گوسن دانشمند فرانسوی و سایر همكارانش با تهیه آمارهای مربوط به دما و بارندگی و رطوبت نسبی هوا روشی را جهت تعیین شدت و طول مدت خشكی ابداع كردهاند كه اصول آن مبتنی بر ترسیم دیاگرامهای باران دمایی و تعیین ضریب خشكدمایی میباشد. در این روش با ثبت میزان بارندگی بر حسب میلیمتر و معدل دما بر حسب درجه سانتیگراد، نقاطی را كه معدل دما در ماههای مختلف سال را منعكس میكنند، به یكدیگر متصل كرده و منحنی سالیانه دما را به دست میآوردند. همچنین با اتصال نقاطی كه میزان ماهیانه بارندگی در ماههای مختلف سال را نشان میدهند، منحنی سالیانه بارندگی را به دست میآورند و مجموع آن دو را با منحنی باران دمایی مینامند.
در صورتی كه باشد، محیط از نظر زیستی خشك میباشد. از نقطهای كه دو منحنی دما و بارندگی با یكدیگر تلاقی میكنند، منحنی بارندگی از آن پس در زیر منحنی دما قرار میگیرد، محیط خشك محسوب میشود. این قسمت از نمودار طول مدت خشكی و شدت آن را نشان میدهد. چنانچه باشد، آب و هوای منطقه مرطوب و اگر باشد، ماه مذكور یا فصلی كه این وضعیت را داراست، نیمهخشك محسوب میشود.
در ایستگاه هواشناسی ورزنه كه نزدیكترین ایستگاه هواشناسی محدودهی تالاب گاوخونی است، بررسیها نشان میدهند كه تقریباً در تمام مدت سال منحنی بارندگی پایینتر از منحنی درجه دما قرار میگیرد و به صورت است، بنابراین آب و هوای آن از نوع خشك است .
تالاب گاوخونی از نقاط گرم و كویری ایران محسوب میشود و دامنه نوسانات درجه دما در این منطقه قابل ملاحظه میباشد، به نحوی كه بر اساس آمار هواشناسی منطقه درجه دمای متوسط روزانه در ماههای مختلف سال بین 83/1 تا 9/28 درجه سانتیگراد تغییر میكند و حداقل دمای متوسط ثبت شده آن 6/6- و حداكثر آن 4/37 درجه سانتیگراد است. در مجموع پنج ماه از سال دارای درجه دمای متوسط روزانه بیش از 20 درجه سانتیگراد و پنج ماه از سال دارای دمای كمتر از 10 درجه سانتیگراد میباشد.
طبق آمار هواشناسی موجود (1995 – 1987) متوسط میزان بارندگی سالیانه در مجموع به 83 میلیمتر میرسد، در حالی كه در محدودهی تالاب گاوخونی میزان بالقوه تبخیر سالانه حدود 3000 تا 3200 میلیمتر برآورد شده است . این امر بر بیلان آبی تالاب اثر گذاشته و در نهایت با وجود تامین بخشی از آب آن توسط رودخانه زایندهرود (كه البته مقدار ناچیزی است) موجب منفی شدن بیلان آب و كاهش وسعت آن شده است. بیشترین میزان بارندگی مربوط به زمستان و اوایل بهار میباشد. اما در تابستان كمترین میزان بارندگی ثبت شده است .
همچنین بیشترین مقدار رطوبت نسبی هوا در ساعتهای اولیه روز میباشد كه با نزدیك شدن به اواسط روز از مقدار آن به میزان قابل ملاحظهای كاسته شده و دوباره با گذشت زمان در اوقات عصر افزایش مییابد. بیشترین رطوبت نسبی ثبت شده مربوط به ساعتهای اولیه روز (74 % ) و كمترین مقدار آن در اواسط روز (16 %) میباشد .
