً در سمت چپ نوازنده به گونه ای قرار می گیرد كه كاسه  آن به پهلوی چپ نوازنده می چسبد و انتهای كاسه روی زمین قرار می گیرد. برای نواختن تمبیره از هر دو دست استفاده می شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.