پارک ملی بختگان

نام انگلیسی:  Bakhtegan national park    نام فارسی :  پارک ملی بختگان

پارك ملی بختگان در استان فارس بین E6315 الی E5415 طول شرقی و N2911 الی N2951 عرض شمالی واقع شده است. مساحت آن در ‌ حدود 000, 160هكتار می باشد.

پوشش گیاهی: انواع دیاتومه ها وجلبكها,انواع گیاهان شورپسند گز و ‌نی ودرمناطق خشكی ارس ,‌بنه,‌تنگس,‌قیچ ,‌بادام كوهی ,‌ آویشن ,‌ كاكوتی و باریجه می باشد.

پستانداران : كل و بز و قوچ و میش , گربه وحشی ,‌ گرگ , ‌پلنگ ,‌‌ كفتار ,‌روباه ,‌ شغال و در دشتها آهو.

پرندگان : فلامینگو ,‌پلیكان ,‌انواع غازها,‌ مرغابیها ,‌حواصیلها,كشیمها, ‌كاكایی ها, پرستوهای دریایی, ماهی خوركها,‌ انواع گنجشكسانان ,عقابها, ‌سنقرها ,‌ هوبره ,‌‌بلدرچین , ‌درنا, لك لك,‌ ‌ كبك,‌چلچله ,‌داركوب پری شاهرخ ,‌ دال ,‌ بحری ,‌ بالابان ,‌شاهین ,‌ لیل و‌دلیجه .

بخشی از مجموعه حفاظتی بختگان است که در شمال غرب منطقه حفاظت شده بختگان قرار دارد. این پارک بخشی از شمال دریاچه بختگان را در بر می‌گیرد. در واقع مجموعه حفاظتی بختگان دو بخش مجزا به نام منطقه حفاظت شده بختگان و پارک ملی بختگان را شامل می‌گردد. ویژگی های این پارک نظیر منطقه حفاظت شده بختگان است. پارك ملی بختگان در استان فارس بین 15/53 الی 15/54 طول شرقی و 11/29 الی 51/29 عرض شمالی واقع شده است. مساحت آن در ‌ حدود 000, 160هكتار می باشد.

تاریخچه حفاظت
منطقه بختگان اولین بار طبق مصوبه شماره 7مورخ12/9/47 شورایعالی تظارت بر صید به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید و سپس در سال 54 به عنوان پناهگاه حیات وحش مصوب شد. و در سال 74 قسمتی از پناهگاه به عنوان پارک ملی بختگان اعلام گردید.

ارتفاع

 دامنه‌ی تغییرات ارتفاعی این عرصه نیز بین ۱۶۰۰ تا ۲۹۰۰ متر از سطح دریا متغیر است.

نوع آب و هوا

دامنه ارتفاعی یكهزار و 560 تا دو هزار و 960 متر بارندگی و دمای متوسط سالانه 230 میلی‌متر و 15 درجه سانتیگراد، منطقه را دارای اقلیم خشك بیابانی معتدل كرده است.

پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان با وسعت هر یک به ترتیب 117047 هکتار و 242223 هکتار درآباده طشک فارس واقع گردیده است. دریاچه های طشک و بختگان از بزرگ ترین و پرآب ترین دریاچه های کشور محسوب می شوند. این دو دریاچه در سال های پر باران گسترش یافته و به هم می پیوندند. طشک و بختگان و مناطق کوهستانی محاط بر ان ها و جزایر متعددی که در این دو دریاچه وجود دارند مجموعه طبیعی بسیار با ارزشی را به وجود آورده اند که هم از نظر تنوع زیستی و هم از منظر زیبا شناختی بی نظیر می باشند. آب و هوای این منطقه خشک سرد و بارندگی آن حدود 120 میلیمتر می باشد.

تاریخچه منطقه
بختگان اولین بار در سال 1347 به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید، سپس در سال 54 به عنوان پناهگاه حیات وحش و در سال 1374 بخشی از ان شامل مجموعه دریاچه های بختگان، طشک و تالاب های موجود در ورودی زهکش ها به انضمام ارتفاعات شمال دریاچه بختگان به عنوان پارک ملی تعیین شد. تالاب های طشک و بختگان نقش بسیار مهمی در بقاء تنوع ژنتیکی و اکولوژیکی کشور ایفا می کنند و به همین دلیل این دو تالاب در فهرست تالاب های بین المللی کشور قرار گرفته است.

جاذبه های جانوری
پستانداران : كل و بز و قوچ و میش , گربه وحشی ,‌ گرگ , ‌پلنگ ,‌‌ كفتار ,‌روباه ,‌ شغال و در دشتها آهو.

پرندگان : فلامینگو ,‌پلیكان ,‌انواع غازها,‌ مرغابیها ,‌حواصیلها,كشیمها, ‌كاكایی ها, پرستوهای دریایی, ماهی خوركها,‌ انواع گنجشكسانان ,عقابها, ‌سنقرها ,‌ هوبره ,‌‌بلدرچین , ‌درنا, لك لك,‌ ‌ كبك,‌چلچله ,‌داركوب پری شاهرخ ,‌ دال ,‌ بحری ,‌ بالابان ,‌شاهین ,‌ لیل و‌دلیجه .

 جاذبه های گیاهی
انواع دیاتومه ها وجلبكها,انواع گیاهان شورپسند گز و ‌نی ودرمناطق خشكی ارس ,‌بنه,‌تنگس,‌قیچ ,‌بادام كوهی ,‌ آویشن ,‌ كاكوتی و باریجه می باشد.
پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان به واسطه وجود دو تالاب طشک و بختگان و ارتفاعات موجود در آن، از تنوع رویشگاهی زیادی برخوردار است. بهگونه ای که بیش از 400 گونه گیاهی در قالب 47 تیپ در آن شناسایی شده اند که از این مجموعه حدود 30 گونه فهرست سرخ IUCN  قرار دارند. گونه های درختی بارز منطقه عبارتند از: پسته وحشی، بادامک، انجیر، پسه، کلخونگ،تنگرس و … .

به طور کلی مجموعه بختگان (پناهگاه حیات وحش و پارک ملی) را می‌توان به سه بخش اصلی تقسیم کرد:

1. دریاچه‌ها و تالاب‌ها
2. مناطق دشتی و کوهستانی واقع در بین دریاچه‌های بختگان و طشک و اراضی مجاور آن
3. مناطق کوهستانی واقع در جنوب دریاچه بختگان
مجموعه این سه بخش ساختار کلی سیمای محیط طبیعی منطقه را به تصویر می‌کشند.

پوشش گیاهی  منطقه

به طور تقریب 000/130 هكتار كوه ، دشت و دامنه بین دو دریاچه واقع گردیده كه به اضافه كوههای خانه كت در جنوب دریاچه بخش كوهستانی پناهگاه را تشكیل می دهند . در این مناطق درختان و درختچه های بنه ، بادام كوهی ، تنگرس ، كیكم و قیچ دیده می شود در منطقه با غو در دشت ساحلی درختچه های قیچ به صورت یك نوار پهن تا ادامه كوه روییده است .
بالاتر از این نوار پوشش متراكمی از درمنه به چشم می خورد . جنگل های بلوط زاگرس در این منطقه به علت كاهش ارتفاع و افزایش درجه حرارت به جنگل های بنه و بادام كوهی تبدیل می شوند . از شمال دریاچه طشك تا حوالی ارسنجان بخشی از انبوه ترین جنگل های بنه استان دیده می شود كه این پوشش تنها در مناطق كوهستانی دور از شهر و دسترس بومیان پابرجاست و دشت ها همه به زیر كشت رفته اند .
 

منشا آب دریاچه

رودخانه ی کوچک «سیوند» در دره ای به نام «سیوند» یا («تنگه بلاغی») جریان دارد. «سیوند» نام روستایی بزرگ و خوش‌آب و هوا در مسیر راه شیراز به اصفهان (در میانه راه تخت جمشید به پاسارگاد) می‌باشد. سیلاب رود «سیوند» در انتهای مسیر خود به رود «كُر» پیوسته و از آن جا به دریاچه «بختگان» می ریزد. 

کاهش میزان آب ورودی

هم اکنون میزان ورودی آب رودخانه كُر به دریاچه بختگان بسیار اندك و حتی گاهی به صفر می‌رسد (مقداری از آب كُر در گذشته به دلیل ساختن سد «درود زن» كم شده است)، در نتیجه ورودی آب دریاچه تنها محدود به سیلاب‌های منطقه (آباده طشک،شهرستان بختگان، خیر، نی ریز ، خرامه و ارسنجان) می باشد.

اثرات زیست‌محیطی

به دنبال این رویداد، پیوستگی میان دو دریاچه طشك و بختگان برای همیشه از یبن خواهد رفته و نتیجه آن خشك شدن دریاچه بختگان خواهد بود. اندكی پس از آن دریاچه طشك هم به خاموشی فرو خواهد رفت؛ چرا كه هم اكنون شوری دریاچه طشك به ۱۲۰۰ واحد رسیده است كه حدود ۴ برابر سال‌های پرآب گذشته می‌باشد.  دریاچه‌ی بختگان به دلیل برخورداری از 3 ویژگی ارزشمند، یکی از 105 منطقه‌ی مهم زیست پرندگان در کشور هم محسوب می‌شود.

 این ویژگی‌ها عبارتند از:

1. به طور منظم تعداد قابل توجهی از گونه‌های در خطر تهدید جهانی را نگهداری می‌کند.
2. به طور منظم یک درصد از گونه‌های منطقه‌ جغرافیای زیستی یا مسیر مهاجرت یا جمعیت خاورمیانه (تنها پرندگان آبزی و دریایی) را نگه می‌دارد .
3.  به طور منظم 20 هزار (و یا بیشتر) از پرندگان آبزی را نگه می‌دارد.

وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی

با توجه به وسعت زیاد منطقه، فعالیت روستاهای حاشیه و داخل منطقه نیز متفاوت بوده. در قسمت شمال و شمال غربی منطقه شغل اکثر مردم کشاورزی بوده و در قسمت جنوب و جنوب غربی منطقه عمده فعالیت های مردم باغداری بوده و در قشمت شرق و مرکز منطقه اکثر مردم به دامداری مشغول می باشند. و همچنین به دلیل وجود معادن فعال در این قسمت از منطقه بخشی از اهالی این روستاها در این معادن مشغول به فعالیت می باشند.