گنبد جبليه

یكی از آثار تاریخی و دیدنی كرمان گنبد جبلیه است كه در دامنه كوههای مسجد صاحب‌الزمان این شهر قرار دارد.

هرچند گفته می‌شود در ساخت این گنبد هشت ضلعی سنگی از شیر شتر به عنوان مصالح استفاده شده اما تاریخ ساخت بنا معلوم نیست و در نوشته‌های تاریخی نیز به هدف از ساخت آن اشاره‌ای نشده است.
از شواهد و قراین برمی‌آید كه این بنا در دوره‌های قبل از اسلام بنیان گذاری و در دوره سلجوقی تكمیل شده باشد.



از شواهد و قراین برمی‌آید كه این بنا در دوره‌های قبل از اسلام بنیان گذاری و در دوره سلجوقی تكمیل شده باشد.
گنبد جبلیه را "گنبد گبری" هم نامیده‌اند كه بر این مبنا می‌توان قدمت بنا را به قبل از اسلام نسبت داد.
آنچه از ظاهر این بنا مشخص است سقف گنبد را از آجر ساخته‌اند و داخل گنبد ظاهرا دارای تزیینات گچبری بوده كه قسمت بالای آن ریخته و قسمت پایین بنا اگر تزییناتی هم داشته از بین رفته است.
مصالح بكار رفته در دیوارها سنگ لاشه با ملات گچ از بیرون و آهك از داخل است.
گنبد جبلیه در سال ‪ ۱۳۱۶‬هجری شمسی به ثبت آثار ملی رسید و در سال ‪۱۳۸۳‬ پس از مرمت به گنجینه جبلیه(كتیبه‌های تاریخی) تبدیل شد.
از كتیبه‌های موجود در این گنجینه می‌توان به كتیبه مسجد آبدر اشكان رابر بافت اشاره كرد.
این كتیبه یكی از قدیمی‌ترین كتیبه‌های موجود در این گنجینه است كه مربوط به بنای یادبود یك مسجد در ارتفاعات شمال شهر رابر آبادی آبدر اشكان (اشكون) واقع در شهرستان بافت است.
این كتیبه بر روی قطعه سنگی طبیعی و به خط كوفی اجرا شده و مضمون آن به این شرح است: امر ببنا هذالمسجد یحیی بن عبدالله بن یوسف فی سنته خمسه عشرین و اربع مائه غفرالله له.
كوچكترین سنگ قبر كشف شده در استان كرمان نیز در این گنجینه نگهداری می‌شود.
این سنگ در سال ‪ ۱۳۷۷‬توسط احمد ایلاقی كشاورز دهستان قائم‌آباد كشف و تحویل سازمان میراث فرهنگی استان كرمان شد.
این سنگ با ابعاد ‪ ۲۶‬در ‪ ۲۲‬سانتیمتر و كتیبه آن شامل دو بخش است.
یكی نوار حاشیه‌ای و دیگری نوشتار وسط كه در یك كادر قرار گرفته است.
حاشیه كتیبه كه شروع آن از قسمت پایین گوشه سمت راست است شامل آیه ‪ ۱۸‬و بخشی از آیه ‪ ۱۹‬سوره مباركه آل عمران است.
در پایان كتیبه در قسمت سمت چپ نام متوفی و سال وفات در یك كادر محرابی شكل قرار گرفته است بدین مضمون: هذا قبر العبد الضعیف المحتاج الی رحمت الله ابی جعفر احمد بن حمزه بن علی غفارالله ان توفی فی جمادی الاخر سنه الحدی و اربعین و خمسه مابه.
چنانكه از كتیبه سنگ بر می‌آید تاریخ وفات متوفی سال ‪ ۵۴۱‬هجری قمری است.
در میان سنگ قبرهای موجود در گنجینه جبلیه سنگ قبر میرزا آقاخان، پسر میرزا احمد علی خان وزیری نویسنده تاریخ كرمان نیز به چشم می‌خورد.
به گفته دكتر باستانی پاریزی مورخ معاصر كرمانی، وی در امر تالیف كتاب تاریخ كرمان با پدرش همكاری داشته است.
متن سنگ قبر وی به این مضمون است: وفات مرحوم مغفور آقای میرزا آقاخان خلف مرحوم میرزا احمدعلی خان وزیری طاب ثراه به تاریخ شهر شوال سنه ‪.۱۳۱۷‬
در بین وقف نامه‌های سنگی موجود در گنجینه جبلیه، كتیبه وقف آتشكده روستای قناتغستان نیز جالب توجه است.
این وقف نامه بعد از تخریب آتشكده، توسط كارشناسان سازمان میراث فرهنگی استان كرمان به این سازمان منتقل شد و هم‌اكنون در این گنجینه نگهداری می‌شود.
این وقف نامه مربوط به سال ‪ ۱۲۸۲‬هجری قمری است.

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.

#ماکوگرام