پارک ملی کلاه قاضی

نام انگلیسی:  Kolah Ghazi national park    

نام فارسی :  پارک ملی کلاه قاضی 

 

 

موقعیت جغرافیایی

 

پارك ملی كلاه قاضی در استان اصفهان بین E5145 الی E5215 طول شرقی و N3200 الی N3230 عرض شمالی واقع شده است . مساحت آن درحدود 47142 هكتار می باشد.

پوشش گیاهی: انجیر ,‌بادام كوهی ,‌انار ,‌عناب ,‌ شیپوری ,‌بید , خارشتر,‌درمنه ,‌ اسپند,‌گل جالیز, شنگ ,‌انواع گرامینه, كلاغك ,‌ گل مریم ,‌سلین ,‌انواع گون , گل گندم ,‌علف شوره , علف مار ,‌ریواس ,‌اسپرس , چوبك .

پستانداران : كل و بز و قوچ و میش ,‌ آهو,‌ خرگوش , پلنگ ,‌گرگ ,‌‌ كفتار , یوزپلنگ, ‌روباه ,‌ شغال ,‌ تشی وگربه وحشی.

پرندگان :كبك ,‌تیهو, باقرقره ,‌ كلاغ سیاه ,‌چكاوك ,‌كاكلی ,‌دم جنبانك, زاغ نوك سرخ, زاغی,‌گنجشك سانان و عقابها .

خزندگان : مارجعفری,‌افعی شاخدار,‌مارقیطانی ,‌مار پلنگی ,‌مارمولك ,‌لاك پشت .

كوه كلاه قاضی قسمتی از رشته كوه ماهدشت می باشد . بلندترین قله این كوه به ارتفاع 2534 مترمیباشدكه درجنوب خاوری اصفهان واقع وشكلی شبیه كلاه قاضیان درادوار گذشته دارد. كوه كلاه قاضی از مناطق حفاظت شده شكار ممنوع و پناهگاه حیات وحش می باشد و دارای پاسگاههای مختلف شكاربانی است و چشمه های زیادی در دامنه های این كوه وجود دارد كه گله های حفاظت شده بز و پازن از آن استفاده می كنند. این كوه را معمولأ از گردنه أی موسوم به گردنه لاشتر در فاصله حدود 30 كیلومتری اصفهان در جاده اصفهان به شهرضا صعودمی كنند. این كوهستان دارای دره های متعدد شمالی و جنوبی است و وجه تسمیه آن شكل كاملأ مشخصی است كه قله آن دارد و از شهر اصفهان به شكل كلاه قاضیان قدیم دیده می شود.

كوه كلاه قاضی دارای دیواره های بلند با سنگهای مناسب جهت صخره نوردی می باشد به همین دلیل مورد توجه صخره نوردان قرار گرفته و مسیرهای گوناگونی در آن گشایش شده است.

در دره ای به نام دره شاهین كه در قسمت جنوب خاوری كوه واقع شده گروه كوهنوردی چكاد كوهستان اصفهان به همت سایر علاقه مندان در صدد ایجاد محلی با مسیرهای متنوع آموزشی می باشد كه تا پایان سال 1381 هیجده مسیر مختلف در آن باز گردیده است.

راه دسترسی
از میدان دروازه شیراز اصفهان به وسیله خودروهای دربستی یا خودروهایی كه به شهر مباركه یا شهرضا می روند میتوان به دیواره ها دسترسی پیدا كرد.(قبل از پلیس راه باید پیاده شد).

 

منطقه كلاه قاضی به موجب شرایط خاص از دیرباز زیستگاه وحوش بوده و دارای قدمت تاریخی زیادی است. چنانكه در تاریخ آمده است از زمان شاه عباس صفوی و بعد از آن به خصوص در دوره قاجاریه این كوهها از شكارگاههای مخصوص این سلاطین محسوب میشده است. در اواخر قرن نوزدهم ظل السلطان پسر ارشد ناصرالدین شاه كه سالهای متمادی حاكم اصفهان بوده در كتاب خود از كلاه قاضی و شاهكوه به عنوان شكارگاههای غنی و زیبا یاد كرده است. وجود اكوسیستم خوب و زیستگاههای قابل توجه باعث گردید كه در سال 1346 شورایعالی شكاربانی و نظارت بر صید طی مصوبهای ارتفاعات كلاه قاضی را به نام منطفه حفاظت شده كلاه قاضی قرق اعلام نمود.

این منطقه به دلیل دارا بودن تنوع بوم شناختی، حفاظت از تنوع زیستی، حفاظت از منابع ژنتیكی و بقای تعادل طبیعی همچنین كاهش ناهنجاریهای حاصل از فعالیت صنایع و عوارض جمعیتی، برخورداری از چشم اندازهای زیبای نواحی كوهستانی و تپه ماهوری، وجود انواع گیاهان و گونههای متعدد حیات وحش جانوری و استفادههای علمی، پژوهشی، اقتصادی و گردشگری دارای ارزش وجودی پارك ملی بوده است. از این رو پس از فراز و نشیبهای بسیار نهایتاُ در سال 1374 با پیگریهای مستمر و وجود كمترین تعارضات یعنی نداشتن هرگونه عرصه و اعیانی تحت تملك اشخاص حقیقی و حقوقی و حل مسأله دامداران توسط نهادهای عضو شورای كشاورزی استان با اعتبارات پیش بینی شده در جهت اسكان عشایر از طریق اداره كل امور عشایر استان اصفهان و تأیید مسؤولین استان طی مصوبه شماره 6/7/74 شورایعالی محیط زیست به عنوان پارك ملی معرفی گردید.

موقعیت جغرافیایی: پارك ملیكلاه قاضی با مساحتی در حدود 50 هزار هكتار در منطقه جنوب شرقی اصفهان واقع شده است و جاده آسفالته اصفهان ـ شیراز از كناره شمالی و غربی آن میگذرد. نزدیكترین گوشه پارك كه گوشه شمال غرب آن است در حدود 36 كیلومتری شهر اصفهان قرار دارد. در این منطقه رشته كوههایی به موازات هم وجود دارند كه جهت آنها شمال غربی به جنوب شرقی است. این پارك شامل رشته كوه شیدان در رشته كوه كلاه قاضی میباشد كه این كوه نام خود را از دو ارتفاع سنگی گرفته كه هر دو از دو طرف با شیبهای تند كه به دشت ختم میشود و به صورت دو برج سنگی برافراشتهاند.

پوشش گیاهی: پارك ملی كلاه قاضی كه یك منطقه صخرهای میباشد، علاوه بر پوشش گیاهی علفی، گونه های درخت و درختچه دارد كه این گو نهها در نقاط مختلف درهها و كوهپایه ها میرویند و از نظر طراوت و سرسبزی جلوه خاصی به منطقه دادهاند. انواع مختلفی از گیاهان بوته ای از جمله درمنه، گل گندم، شقایق وحشی، آویشن، لاله وحشی، اسپند، خارشتر و درختان و درختچهها مانند تنگرس، بادام كوهی، انجیر و بنه در این پارك میرویند. همچنین تعدادی از گیاهان دارویی از جمله چوبك، قدومه، همیشه بهار، ریواس، خاكشیر، گل گاوزبان، شنگ، كاسنی سمی و … در این پارك میرویند.

پارك ملی كلاه قاضی زیستگاه گونههای مختلفی از پستانداران، پرندگان و خزندگان میباشد كه برخی از آنها بسیار با ارزش میباشند و تعدادی نیز در معرض خطر انقراض بوده و تحت حفاظت و حمایت شدید میباشند. از جمله پستانداران موجود در این پارك میتوان به موارد ذیل اشاره كرد:

كل و بز وحشی قوچ و میش وحشی، آهو، پلنگ، گرگ، روباه معمولی، كفتار، شغال، خرگوش، تشی، دوپا، جرد و انواع موش.

بیش از 40 گونه پرنده در این پارك شناسایی شده كه برخی از آنها بومی و برخی مهاجر بهاره و تابستانه یا مهاجر زمستانه میباشند و تعدادی نیز عبوری دیده میشوند. از مهمترین گونه های پرندگان میتوان به عقاب طلایی، شاهین، سارگپه، كبك، تیهو، پرستو، چكچك، كمركلی، كبوتر چاهی و باقرقره اشاره كرد. از گونه های خزندگان میتوان لاكپشت مهمیزدار، بزمجه بیابانی، انواع آگاما، مار و افعی را نام برد.

 

تاریخ حفاظت منطقه از ابتدا تاكنون
شكارگاه سلطنتی از زمان صفویه و بعد از آن به خصوص درزمان قاجاریه و حكومت ظل السلطان بر اصفهان
1346: اعلام محدوده فعلی كلاه قاضی تا كوه صفه در جنوب غرب اصفهان به عنوان منطقه قرق از سوی  شورای عالی شكاربانی و نظارت برصید
1348:تقسیم  منطقه به دوقسمت و اعلام بخشی به عنوان پارك وحش(محدوده فعلی كلاه قاضی )  و بخشی به عنوان حفاظت شده
1354:تنزل سطح حفاظتی قسمت پارك حیات وحش به پناهگاه حیات وحش
1369:اعلام قسمت حفاظت شده  به عنوان منطقه آزاد
1374:ارتقاء 47184 هكتار به پارك ملی و 3227 هكتار باقی ماندن به عنوان پناهگاه حیات وحش طی مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست
 

موقعیت عمومی
جنوب شرقی شهر اصفهان و در مجاورت شهرجدید بهارستان
 

وسعت : 50911 هكتار
 

ویژگی و سیمای عمومی
توپوگرافی : تغییرات ارتفاع از 1350 متر تا  2534 ومتوسط ارتفاع منطقه 1720 متر است. دورشته كوه اصلی به نام های شیدان در شمال منطقه و رشته كوه كلاه قاضی در غرب و جنوب قراردارد.
چشم انداز ::سیمای كوهستانی -دشتی
 

پوشش گیاهی : مراتع 70 درصد،اراضی كشاورزی 5/0 درصد ،رخنمون های سنگی 8/25 درصد  و اراضی بدون پوشش 1/3 درصد هستند.گیاهان بوته‌ای و درختچه‌ای در این منطقه رویش دارند و تیپ اصلی پوشش گیاهی آن درمنه زار می باشد. و حدود 252 گونه گیاهی از این منطقه گزارش شده است:

 

گونه های شاخص گیاهی
درمنه دشتی ( Artemisia  siberi ) وAnabasis  aphyla و    آنقوزه ( Ferula  assa-foetida  )    كه گونه در حال انقراض می باشد.
 

وضعیت عمومی حیات وحش
گونه زوج سم غالب در منطقه كل وبز وحشی می باشد و گونه بعدی آهوی ایرانی است طبق آمار آخرین سرشماری (سال 1390) جمعیت زوج سمان منطقه به شرح زیر می باشد:
كل وبز : 1862      آهوی ایرانی :1551    قوچ ومیش :58
گونه های شاخص : كل وبز وحشی ،آهوی ایرانی ، ،قوچ ومیش ،پلنگ،گرگ ،كبك ،تیهو
كریدورها:متاسفانه  این  منطقه به دلیل محاصره در میان انواع كاربریها حالت جزیره ای پیدا كرده است 
 

جاذبه های اكوتوریستی
رشته كوه كلاه قاضی عامل جذب بسیاری از گروههای كوهنوردی و طبیعت گردان می باشد.
ذخایر فسیلی عامل حضور بسیاری از دانشجویان ،استادان و محققین در منطقه است .
گونه های حیات وحش اعم ازگیاهی و جانوری موجود در منطقه  عامل جذب پژوهشگران و دانشجویان می باشد.
وضعیت عمومی و اقتصادی : در درون منطقه سكونتگاه انسانی وجود ندارد.


تعارضات مهم
تداخل حریم ومحدوده فانونی شهر بهارستان ومحمد آباد با محدوده كلاه قاضی (مراحل قانونی رفع تعارض در حال پیگیری می باشد
عبور اتوبان اصفهان –شهرضا از داخل پارك ملی
وجود مجموعه معادن سنگ لاشتر در قسمت پناهگاه حیات وحش
پروانه های چرا متعلق به عشایر جرقویه در مراتع جنوب منطقه كه علی رغم خروج دام از منطقه سازمان حفاظت محیط زیست اقدام به پرداخت حقوق عرفی دامداران ننموده است .


تجهیزات وامكانات
سرمحیط بانی لاشتر  واقغ در شمال غرب منطقه و مشرف به جاده اصفهان –شهرضا
پاسگاه و مركز آموزش بازدیدكنندگان لاگورمجهز به امكانات اقامتی ویك دستگاه دوربین بوردبلند سداد  واقع در جنوب منطقه
پاسگاه محیط بانی محمد آباد در شرق منطقه و در مجاورت شهر محمد آباد
پست های دیده بانی چشمه توتی ،قارنه ،كلاه بزرگ مورداستفاده در گشت های شبانه
پنج دستگاه خودرو كمك دار
هفت دستگاه موتور سیكلت
 

سایر ملاحظات
حدود 47000 هكتار پارك ملی و مابقی پناهگاه حیات وحش می باشد .معادن سنگ موجوددر قسمت پناهگاه حیات وحش قرار دارند.

در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید
در خبرنامه ما عضو شوید تا از آخرین مطالب با خبر شوید.
هر زمان که بخواهید، می‌توانید عضویت‌تان را لغو کنید.
1 نظر
  1. mitra می‌گوید

    تصاویر زیبا وتوضیحات خوبی بود.من دیروز با گروه طبیعت یاران به این محل برای پاکسازی کوهستان رفته بودیم. ایکاش تعداد این پارکهای ملی بیشتر شوند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.