پناهگاه سنگی گر ارجنه، خرم آباد

در جنوب دره خرم آباد و نزدیك غار كنجی بر یك صخره منفرد و كوچك موسوم به پاگر Pagar كه ارتفاع آن از سطح زمین های اطراف حدود 125 متر می باشد . در شرق ارتفاع پناهگاه كوچك ارجنه قرار دارد . اخیراً دامنه باختری آن محل گورستان ماسور و دهات اطراف شده است .

ویژگی پناهگاه در آن است كه , « هیچ وقفه و فاصله ای بین آثار دوران پارینه سنگی میانه و پارینه سنگی جدید مشاهده نمی گردد و این وضعیت بیانگر این نكته است كه تحولات در نوع ادوات و زندگی در منطقه زاگرس تدریجی بوده است . » متأسفانه به علت اضطرابی كه در لایه های باستانی این پناهگاه وجود داشته تعیین لایه های مختلف و رابطه آثار دوران موسترین و « برادوستین » baradostian به طور دقیق امكان پذیر نبود . ( فرهنگ برادوستین در حدود سی و سه هزار یا سی و شش هزار یا احتمالاًسی و هشت هزار سال پیش وجود داشته است ؛ تاكنون در حدود 6 اجتماع دوران برادوستین مشخص گردیده كه 5 محل در ایران و یك عدد در عراق واقع گردیده است . اصطلاح برادوستین ابتدا توسط پروفسور سولكی بر اساس غار شایندر در كوه های بره دوست شمال عراق نامگذاری شد .) در بعضی از غارهای ایران همچون ارجنه و وارواسی نزدیك كرمانشاه , غار خر در بیستون , وقفه و فاصله بین آثار و اجتماعات انسان دوران دیرینه سنگی میانه و فوقانی مشاهده نمی گردد .

غار قمری Ghamari cave « این غار در غرب و در سینه سفید كوه , مشرف به شهر خرم آباد واقع شده و سطح داخل غار بیش از دویست متر مربع و طول راهروی انتهای آن زیاد است و تا كنون شناسائی نشده است .» دهانه آن رو به شرق و مشرف به گرداب سنگی است . این گرداب « سرابی است فصلی كه از بهار تا اوایل پائیز آب زلال و گوارائی از آن خارج می شود . هر گاه نزولات بیشتر باشد , آب در گرداب سنگی تا اوایل زمستان جریان دارد . آبدهی گرداب سنگی در سال آبی حداقل 6 لیتر در ثانیه و حداكثر 614 لیتر در ثانیه و متوسط آن 233 لیتر در ثانیه است .» آثار بررسی شده در غار قمری شامل بقایای ادوات سنگی دوران موسترین در یك ترانشه 2*2 جمع آوری شد و همچنین بقایای استخوان حیوانات نیز كه به سختی پوسیده شده بود , در اینجا مشاهده گردیده است .

به نظر می رسد كه گروه كوچكی از شكارچیان در دوران موسترین در دره خرم آباد زندگی می كردند و از آنها آثاری در این غارها و پناهگاه ها به دست آمده است . ولی بقایای آثار آنها در قسمت های غربی این دره كه غارهای مناسبتری برای زندگی داشته مشاهده نمی گردد و آثار دوران های بعدی در آنها وجود دارد . آثار و ادوات متعلق به دوران موسترین كه در دره خرم آباد به دست آمده كاملاً شبیه و قابل مقایسه با آثاری است كه بوسیله دكتر هاو H owe در منطقه كرمانشاه در غارهای وارواسیWarwasi و كبهKobeh بوسیله دكتر سولكیSoleki در شایندر عراق به دست آمده است . روی هم رفته قدمت این آثار ( تمدن موستری دره خرم آباد بوسیله آزمایش كربن 14 در غار كنجی چهل هزار سال و غار شانیدار عراق 46900 تا 50000 سال تعیین شده است .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.