دكتر «آلفونس گابریل»، كویرشناس میگوید:«كویر كسی را كه یك بار گرفتار سحرش شده باشد، هرگز رها نمیكند.» چنانچه بزرگان ایرانی همچون دكتر علی شریعتی نیز در وصف كویر بسیار نوشتهاند.
فلات بزرگ ایران كه شامل كوهها و ارتفاعات هستند حدود نیمی از كشور را در بر میگیرند و بیابانهای داخلی نیز حدود یك پنجم مساحت كل ایران را در اختیار دارند. بدین ترتیب در فاصلهای نهچندان دور از جنوب شرقی تهران كویر مركزی آغاز میشود.
در كویر مركزی حیوانات مختلفی همچون كل و بز، قوچ و میش وحشی، جبیر، گربه شنی، یوزپلنگ ایرانی و گونههای گیاهان متنوع وجود دارند. مناسبترین راه ورودی منطقه از طریق راه آسفالت ورامین، پیشوا تا یك كیلومتری ایستگاه راهآهن ابردژ ادامه دارد. بارندگی در كویر مركزی از آبان ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد و متوسط میزان سالیانه باران در آن 150 میلیمتر است. در این بین پارك ملی و منطقه حفاظت شده در غرب كویر مركزی و شرق دریاچه نمك قم، در استانهای سمنان، تهران، قم و اصفهان قرار دارد كه در سال 1343 توسط كانون شكار ایران با مساحت 609 هزار و 438 هكتار شناسایی و در سال 1355 به عنوان پارك ملی معرفی شد كه بعدها با اضافه شدن قسمتهای دیگر، مساحت آن به 670 هزار هكتار رسید. همچنین چشمههای عینالرشید، آب محله، شكرآب، نخجیر، چشمه شاهی و سیاه كه از معروفترین چشمههای پارك ملی كویر است كه همگی تحت نظارت اداره كل محیط زیست استان سمنان قرار دارند.
كویر لوت هم در جنوب شرقی ایران واقع شده است و استانهای خراسانجنوبی، سیستان و بلوچستان و كرمان را در بر میگیرد. این كویر در حدود 80 هزار كیلومترمربع وسعت دارد و از لحاظ پوشش گیاهی فقیر و بخش اعظم آن بدون گیاه است كه نمونه آن در هیچ قسمت دیگری از ایران دیده نمیشود. منطقه فاقد حیات آن حدود 200 كیلومتر طول و 150كیلومتر عرض دارد كه تنها نقطه فاقد حیات كره زمین به شمار میرود. درجه حرارت هوا در كویر لوت گاهی از 65 درجه سانتیگراد هم بالاتر میرود. بدین ترتیب اگر قطب شمال و جنوب به عنوان سردترین نقطه كره زمین شناخته شود، كویر لوت هم گرمترین شناخته میشود. در پای كوههای مشرف به كویر بزرگ لوت، آثاری از سكونت انسانهایی دیده شده است كه در 6 هزار سال قبل زندگی میكردند.
در جنوب رشته كوههای البرز میان استانهای خراسان، سیستان و بلوچستان، قم، اصفهان و یزد كویر نمك قرار دارد كه طول آن از شرق به غرب 600 كیلومتر و عرض آن از شمال به جنوب از 100 تا 300 كیلومتر است و بخش اعظمی از آن را شن و سنگریزه میپوشاند كه اغلب دستخوش بادهای خشمگین میشوند. طوفانهای سهمگین، شن آمیخته به نمك را به حركت در میآورند و گاهی به شكل تپههای طولانی باقی میگذارند. این تلهای شنی به تپههای ریگ روان معروفند. میزان بارندگی در كویر نمك حدود 100 میلیمتر و اختلاف درجه حرارت شبانه روز در سال زیاد و بین صفر تا 70 درجه است.
جالب است بدانید كه ایران تنها كشوری است كه نوار كوهستانی و نوار بیابانی دنیا در آن به هم میرسند.
نظرات بسته شده است.