غار پبده، لالی

نام انگلیسی:  Pebdeh Cave    نام فارسی :  غار پبده

یکی از مهمترین غارهای استان خوزستان ، غار پبده در شمال شهرستان لالی است که آثار زندگی از 17 هزار سال پیش در آن به دست آمده است . غار تاریخی- طبیعی پبده (PEBDEH) كه در شهرستان لالی خوزستان قراردارد توسط گروه كوهنوردی نسیم اندیمشك و انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا به طور كامل شناسایی و نقشه برداری شد. گریشمن در گزارش سفر خود به این منطقه، از این غار به عنوان یك زیستگاه انسان پارینه سنگی یاد كرده است.
خبرگزاری میراث فرهنگی- گردشگری: برای نخستین‌بار در كشور، جوانان خوزستانی غار تاریخی- طبیعی "پبده" (PEBEDEH) را در شمال استان خوزستان به طور كامل كشف و بررسی كردند.

به گفته تارنگار امرداد، امیر هوشنگ عارفیان رییس گروه كوهنوردی نسیم اندیمشك زاگرس، این كشف را پایانی برای گمانه‌‌زنی‌ها و افسانه‌هایی كه پیرامون این غار تاریخی در چند سده‌ گذشته گفته بودند دانست. گریشمن، باستان‌شناس فرانسوی در سفر خود در دهه‌ 1940 میلادی، بازدیدی از این غار داشته و آن را زیستگاهی برای انسان‌های نخستین در 15 هزار سال پیش معرفی كرده است. گریشمن نزدیك به 60 سال پیش، بخش‌هایی از این غار را بررسی می‌كند اما به دلیل وجود صخره‌های نمناك و لغزنده، تونل‌های باریك، رطوبت بالای 30 درصد و وجود گازهای شیمیایی در درون غار و نبود امكانات فنی لازم نتوانسته‌ این غار را كاملا بررسی كند.
در این سفر شناسایی كه توسط گروه كوهنوردی نسیم زاگرس اندیمشك و به همراهی انجمن دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری تاریانا بیش از چهار ساعت به طول انجامید، تمامی بخش‌های غار، دالان‌ها و آبراهه‌های آن كشف شد.

این كاوش با همراهی امیرهوشنگ عارفیان، رییس گروه كوهنوردی نسیم زاگرس اندیشمك، مجتبی گهستونی، سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا، فرهاد رهبری، عضو انجمن «بوم و آب و آفتاب» و علی جهانبخشی یكی از ساكنان محلی به انجام رسیده‌است. به گفته‌ مجتبی گهستونی تاكنون هیچ‌ فردی اطلاعات مستندی از عمق و اندازه‌های درونی غار ارایه نكرده ‌است. گهستونی، بلندای تالارهای این غار را منحصر به ‌فرد دانست و گفت: «درحالی كه در بیشتر غارهای منطقه بلندای تالارها بیش از سه متر نیست، ما در اینجا با تالارهایی با بلندای 27 متر روبه‌رو بودیم و این از شگفتی‌های غار پبده ‌است.»

گهستونی پیرامون سازه‌های انسانی درون غار "پبده" گفت: «سنگ‌چین‌هایی در درون غار وجود دارد كه به نظر دست‌ساز می‌رسند. حفره‌ای بزرگ نیز در كف میانه‌ غار وجود دارد كه حوضچه‌ای را به وجود آورده و احتمالا كاربرد آن آب‌انبار بوده است.» وی درباره‌ دست‌ساز بودن یا طبیعی‌بودن این حوضچه اظهار بی‌اطلاعی كرد و تصریح كرد : «متاسفانه تاكنون تحقیقی از سوی سازمان میراث فرهنگی برای شناسایی این مكان انجام ‌نشده ‌است و ما ازصحت و درستی این موضوع آگاهی نداریم.»
امیرهوشنگ عارفیان كه به عنوان سرپرست این گروه را همراهی می‌كرد دیده‌هایش از غار «"پبده" را بسیار شیرین و دور از انتظار برشمرد و گفت: «پس از گذشتن از دهانه كوچك غار، به تالار بزرگی می‌رسیم كه سقف گنبدی بسیار زیبایی دارد. دیوارهای این گنبد، سفیدرنگ است كه خال‌های منظم مشكی‌رنگ، رویش نقش بسته‌اند، درست همانند پارچه سفیدی كه رویش پولك ریخته باشند.»

سخنگوی تاریانا پیرامون ویژگی‌های ظاهری غار پبده گفت: «غار پبده حدود 103 متر طول دارد. طول‌ نخستین دهانه ورودی غار 40/5 متر و ارتفاع آن 3 متر است. ارتفاع دهانه‌ دوم، 10/1 متر و ارتفاع آن 10/3 متر ‌است. از در غار 90 متر كه به درون بیایید، به یك حفره‌ هوایی با درازایی نزدیك به 28 متر می‌رسید. در ضمن دهانه‌ نخست تا دهانه‌ دوم غار شش متر از یكدیگر فاصله دارند.» گهستونی درباره بیشترین و كمترین اندازه‌های غار "پبده" كه در شهرستان لالی قراردارد، چنین گفت: «كمترین عرض غار پبده 6 متر و بیشترین عرض غار 70/19 متر است. همچنین كمترین ارتفاع تالار اصلی 2 متر و بیشترین بلندای آن 28 متر است.»

به گفته‌ گهستونی در یكی از بخش‌های این غار كودهای حیوانی بر روی هم فشرده شده كه ضخامت آن حدود 40 سانتی‌متر بوده وممكن است با پاكسازی این كودها، بتوان به یافته‌های باستان‌شناسی بیشتری دست پیدا كرد. گهستونی غار "پبده" را شایسته‌ توجه بیشتری دانست و گفت: «به دلیل تالار بلند و ویژه‌‌‌ای كه پبده دارد می‌توان از آن برای تفریح سنگ‌نوردان و صخره‌نوردان بهره‌گرفت.» غار پبده در انتهای شهرستان لالی در شمال خوزستان، در گستره‌ای عشایری در مسیر آبشار "آرپناه" و در كوه انبار سفید درارتفاع 1900 متری از سطح دریا قرار دارد. نام "پبده" كه برروی این غار گذاشته‌ شده‌ است، از نام طایفه‌ای می‌آید كه در روزگاران گذشته در این گستره زندگی می‌كرده‌اند.