منطقه حفاظت شده گشت رودخان و سیاه‌ مزگی

نام انگلیسی :  Gasht Roudkhan & Siahmazgi protected area     نام فارسی :  منطقه حفاظت شده گشت رودخان و سیاه‌ مزگی

این منطقه در سال 1378 حفاظت شده اغلام شد منطقه ای است كوهستانی با رودهای فراوان واقع در استان گیلان دارای اقلیم مرطوب و خیلی مرطوب معتدل است

.وجود یك نیمرخ كامل از جنگلهای كم نظیر هیركانی از جلگه تا مراتع ییلاقی از ویژگیهای منطقه به شمار می رود .مرال شوكا ،پلنگ،خرس قهوه ای ،گراز ،شغال ،روباه معمولی،گربه جنگلی،سیاه گوش،تشی ،گوركن،قرقاول و آبیا گونه های جانوری مهم منطقه را تشكیل می دهد.وجود تنوع زیستی بالا و اثر باستانی قلعه رود خان زمینه پژوهشی و گردشگری را در منطقه فراهم ساخته است.

این منطقه با وسعت 44/39514 هكتار در شهرستانهای فومن ، شفت و بخش كوچكی از آن نیز در محدوده شهرستان رودبار در مختصات چغرافیایی طول شرقی E492018  E490308 و عرض شمالی N371149  N365602 واقع شده است . این منطقه در تاریخ 15/10/1378 مورد حفاظت قرار گرفت .این منطقه دارای جهات اربعه ذیل میباشد :

شمالا: از امامزاده سید حمزه به سمت شرق به كوه سیاه بیل-فوشه-مته خانی-ملك سربه خان علی كده و از این نقطه به كوه مزدچال سپس در امتداد خط الراس بسمت شمال به قله كوه قله نه تا قله كوه شفت و از آنجا به شالما.
شرقا: از شالما بعد از عبور از رودخانه سیاه مزگی بسمت جنوب به سفید مزگی و سوته و از سوته به امام زاده اسحاق -بیجارسر -كوه سیاه گه تا قله با ارتفاع 1622 متر تا خركش .
جنوبا : از خركش بسمت غرب بعد از عبور از ییلاق كیادل -كلمستان به قله كوه گرداب.
غربا: از قله كوه گرداب بسمت شمال در امتداد جاده مالرو به قله كوه چلواوی و از آنجا در همان امتداد به قله كوه فشم و عزیز خانی . از این نقطه در امتداد جاده مالرو به گردنه دزدین سپس به گردنه گیلی بلنگا و از آنجا به قله كوه گیلی بلنگا و بعد از عبور ازگردنه ریزاب دارسر به قله كوه گرداب و از آنجا در جهت شمال غربی به یونس و از این نقطه در امتداد خط الراس كوه قلعه كوله به رنگ بژه و از آنجا بعد از عبور از كوه دیده بان گاه تا امامزاده سید حمزه .

حداقل ارتفاع منطقه از سطح دریا 500  متر و حداكثر ارتفاع آن از سطح دریا به 2500 متر می رسد . منطقه مورد نظر سه قسمت جلگه ، كوهپایه و كوهستان را شامل می شود . در قسمت جلگه برنجكاری و صیفی كاری رایج بوده و در قسمت كوهپایه ای آن باغات چای به چشم می خورد . قسمتی از كوهپایه و منطقه كوهستانی دارای پوشش جنگلی است كه بعلت وجود آبادیهای متعدد و رواج دامداری و برداشت. بیرویه چوب قسمت اعظم آن بصورت مخروبه و نیمه مخروبه بوده و فقط حدود یك پنجم از وسعت منطقه دارای پوشش جنگلی بكر و دست نخورده است . البته محدوده مورد نظر دارای چشم اندازهای طبیعی زیبا اعم از دره های عمیق و آبشار و رودهای متعدد آثار باستانی است .

در یك مقطع عرضی تیپهای جنگلی و گونه های آن برحسب ارتفاع در این منطقه بقرار ذیل می باشد . تیپ های جنگلی ارتفاعات پائین : تیپ بلوطستان با گونه بلوط از 500 متری تا 900 متری ادامه داشته و كنار این گونه اصلی گونه های دیگری نیز همچون نمدار ، لیلكی ، خرمندی ، پلت ، شیردار ، انجیلی ، زبان گنجشك ، اوجا ، گلابی وحشی همراه هستند . گیاهان درختچه ای مانندازملک و داردوست در این كمربند فراوان است . تیپ های جنلگی میان بند : این تیپ ها كه در ارتفاع 900 تا 1200 متری از سطح دریا گسترش دارند عبارتند از : ممرز ، راش ، راشستان ، ممرزستان ، این تیپ ها همراه با گونه های ملج ، انجیلی ، نمدار ، پلت ، شیردار و ون آمیخته هستند . نمونه كامل این تیپ در ارتفاعات بالای قلعه رودخان و گشت رودخان و در محدوده خرفه پشته قابل تشخیص است .

تیپ های جنگلی مناطق مرتفع : مناطق مرتفع یعنی ارتفاعات 1200 تا 1800 متری كه به سبب دارابودن شرایط مناسب آب و هوا ، خاك ، رویشگاه اصلی گونه راش است . گونه های همراه راش عبارتند از : ممرز ، ملج ، توسكای ییلاقی ، افرا و شیردار . تیپ های فوقانی و حد نهایی جنگل : در ارتفاعات بالاتر از 1800 متر ، درختانی كه در این منطقه پراكنده اند ، دارای ارتفاع كم و ساقه ای كج و معوج و تاجهای چنگالی بوده و چوبشان فاقد ارزش صنعتی است . در این ارتفاعات گونه راش به ندرت دیده می شود و درختان منطقه عبارتند از نوعی ممرز بنام لوریا كچف كه گاه همراه با گونه ای بلوط بنام اوری است و جامعه كچف – اورستان را بوجود آورده است .البته این تیپ به علت وجود دامداران و استفاده دامی آنها از چوب و هیزم بشدت آسیب دیده است . از جمله مهمترین حیات وحش منطقه می توان به خرس ، پلنگ ، مرال ، شوكا ، گرگ ، سیاه گوش ، گربه جنگلی ، شنگ ، تشی ، گوركن ، گراز ، سنجاب ، قرقاول ، ابیاء ، قزل آلا را اشاره نمود .
تعارضات:وجود مستثنیات اشخاص و جوامع محلی و روستاهها داخل منطقه