موقعیت جغرافیایى: بخش مركزى – 5 كیلومترى شمال غربى چابهار – روستاى تیس
قدمت: دوران اسلامى
خصوصیات معمارى:
این قلعه به ابعاد 54×26 متر ساخته شده است. عرض ساختمان بر پهنه دماغهاى كه پانصد متر از آبخوردریا فاصله دارد در قسمت انتهایى دماغه واقع است. در قسمت شمال شرقى درب ورودى اصلى قرار دارد و داراى هشتى وسیعى است . هشتى با سقف بلند و داراى چهار گوشواره خلفى كه در پشت دیوارهاى هشتى واقع شدهاند، هر كدام از آنها خود یك اطاقى است كه با پىهاى قطور ساخته شدهاند. و داراى ایوانى است كه دو پله یا حدود یك متر از سطح حیاط قلعه بلندتر است. در ضلع شمالى شرقى آثار اطاقهایى وجود دارند كه اكنون خراب شدهاند و هر كدام داراى یك اطاق بزرگتر مشرف به ایوان و ایوان اختصاصى هستند. طرز ساخت بنا (اطاقها و ایوانها) شبیه به كاروانسراى شاهعباسى بیستون است كه در زمان شاه سلیمان صفوى ساخته شده است.
در سه طرف حیاط حجرهها و اطاقهایى شبیه حجرهها و اطاقهاى ضلع شمالى وجود دارند. در سمت ساحل دریاى عمان آثار دو برج بزرگ در طرفین دیده مىشود. برج سمت راست كه در جنوب قرار دارد بصورت یك اطاق با یك ایوان و یك شاهنشین است كه بر روى هرمى مكعب مستطیل شكل پىسازى شده و یك برج یا منار برروى آن قرار گرفته و یك منار به ارتفاع 6/5 متر باقى مانده است.
مصالح بكار رفته در ساخت قلعه، آجر، سنگ و گچ مىباشند و آثار تزئینات از آجر و سنگ در اطراف گلدستهها باقى ماندهاند. این مناره براى دیدهبانى بكار مىرفته است و چون بر همه خلیج دهانه تیس دید كافى دارد و در ضمن از فاصله زیادى در دریا دیده مىشود. سبك ساخت و نوع مصالح بكار رفته مناره و گوشواره سبك سلجوقى مىباشد و تعمیرات بعدى كه در اطاقها و ایوانها انجام شده بیشتر سبك صفوى و سبك دوران قاجاریه است در وسط و گوشههاى حیاط قلعه آثارى از آب انبارها دیده مىشود كه از سنگ و ساروج و گچ ساخته شدهاند. در بیرون دیوار بلند قلعه آثار چاهى وجود دارد كه در سنگ صخره كنده شده است. لبه چاه با استفاده از سنگ و ساروج محكم شده است. در قسمت سقف قلعه چوبهایى بكار رفته است كه احتمالاً از نقاط دیگر به این محل آورده شدهاند. تزئینات دور منار و آجر چینى شبیه سبك تزئینات منارههاى دوره سلجوقى مىباشند اگرچه از بین رفتهاند ولى نقشهایى به رسمالخط عربى و خط كوفى از اثر برجستگیها و گودیها مشخص مىشود. اندازه اطاقها معمولاً 3×4 متر یا كمتر است كه در دور یا چهار طرف یك پهنه وسیع واقع شده اند.
در كتاب باستانشناسى و تاریخ بلوچستان به نقل از سرتیپ مهدىخان مهندس ایرانى آمده است:
«درتیس بسیار قلعه خوبى است و یك سمت بدنه قلعه وصل به دریاست، قدرى ناتمامى دارد كه بنّا و عمله در آن مشغول كارند. دیوار بزرگى از سمت دریا كشیدهاند براى باراندازى و غیره حصن معتبرى است و اصل قلعه نو در روى تپه مرتفعى ساخته شده است».(سنه 1282 ه ش)
نظرات بسته شده است.