کفتار

نام علمی : Hyaena hyaena

نام انگلیسی:  Striped Hyaena  

نام فارسی: کفتار

 

 

پراکندگی

 (بلوچی: هَپ تار) (ترکمنی: سَرتَلان) (کردی و لری: خرم شیر، کم تار، کفتر قورت)

 

مشخصات: جثه شبیه سگ، سر بزرگ، قوی‌ترین آرواره را در میان جانوران دارند، گوش‌ها نسبتاً بزرگ و نوک‌دار، دم متوسط و پرمو است. دست‌ها قوی و از پاها بلندتر است. دست و پا هر کدام چهار انگشت دارند. ناخن‌ها قابل جمع شدن نیست. به طور کلی سر و یک چهارم قسمت جلویی بدن بزرگ ولی یک چهارم عقبی بدن لاغر است. در موقع راه رفتن، برخلاف سگ‌سانان، سر خود را پایین نگه می‌دارد و حالتی قوزمانند به خود می‌گیرد و مانند شتر دست و پای هر طرف بدن را با هم حرکت می‌دهد. موها بلند و به نسبت خشن است. یال بلند و سیاه رنگی در ناحیه پشت گردن و روی ستون مهره‌ تا ناحیه دم دارد. رنگ بدن خاکستری روشن تا خاکستری متمایل به زرد است و نوارهایی به رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه بر روی آن دیده می‌شود. در ناحیه دم غدد توسعه یافته تولید بو وجود دارد.

اندازه‌ها: طول سر و تنه ۹۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر، دم ۲۵ تا ۳۵ سانتی‌متر، ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر، وزن ۲۵ تا ۵۵ کیلوگرم.

زیستگاه: مناطق کوهستانی، استپی، بیابانی و بلوچی.

پراکندگی: اکثر مناطق ایران به جز مناطق خزری و آذربایجان.

پراکنش جهانی: آفریقا و آسیا.

 

عادات: شبگرد است. ولی در اوایل غروب و صبح زود نیز مشاهده می‌شود. به صورت انفرادی و گاهی جفت و خانوادگی زندگی می‌کند. معمولاً در غارها و حفره‌های طبیعی و یا انسان ساخت ساکن می‌شود. در اطراف و داخل لانه، جمجمه و استخوان‌هایی که توسط کفتار به این محل حمل گردیده است مشاهده می‌شود که در بین آنها جمجمه و استخوان‌های سگ، گوسفند اهلی و وحشی وجود دارد. در سال ۱۳۸۴ در پناهگاه حیات وحش نایبندان در داخل یک معدن متروکه به نام کال زرد که کفتار در آن ساکن شده بود در بین استخوان‌های مختلف، جمجمه یک انسان که توسط کفتار به آنجا حمل شده بود مشاهده شد. کفتار حس بویایی بسیار قوی‌ای دارد، قادر است از فاصله چند کیلومتری بوی غذا را حس کند. در گذشته که تعداد کفتار زیاد بود در برخی از روستاها برای این که کفتار اجساد مردگان را بیرون نیاورد تا چند شب بر سر قبر آتش روشن می‌کردند. کفتار در موقع دفاع موهای یال را سیخ می‌کند و ازغدد تولید بو نیز استفاده می‌کند. زمانی که توسط سگ‌ها در تنگنا قرار گیرد، خود را به مردن می‌زند، ولی به مجرد دور شدن سگ‌ها با آخرین سرعت فرار می‌کند. قادر است مسافت طولانی را با حالتی شبیه یورتمه بدود. در مواقعی که در جستجوی غذا است با سرعتی حدود دو تا چهار کیلومتر در ساعت حرکت می‌کند. راه رفتنش صدادار است. رد کفتار را می‌توان از رد بزرگ دست‌ها در دنبال آن رد کوچک پاها که با انحنائی به طرف خارج است به آسانی تشخیص داد.

 

غذا: از لاشه حیوانات اهلی و وحشی، تخم پرندگان، پستانداران کوچک، خزندگان، تخم لاک پشت دریایی و حشرات و همچنین میوه‌هایی مانند هندوانه و خرما تغذیه می‌کند. کفتار با آرواره ها و دندان‌های قوی خود استخوان‌های م حکمی مانند استخوان ران الاغ را به آسانی خرد می‌کند. در سواحل نزدیک بندر لنگه یک کفتار در حالی که مغشول حفر محل تخم‌گذاری و خوردن تخم لاک پشت دریایی بود، مشاهده شد. معده کفتار بسیار اسیدی است و قادر به هضم بخش‌های زیادی از غذای خورده شده نظیر استخوان می‌باشد. کفتارها بخش‌های هضم شده غذا از قبیل شاخ و سم را به صورت ریمه بر می‌گردانند. کفتار خال‌دار که در آفریقا زندگی می‌کند برخلاف کفتار راه راه مهاجم است و حتی گاهی به صورت گروهی به شیرها حمله می‌کنند.

 

تولیدمثل: احتمالاً در زمستان جفت‌گیری می‌کند. آبستنی حدود ۹۰ روز است. دو تا چهار و گاهی شش بچه کور می‌زاید. چشم‌ها پس از یک هفته باز می‌شوند. چهار تا پنج ماه از بچه‌ها مواظبت می‌کند. در ۱۵ ماهگی قادر به تولیدمثل است. طول عمر در اسارت حدود ۲۵ سال است.

 

وضعیت فعلی: کفتارها دشمن طبیعی خاصی ندارند، گاهی توسط پلنگ شکار می‌شوند. همه ساله تعدادی از آنها به علل مختلف نظیر خوردن طعمه مسموم، شکار و تصادف با اتومبیل از بین می‌روند و در برخی از مناطق نیز غارها و سایر سکونت‌گاه‌های این حیوان مورد تخریب قرار گرفته و به همین علت در سال‌های اخیر جمعیت آنها به شدت رو به کاهش نهاده است. در سال ۱۳۸۵ تعدادی از این حیوان در پناهگاه حیات وحش نایبندان طبس، منطقه حفاظت شده بیدوئیه کرمان، پارک ملی کویر، پارک ملی توران، پارک ملی خجیر و مناطق حاشیه خلیج‌فارس و دریای عمان توسط مولف مشاهده شد. به تازگی نیز عکس‌هایی از کفتار در حال حمل سرقوچ و سر کل توسط دوربین‌های تله‌ای نصب شده در پناهنگاه حیات‌وحش نایبندان گرفته شده که بسیار جالب است در سال ۱۳۸۷ نیز یک کفتار در پارک ملی گلستان (منطقه آلمه) مشاهده شده است.

۱۵ نظرات
  1. مهدی می‌گوید

    سلام مهدی هستم از لندن من پارسال وقتی برای تعطیلات به ایران آمده بودم در تهران تو شهرک غرب وقتی سگ جرمنم رو در شب برای قدم زنی برده بودم بیرون ۲ تا کفتار دیدم اول خیال کردم سگهای بیابانی هستن ولی وقتی سگم مخواست زنجیر پاره کنه همچنین مکشید که فهمیدم اینا سگ نیستن که سگ من برخوردش عوض شده چون دیگه سگمو میشناسم.ادم ببینه چکار مکنه . سگ ببینه چکار دیگه اخلاقش دستم هستش سریع دورببین دیددر شب را آماده کردم چون دور شده بودن وقتی در دوربین شب دیدم کفتار بودن خیلی زوق زده شدم باورم نمی شد.باید از این حیونها به خویی نگهداری بشه نسلشون از بین نره.تو تولید مصل خیلی ضعیف هستن.اگه عین سگ بود اون دو تا الان میشدن ۲۰ تا۳۰ تا ممنون

  2. سعید می‌گوید

    بنده در شمال شهر کرمانشاه و ناحیه کوهپایه کوه طاقبستان و محله ظفر زندگی می کنم، در این منطقه تعدادی آپارتمان دقیقا در پای کوه ساخته شده اند و امشب (۴ شهریور ۹۷) که از منزل یکی از بستگان واقع در همین اپارتمانها داشتم به خونه خودم برمیگشتم یک کفتار رو حدودا در ۵ متری خودم در حال قدم زدن دیدم در یک قسمت تاریک دیدم که به محض اینکه متوجه چراغ قوه من شد راهشو کج کرد و سرعتش رو بیشتر کرد و واقعا هیچوقت تصور نمیکردم این حیوان اینقدر زیبا و با ابهت باشه و همیشه فکر میکردم حیوانی زشت هستش، متاسفانه من هر چقدر تلاش کردم نتونستم روش مناسبی برای گزارش این حیوان و بسیاری دیگر از حیوانات وحشی از قبیل شغال و روباه و تشی و گرگ و … که در این ناحیه قرار دارند و من خودم شبها شاهد حضورشون بودم جهت حفاظت و توجه بیشتر به این حیوانات بدم. امیدوارم این مورد بیشتر جدی گرفته بشه و مسئولین بیشتر به کمک مردم در این خصوص توجه کنند.

  3. حبیب می‌گوید

    درخوزستان شهرستان هفتکل به وفور کفتارها توسط مردم دیده شده اند، خودم شخصا چنباری از نزدیک کفتاردیدم، که یکبار درظهر بودکه برای گردش به اطراف شهر رفته بودیم، کفتارها در دهانه غاری درحال استراحت بودن، جالب اینکه اشیایی را در دهانه غاردیدیم، چنبار دیگه کفتارها را درحاشیه شهر دیدم از فاصله چن متری، جثه بزرگی دارند، مخصوصا صدای مهیبشان ترسناک هست،

  4. فرهمند۹۴۹۱۶ می‌گوید

    سلام من سه شنبه ۱۸ آبا نیمه شب در منطقه پلدخنر لرستان یک کفتار دیدم

  5. ابوطالب كيائى ها می‌گوید

    سلام
    من امروز صبح ٢٩-٠١-٩۶ ساعت ٠۶:٣٠ در منطقه سعادت اباد، کوى فراز، در مسیر قله چین کلاغ و بسیار نزدیک به مناطق مسکونى (حدود ٢ کیلومترى) یک کفتار بزرگ راه راه دیدم،
    موقعیت محل دیده شدن حیوان (https://goo.gl/maps/9uDysQpSxmT2)

  6. سیاوش مرادی می‌گوید

    در تهران.منطقه ی سعادت آباد بام تهران ۲ قلاده کفتار شبانه رویت شده که عکس های نه چندان واضحی هم از یکی از انها گرفته ام که از سطل زباله به سمت کوه فرار می کرد.بسیار مخوف و باور نکردنی.صدای خنده ک زوزه شبانه این حیوان شدیدا وحشتناک و توهم زاست

  7. سهیل می‌گوید

    تو روستاهای یزد هم دیده شده

  8. علیرضا مهدوی می‌گوید

    با سلام
    عکسهای کفتارها مربوط به کجای ایران است. آنهایی که در دشت هستند.
    چه کسی گرفته؟
    با تشکر

  9. معین می‌گوید

    کفتارایرانی از افریقایی خیلی ضعیف تره و نمیتونه حیوان های بزرگ رو شکار کنه
    اگه خرگوش و پایکا در محیط محصوری پرورش داده شود و آزاد کنیم نسل کفتار نیز باقی خواهد ماند

  10. علیرضا مهدوی می‌گوید

    سلام
    این عکسها از کجاست و توسط چه کسی گرفته شده؟

  11. سید رضا احمدی می‌گوید

    توی خوزستان وبخصوص بیشه زارهای کرخه ودز به تعداد زیاد وجود داره وخرگوش و بلدرچین ولاشه حیوانات رو میخورن

  12. مهدو می‌گوید

    ممنون از اطلاعات مفید و کارآمد

  13. nima می‌گوید

    در دامغان میتوان دید

  14. اشکان هدایتی می‌گوید

    در منطقه بیستون کرمانشاه قابل رویت است.

  15. بابك می‌گوید

    اختلاف کفتار هیرانی و هفریقایی را مشخص نکردید . اگه تونستید برام ایمیل کنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.